Πρώην συστηματικοί κλέφτες καταστημάτων υποστηρίζουν ότι η θεραπεία και η απεξάρτηση από τα ναρκωτικά είναι απαραίτητες για να μπει τέλος στον φαύλο κύκλο της κλοοών και των φυλακίσεων.
Όταν ο 34χρονος Rhys έκλεβε προϊόντα από καταστήματα σε ολόκληρο το Μπέρμιγχαμ, συχνά άφηνε σημειώματα στους υπαλλήλους ζητώντας συγγνώμη για τις πράξεις του, σημειώνει σε ειδικό αφιέρωμά του ο Guardian.
«Ένιωθα ένοχος γι’ αυτό που έκανα. Τους άφηνα σημειώματα λέγοντας πόσο πολύ λυπάμαι», αναφέρει. «Στο τέλος, όμως, είχα μουδιάσει συναισθηματικά και δεν φοβόμουν τίποτα. Έμπαινα στα καταστήματα με μια βαλίτσα κι έβαζα μέσα ό,τι έβρισκα, χωρίς δεύτερη σκέψη».
Ο Rhys βρισκόταν υπό την επήρεια εθισμού στα ναρκωτικά και είχε στραφεί στις κλοπές από καταστήματα για να εξασφαλίζει χρήματα για τη δόση του.
Αντιμετώπιζε προβλήματα με τη χρήση ουσιών από την εφηβεία του, ενώ το 2019 δοκίμασε για πρώτη φορά κρακ κοκαΐνη.
«Μέσα σε μια βδομάδα άρχισα να μπαίνω σε καταστήματα και να κλέβω για να εξασφαλίσω τη δόση μου, γιατί απλώς δεν σου φτάνει ποτέ», λέει.
Τα επόμενα χρόνια έφτασε να διαπράττει 10 έως 15 κλοπές τη μέρα και φυλακίστηκε αρκετές φορές. Ωστόσο, χωρίς ουσιαστική βοήθεια για την αντιμετώπιση του εθισμού του, αδυνατούσε να αλλάξει τη συμπεριφορά του.
«Περνούσα ώρες κλέβοντας από καταστήματα, αλλά στο τέλος της μέρας δεν είχα καν να φάω. Έφτανα στο σημείο να πηδάω ξανά πάνω από τον φράχτη για να ψάξω στους κάδους απορριμμάτων και να βρω ένα σάντουιτς. Δεν αγόραζα ούτε ένα μπουκάλι νερό», θυμάται.
«Η μοναδική μου προτεραιότητα ήταν να εξασφαλίσω πράγματα που θα μπορούσα να πουλήσω για να αγοράσω ναρκωτικά».
Στο στόχαστρο της βρετανικής αστυνομίας τα «κλεφτρόνια»
Η Βρετανίδα υπουργός Εσωτερικών ανακοίνωσε σχέδια για την αντιμετώπιση 500 από τους πιο συστηματικούς κλέφτες καταστημάτων σε ολόκληρη τη χώρα, μέσω αστυνομικών επιχειρήσεων σε 17 περιοχές.
Τα μέτρα περιλαμβάνουν: Απαγόρευση εισόδου σε εμπορικούς δρόμους και κέντρα πόλεων για άτομα που υποτροπιάζουν συστηματικά. Αυστηρότερη παρακολούθηση των παραβατών. Την τακτική υποχρέωσή τους να εμφανίζονται ενώπιον δικαστή. Χρήση ηλεκτρονικής επιτήρησης και ηλεκτρονικού βραχιολιού.
Ωστόσο, πρώην κλέφτες υποστηρίζουν ότι πολλοί από όσους διαπράττουν συστηματικά κλοπές βρίσκονται υπό την επήρεια εθισμού στα ναρκωτικά ή αντιμετωπίζουν σοβαρές κρίσεις ψυχικής υγείας.
Όπως τονίζουν, χωρίς μεγαλύτερη χρηματοδότηση των υπηρεσιών υποστήριξης και απεξάρτησης, το πρόβλημα δεν πρόκειται να εξαλειφθεί.
«Η κλέφτρα του Μπέρμιγχαμ»
Η 44χρονη Keeley είχε κάποτε χαρακτηριστεί ως η πιο συστηματική κλέφτρα καταστημάτων στο Μπέρμιγχαμ, καθώς έκλεβε προϊόντα αξίας από 5.000 έως 9.000 λιρών ημερησίωςμ σημειώνει ο Guardian. Έχει φυλακιστεί συνολικά 28 φορές.
Ο εθισμός της στα ναρκωτικά ξεκίνησε όταν ήταν μόλις 13 ετών, αφού ένας μεγαλύτερος άνδρας την είχε προσεγγίσει και χειραγωγήσει με σκοπό την εκμετάλλευσή της.
Έκλεβε αντικείμενα όπως επώνυμες τσάντες, τα οποία μπορούσε να πουλήσει γρήγορα, προκειμένου να εξασφαλίσει χρήματα για τη δόση της.
Ο μεγαλύτερος φόβος της ήταν το στερητικό σύνδρομο, το οποίο στο παρελθόν την είχε οδηγήσει στο νοσοκομείο για δέκα μέρες.
Όπως εξηγεί, οι κλοπές αποτελούσαν μια εξαντλητική αναγκαιότητα, η οποία συχνά την ανάγκαζε να περπατά έως και 30.000 βήματα τη μέρα.
«Για πολλούς από μας, η κλοπή από καταστήματα μοιάζει με το πιο κοντινό σε έγκλημα χωρίς θύμα. Δεν παραβιάζεις το σπίτι ή την ιδιωτικότητα κανενός, ούτε στερείς από κάποιον το φαγητό του».
«Ξέρω ότι δεν είναι σωστό, αλλά αυτό λέμε στον εαυτό μας για να δικαιολογήσουμε εκείνη τη στιγμή τις πράξεις μας. Λέμε ότι δεν βλάπτουμε κανέναν, γιατί κανείς μας δεν θέλει πραγματικά να κάνει αυτό που κάνει».
Η Keeley αναφέρει ότι, σε σχέση με τον τεράστιο όγκο των προϊόντων που έκλεβε, «δεν συλλαμβανόταν και τόσο συχνά».
Παρ’ όλα αυτά, πέρασε τρεις δεκαετίες μπαινοβγαίνοντας στη φυλακή, χωρίς να λάβει ποτέ τη βοήθεια που πραγματικά χρειαζόταν.
Η ζωή της άλλαξε τελικά όταν ένας υπάλληλος ασφαλείας εκτός υπηρεσίας την παρέπεμψε σε μια υπηρεσία υποστήριξης ατόμων με εξάρτηση από τα ναρκωτικά.
«Φωνάζουμε ότι έχουμε κρίση κλοπών στα καταστήματα και φωνάζουμε ότι έχουμε κρίση ναρκωτικών, αλλά κανείς δεν κάνει τίποτα για να αντιμετωπίσει τα δύο προβλήματα μαζί», λέει η Keeley.
«Αν αντιμετωπίσουμε την πραγματική αιτία του προβλήματος και καταπολεμήσουμε τον εθισμό, δεν θα υπάρχει πλέον λόγος να βγαίνουμε έξω και να διαπράττουμε εγκλήματα».
Η απεξάρτηση άλλαξε τη ζωή τους
Για τον Rhys, η βοήθεια ήρθε μέσα από έναν ειδικό κοινωνικής υποστήριξης, ο οποίος αναλαμβάνει να συνδέει ευάλωτα άτομα με κοινωνικές υπηρεσίες, δομές στέγασης και υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης.
Έχει πλέον συμπληρώσει 18 μήνες σε πρόγραμμα απεξάρτησης, αφιερώνει τον χρόνο του στον εθελοντισμό και έχει αφήσει οριστικά πίσω του τις κλοπές.
«Πήγα πρόσφατα σ’ ένα κατάστημα Aldi και ζήτησα μια σακούλα, την οποία σκάναρα κανονικά στο ταμείο. Είναι πραγματικά παράξενο αν σκεφτείς τη διαφορά. Παλαιότερα έμπαινα εκεί μέσα και γέμιζα μια ολόκληρη βαλίτσα με κλοπιμαία», λέει.
Η φιλανθρωπική οργάνωση κοινωνικής δικαιοσύνης Revolving Doors επισημαίνει ότι ο εθισμός, η κακή ψυχική υγεία και η έλλειψη στέγης αποτελούν σημαντικούς παράγοντες που τροφοδοτούν την επιδημία κλοπών από καταστήματα στη Βρετανία. Συχνά, μάλιστα, και τα τρία προβλήματα συνυπάρχουν.
Ο Pavan Dhaliwal, διευθύνων σύμβουλος της οργάνωσης, αναφέρει: «Η αγανάκτηση των εμπόρων και των εργαζομένων στα καταστήματα είναι δικαιολογημένη. Οι κλοπές δεν είναι εγκλήματα χωρίς θύματα και η κακοποιητική συμπεριφορά απέναντι στους εργαζομένους είναι απαράδεκτη».
«Αν όμως θέλουμε να μειώσουμε τις κλοπές και όχι απλώς να αυξήσουμε τις συλλήψεις, πρέπει να θέσουμε ένα πιο δύσκολο ερώτημα: Γιατί η ίδια μικρή ομάδα ανθρώπων βρίσκεται διαρκώς εγκλωβισμένη σ’ έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο κρίσεων και φυλάκισης;»
Όπως υπογραμμίζει, είναι απαραίτητη η ενίσχυση των υπηρεσιών που μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να απομακρυνθούν από τον εθισμό και να αποκτήσουν σταθερές συνθήκες διαβίωσης.
«Οι άνθρωποι με τους οποίους συνεργαζόμαστε αποδεικνύουν ότι η απεξάρτηση και η δημιουργία μιας νέας ζωής είναι εφικτές, εφόσον υπάρχει η κατάλληλη υποστήριξη».
42 φορές στη φυλακή: Ο φαύλος κύκλος της εξάρτησης
Ο 44χρονος Sean έχει φυλακιστεί 42 φορές από το 2000.
Για δεκαετίες δεν είχε καταφέρει να παραμείνει εκτός φυλακής για περισσότερους από έξι μήνες. Ένιωθε «ανήμπορος απέναντι στον εθισμό», ο οποίος τον οδηγούσε στην παραβατικότητα, έπειτα από μια τραυματική παιδική ηλικία.
Έκλεβε τρόφιμα και ρούχα, καθώς όλα του τα χρήματα κατέληγαν στην αγορά ναρκωτικών. Η φυλακή, ωστόσο, δεν του προσέφερε καμία μακροπρόθεσμη λύση.
«Τις πέντε τελευταίες φορές που βρέθηκα στη φυλακή, εργαζόμουν ως σύμβουλος απεξάρτησης, βοηθώντας καθημερινά άλλους κρατούμενους να κάνουν κύκλους άσκησης στην αυλή. Ένιωθα ότι τα πήγαινα εξαιρετικά καλά», αναφέρει.
«Όμως, μόλις επέστρεφα στο Γουίγκαν, συνήθως μέσα σε λίγες μέρες ή ακόμη και λίγες ώρες, επέστρεφα στις παλιές μου συνήθειες. Οι υπηρεσίες με είχαν απογοητεύσει εντελώς».
Η ζωή του άλλαξε μόνο όταν, κατά την αποφυλάκισή του, τον παρέλαβε μια υπηρεσία υποστήριξης και απεξάρτησης και ξεκίνησε ψυχοθεραπεία.
Σήμερα, ο Sean διευθύνει την επιχείρηση Rehab Fitness, η οποία βοηθά ανθρώπους που βρίσκονται σε διαδικασία απεξάρτησης μέσα από ομαδική άσκηση και δραστηριότητες ευεξίας.
Όπως αναφέρει, πολλοί φίλοι του στράφηκαν στις κλοπές από καταστήματα επειδή θεωρούσαν ότι «δεν υπάρχουν συνέπειες».
Ωστόσο, ο ίδιος υποστηρίζει ότι η κατάλληλη παρέμβαση δεν πρέπει να είναι η φυλάκιση, αλλά η παροχή βοήθειας και ουσιαστικής υποστήριξης.
«Η φυλακή δεν με βοήθησε να αλλάξω»
Η φυλακή δεν κατάφερε να βοηθήσει ούτε τον 36χρονο Roy να απεξαρτηθεί. Είχε φυλακιστεί αρκετές φορές.
«Η φυλακή λειτουργούσε σαν μια προσωρινή επανεκκίνηση, αλλά μόλις αποφυλακιζόμουν επέστρεφα αμέσως στην παλιά μου παρέα».
Ο Roy κατάφερε τελικά να απεξαρτηθεί και σήμερα διευθύνει την Iron Minds Academy, μια πρωτοβουλία που προσφέρει προγράμματα σωματικής άσκησης και καθοδήγησης σε νεαρούς άνδρες στο Γουίγκαν.
«Θέλω να εμποδίσω άλλους νέους ανθρώπους να φτάσουν σ’ αυτό το σημείο. Θέλω να καταλάβουν ότι υπάρχει και ένας διαφορετικός δρόμος», αναφέρει.
«Όταν τελειώνει το σχολείο, κανείς δεν θέλει να βρεθεί στον δρόμο εξαρτημένος από την ηρωίνη. Πρέπει να σταματήσουμε το πρόβλημα πριν φτάσει μακριά. Μπορούμε έτσι να σώσουμε ζωές».
