Οι Ευρωπαίοι εκπρόσωποι συμφώνησαν να επανεξετάσουν τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας της γηραιάς ηπείρου, από κοινού με τις ΗΠΑ, με στόχο τον περιορισμό των εντάσεων μεταξύ της Ρωσίας και των συμμάχων του ΝΑΤΟ. Η συμφωνία επιτεύχθηκε κατά την πρώτη μέρα του νέου γύρου ειρηνευτικών συνομιλιών για την Ουκρανία, που πραγματοποιείται στο Άμπου Ντάμπι.
Σύμφωνα με δύο σχεδόν πανομοιότυπες ανακοινώσεις, μία από τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και μία από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι εταίροι της συμφώνησαν με την αμερικανική πλευρά ότι είναι «απαραίτητο» να αντιμετωπιστούν οι «ανησυχίες για την ασφάλεια μετά τον πόλεμο» και να περιοριστεί «ο κίνδυνος συγκρούσεων» στην περιοχή.
«Κοινός στόχος είναι η ανάπτυξη ενός πρακτικού και αμοιβαία ενισχυόμενου πλαισίου ασφάλειας, το οποίο θα ενδυναμώνει τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια της Ουκρανίας και θα οικοδομεί την απαραίτητη εμπιστοσύνη για την επίτευξη μιας συμφωνίας μέσω διαπραγματεύσεων», αναφέρουν οι δύο ανακοινώσεις.
«Παράλληλα με την κεντρική επιδίωξη της διαρκούς ειρήνης, η συζήτηση επικεντρώθηκε στο πώς μπορούν να αξιοποιηθούν και να ενισχυθούν υφιστάμενοι ευρωπαϊκοί θεσμοί και συμφωνίες ασφάλειας μετά τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία», προστίθεται.
Θετικό κλίμα στις πρώτες συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι
Πριν από τη συνάντηση των διαπραγματευτικών ομάδων της Ουκρανίας και της Ρωσίας, πραγματοποιήθηκαν το πρωί της Τρίτης στο Άμπου Ντάμπι προπαρασκευαστικές συνομιλίες με τη συμμετοχή ευρωπαϊκών δυνάμεων, της Ουκρανίας και της αμερικανικής αντιπροσωπείας.
Δύο αξιωματούχοι με γνώση των συζητήσεων, οι οποίοι μίλησαν στο Politico υπό καθεστώς ανωνυμίας, ανέφεραν ότι οι πρώτες συνομιλίες ήταν ουσιαστικές και διεξήχθησαν σε θετικό κλίμα.
Το ζήτημα της μελλοντικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας της Ευρώπης είναι εξαιρετικά ευαίσθητο για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Οι πρωτεύουσες ανησυχούν ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται να προετοιμάζει δραστική μείωση της αμερικανικής συμβολής στην ασφάλεια της ηπείρου, έπειτα από χρόνια έντονης κριτικής προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ.
Από την πλευρά της, η Ρωσία απαιτεί να έχει λόγο στον περιορισμό της δραστηριότητας του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, ενώ έχει επιμείνει επανειλημμένα ότι η Ουκρανία δεν πρέπει να ενταχθεί ποτέ στη Συμμαχία.
Πρόκειται για προοπτική την οποία το Κίεβο και οι στενότεροι σύμμαχοί του υποστηρίζουν παραδοσιακά.
Το κρίσιμο ερώτημα για τη Ρωσία και το ΝΑΤΟ
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα αφορά τη σειρά με την οποία θα προχωρήσουν οι διαπραγματεύσεις. Μια ευρύτερη συμφωνία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια θα αποτελέσει μέρος της τελικής ειρηνευτικής συμφωνίας για την Ουκρανία ή θα εξεταστεί σε μεταγενέστερο στάδιο;
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι και ορισμένοι από τους ισχυρότερους υποστηρικτές του έχουν δηλώσει στο παρελθόν ότι η Ρωσία δεν μπορεί να απαιτεί ευρύτερη διευθέτηση των σχέσεων Ευρώπης και ΝΑΤΟ ως προϋπόθεση για τον τερματισμό του πολέμου.
Οι συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι σηματοδοτούν την πρώτη φορά εδώ και εννέα μήνες που διαπραγματευτές της Ουκρανίας και της Ρωσίας συναντώνται με εκπροσώπους των ΗΠΑ στο πλαίσιο τριμερών διαπραγματεύσεων για την ειρήνη.
Επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας είναι ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου Τραμπ, και ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ.
Οι δύο απεσταλμένοι ασκούν έντονες πιέσεις προκειμένου να διευρυνθεί η ατζέντα των συνομιλιών, ώστε να συμπεριλάβει τη μελλοντική ασφάλεια της Ευρώπης, αλλά και να εξασφαλιστεί η συμμετοχή των Ευρωπαίων στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Η αμερικανική πίεση για μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες στην Ευρώπη
Από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, πέρυσι, η κυβέρνησή του έχει επικρίνει επανειλημμένα, τόσο δημόσια όσο και σε ιδιωτικές συζητήσεις, τους Ευρωπαίους για την ανεπαρκή ανάληψη ευθύνης όσον αφορά τη δική τους άμυνα.
Υπό την πίεση των ΗΠΑ, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ συμφώνησαν σε νέους στόχους, προβλέποντας αύξηση των δαπανών για την ασφάλεια και την άμυνα στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035.
Παράλληλα, αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ έχουν ήδη ξεκαθαρίσει ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να περιορίσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην Ευρώπη.
Πριν από την έναρξη των τριμερών συνομιλιών με τη Ρωσία στο Άμπου Ντάμπι, οι αντιπροσωπείες των ΗΠΑ και της Ουκρανίας συναντήθηκαν με Ευρωπαίους εκπροσώπους.
Στις επαφές συμμετείχαν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, της Βρετανίας, της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και του ΝΑΤΟ.
«Οι συμμετέχοντες συζήτησαν τρόπους διασφάλισης ισχυρών μηχανισμών διαχείρισης κινδύνων και αποφυγής μιας επικίνδυνης κλιμάκωσης», αναφέρουν οι δύο ανακοινώσεις.
«Επαναβεβαίωσαν την κοινή τους δέσμευση για ισχυρή ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας και τις αντίστοιχες διευθετήσεις μετά τον πόλεμο, καθιστώντας σαφές ότι το ισχυρό ΝΑΤΟ θα συνεχίσει να αποτελεί κεντρικό πυλώνα της συλλογικής άμυνας στον ευρωατλαντικό χώρο».
