Σε συμφωνία για μια μεγάλης κλίμακας ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου κατέληξαν Ρωσία και Ουκρανία, κατά τη διάρκεια των διήμερων ειρηνευτικών συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι, οι οποίες ολοκληρώθηκαν την Τετάρτη (11/11). Ωστόσο, παρά την πρόοδο που καταγράφηκε, οι Αμερικανοί διαμεσολαβητές παραδέχονται ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες στα κρίσιμα ζητήματα, με κυριότερο το εδαφικό.
Στις πρώτες απευθείας διαπραγματεύσεις τους έπειτα από εννέα μήνες, Μόσχα και Κίεβο συμφώνησαν επί της αρχής στην ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου, με τον ακριβή αριθμό των κρατουμένων που θα απελευθερωθούν να αναμένεται να καθοριστεί την Πέμπτη.
Ο Αμερικανός απεσταλμένος Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, εκτίμησε ότι πρόκειται για τη «μεγαλύτερη ανθρωπιστική απελευθέρωση αιχμαλώτων» από την έναρξη του πολέμου, πριν από περίπου τεσσεράμισι χρόνια. Από την πλευρά του, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έκανε λόγο για ανταλλαγή «σημαντικής κλίμακας».
Και οι δύο πλευρές αναγνώρισαν ότι σημειώθηκε πρόοδος στις συνομιλίες, επιβεβαιώνοντας ότι οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν. Πέρα, όμως, από τη συμφωνία για τους αιχμαλώτους, δεν ανακοινώθηκε κάποια άλλη ουσιαστική εξέλιξη που θα μπορούσε να οδηγήσει άμεσα στον τερματισμό του πολέμου.
Το εδαφικό παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο
Παρά την αισιοδοξία που εκφράζει δημοσίως ο Ντόναλντ Τραμπ, δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής ενδείξεις ότι Ρωσία και Ουκρανία είναι διατεθειμένες να προχωρήσουν σε σημαντικούς συμβιβασμούς για τα βασικά ζητήματα που τις χωρίζουν.
Το Κίεβο εξακολουθεί να απορρίπτει κατηγορηματικά την απαίτηση του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν να παραχωρήσει το σύνολο της ανατολικής περιοχής του Ντονμπάς ως προϋπόθεση για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας.
Με τις συζητήσεις για τα εδάφη να παραμένουν σε αδιέξοδο, οι Αμερικανοί διαμεσολαβητές επιχειρούν να μεταφέρουν το βάρος των διαπραγματεύσεων στις εγγυήσεις ασφαλείας που θα παρασχεθούν στην Ουκρανία μετά τον πόλεμο, καθώς και στην ανοικοδόμηση της χώρας.
«Η πραγματικότητα είναι ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών, κάτι που είναι αναμενόμενο έπειτα από μια τέτοια σύγκρουση», δήλωσε ο Κούσνερ.
Ο ίδιος επιβεβαίωσε ότι στις συνομιλίες εξετάστηκαν και τα εδαφικά ζητήματα, αναγνωρίζοντας ότι θα είναι τα δυσκολότερα στην επίλυση.
«Νομίζω ότι αυτό ήταν ένα καλό πρώτο βήμα», πρόσθεσε, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι μπορεί να βρεθεί μια διέξοδος προς την ειρήνη.
Στη Μόσχα οι απεσταλμένοι του Τραμπ – Τι περιμένει ο Ζελένσκι
Το επόμενο κρίσιμο βήμα αναμένεται την Πέμπτη, όταν ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ θα μεταβούν στη Μόσχα για συνομιλίες με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Στην ατζέντα θα βρεθεί, μεταξύ άλλων, η συμμετοχή των Ευρωπαίων εταίρων στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, με τον Κούσνερ να επισημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει να έχει θέση στο τραπέζι των συνομιλιών.
Στη συνέχεια, οι δύο Αμερικανοί διαπραγματευτές σχεδιάζουν να ταξιδέψουν στην Ιρλανδία, προκειμένου να συναντηθούν με τον Ζελένσκι, ο οποίος αναμένεται να συμμετάσχει σε συνάντηση Ευρωπαίων ηγετών.
Μιλώντας την Τετάρτη σε δημοσιογράφους στο Δουβλίνο, ο Ουκρανός πρόεδρος υπογράμμισε ότι το Κίεβο επιδιώκει να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος προς μια συμφωνία εντός του 2026.
«Πολλά θα εξαρτηθούν από τον τρόπο με τον οποίο θα διεξαχθεί αύριο ο διάλογος μεταξύ της αμερικανικής και της ρωσικής πλευράς», δήλωσε.
Ο Ζελένσκι εκτίμησε, παράλληλα, ότι και η Ουάσιγκτον επιθυμεί να υπάρξει αποτέλεσμα πριν από το τέλος του έτους, προσθέτοντας ότι οι Αμερικανοί φαίνεται να επιδιώκουν ιδιαίτερα μια τέτοια εξέλιξη.
Συνεχίζονται οι επιθέσεις παρά τις ειρηνευτικές συνομιλίες
Την ώρα που οι διπλωματικές αντιπροσωπείες αναζητούν κοινό έδαφος, οι εχθροπραξίες συνεχίζονται. Ρωσία και Ουκρανία αλληλοκατηγορήθηκαν για επιθέσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας, παρά τις συνομιλίες που βρίσκονταν σε εξέλιξη στο Άμπου Ντάμπι.
Σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους, οι ρωσικές δυνάμεις έπληξαν έξι υποσταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας στην κεντρική Ουκρανία, ενώ επίθεση σε αγορά στην περιφέρεια της Οδησσού προκάλεσε τον θάνατο τριών ανθρώπων.
Από την άλλη πλευρά, τοπικοί αξιωματούχοι στη ρωσική περιφέρεια του Μπέλγκοροντ ανακοίνωσαν ότι ένας άνθρωπος σκοτώθηκε από ουκρανική επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος.
Ο Ουκρανός διαπραγματευτής Νταβίντ Αραχάμια χαρακτήρισε τις συνομιλίες δύσκολες, επισημαίνοντας ότι η ρωσική αντιπροσωπεία προσήλθε με «αυστηρές οδηγίες».
Ωστόσο, εκτίμησε ότι οι συζητήσεις δημιούργησαν θετική δυναμική για την εξεύρεση λύσης μέχρι το τέλος του έτους.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη συμμετοχή της Ευρώπης στις επόμενες διαπραγματεύσεις, τονίζοντας ότι οποιαδήποτε μελλοντική ειρηνευτική διαδικασία πρέπει να είναι πολυμερής.
Αν και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και εκπρόσωποι του ΝΑΤΟ συναντήθηκαν με Αμερικανούς και Ουκρανούς απεσταλμένους στο Άμπου Ντάμπι, η ρωσική αντιπροσωπεία αρνήθηκε να έχει επαφές μαζί τους.
Η Μόσχα επιμένει στο Ντονμπάς και στρέφει τα πυρά της στην Ευρώπη
Ο επικεφαλής της ρωσικής διαπραγματευτικής ομάδας, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, δήλωσε στη ρωσική κρατική τηλεόραση ότι μετά τις συνομιλίες θεωρεί πιο κοντά μια ειρηνευτική συμφωνία.
Έσπευσε, ωστόσο, να επισημάνει ότι πολλά εξαρτώνται από την Ουκρανία, τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών και το κατά πόσον η Ευρώπη θα «συνέλθει».
Η Μόσχα έχει επανειλημμένα επικρίνει την ευρωπαϊκή στρατιωτική υποστήριξη προς το Κίεβο. Καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει περιορίσει την άμεση αμερικανική βοήθεια προς την Ουκρανία, η Ευρώπη έχει αναδειχθεί στον βασικό χρηματοδότη και προμηθευτή στρατιωτικής βοήθειας της χώρας.
Ο Μεντίνσκι επανέλαβε επίσης τις πάγιες ρωσικές απαιτήσεις, δηλώνοντας στο πρακτορείο TASS ότι «κάθε σπιθαμή» ρωσικού εδάφους θα επιστραφεί στη Ρωσία.
Η τοποθέτηση ερμηνεύεται ως αναφορά στην απαίτηση του Πούτιν να παραδώσει η Ουκρανία ολόκληρο το Ντονμπάς.
Ένα ακόμη ζήτημα στο οποίο το Κίεβο επιδίωκε πρόοδο ήταν η επίτευξη εκεχειρίας για τις μεταφορές σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα, ως πρώτο βήμα αποκλιμάκωσης.
Ωστόσο, ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα, ο οποίος πραγματοποιούσε επίσκεψη στην Τουρκία, δήλωσε ότι η ουκρανική πλευρά εξακολουθεί να αναμένει απάντηση από τη Μόσχα.
Στάσιμο το μέτωπο, στο επίκεντρο οι εγγυήσεις ασφαλείας
Οι ρωσικές δυνάμεις ελέγχουν περίπου το ένα πέμπτο της ουκρανικής επικράτειας, συμπεριλαμβανομένων περιοχών που είχαν καταλάβει πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή του Φεβρουαρίου 2022.
Η προέλασή τους έχει επιβραδυνθεί στη διάρκεια του 2026, με τη γραμμή του μετώπου να παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ρωσία συνεχίζει τα πλήγματα εναντίον ουκρανικών πόλεων και ενεργειακών εγκαταστάσεων, ενώ η Ουκρανία έχει εντείνει τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου και άλλες κρίσιμες υποδομές.
Παράλληλα, η Μόσχα επιδιώκει μια ευρύτερη συμφωνία για την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης, πριν προχωρήσει στη διευθέτηση των επιμέρους ζητημάτων του πολέμου.
Υπενθυμίζεται ότι πριν από την εισβολή του 2022, η Ρωσία είχε απαιτήσει την αποχώρηση των δυνάμεων του ΝΑΤΟ από τις χώρες που εντάχθηκαν στη Συμμαχία μετά το 1997, αίτημα που είχε απορριφθεί.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιμένουν ότι οποιαδήποτε ευρύτερη συζήτηση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια πρέπει να ακολουθήσει την επίτευξη εκεχειρίας. Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι δεν πρέπει να επιτραπεί στη Ρωσία να καθορίζει τις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις ασφαλείας ή να ανταμειφθεί για την έναρξη του πολέμου.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει την προηγούμενη εβδομάδα ότι ο πόλεμος βρίσκεται κοντά σε διευθέτηση μέσω μιας «μεγάλης, υπέροχης συμφωνίας», η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει εγγυήσεις ασφαλείας για την Ευρώπη.
Ωστόσο, παρά τις επανειλημμένες προβλέψεις του Αμερικανού προέδρου για επικείμενες διπλωματικές επιτυχίες, οι ουσιαστικές διαφωνίες εξακολουθούν να παραμένουν, καθιστώντας αβέβαιη την προοπτική μιας συνολικής ειρηνευτικής συμφωνίας.
