Η επικείμενη τριμερής συνάντηση Ντόναλντ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Βλαντίμιρ Πούτιν στην Κίνα δημιουργεί προσδοκίες για μια νέα διεθνή διευθέτηση. Στο επίκεντρο της διπλωματικής κινητικότητας βρίσκονται τρία μεγάλα μέτωπα: Ουκρανία, τεχνητή νοημοσύνη και Ιράν.
Το ενδεχόμενο μιας ιστορικής τριμερούς συνάντησης μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ στις 18 και 19 Νοεμβρίου 2026, στη Σεντζέν της Κίνας, προκαλεί έντονο γεωοικονομικό ενδιαφέρον και ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Η συνάντηση εξετάζεται να πραγματοποιηθεί στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο κοινής παρουσίας των τριών ηγετών. Το Πεκίνο, από την πλευρά του, έχει επιβεβαιώσει ότι βρίσκεται σε επικοινωνία με την Ουάσιγκτον και τη Μόσχα για την προετοιμασία της συνάντησης.
Το βασικό ερώτημα για την Ευρώπη είναι εάν οι τρεις μεγάλες δυνάμεις θα επιχειρήσουν να διαμορφώσουν μια νέα αρχιτεκτονική διεθνών ισορροπιών, ενδεχομένως με άτυπη κατανομή σφαιρών επιρροής. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο προκαλεί πρόσθετη ανησυχία στην Ευρώπη για μία «νέα Γιάλτα» όπου οι ηγέτες των τριών μεγάλων δυνάμεων θα επιδιώξουν να μοιράσουν τον κόσμο σε ζώνες επιρροής χωρίς να ενδιαφερθούν για την Ουκρανία, την Ευρώπη και την Ταϊβάν, με τις ευρωπαϊκές χώρες να φοβούνται πως θα βρεθούν εκτός των κρίσιμων αποφάσεων που αφορούν άμεσα την ασφάλειά τους, σχολιάζουν διεθνείς αναλυτές.
Ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις διαπραγματεύσεις Ρωσίας – Ουκρανίας
Οι Ευρωπαίοι δεν κάθισαν μεν στο τραπέζι με τους Ρώσους στο Άμπου Ντάμπι. Πιστεύουν ωστόσο ότι πέτυχαν πρόοδο. Όχι όσον αφορά το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία. Αλλά ως προς τη δική τους ένταξη σε μελλοντικές συνομιλίες. Ωστόσο, μετά την επίσκεψη των Αμερικανών ειδικών απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στον Ρώσο ηγέτη Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα, θα φανεί πόσο αξίζουν αυτές οι συμφωνίες. Θεωρούν τώρα πως ποιος μιλά εξ ονόματος της Ευρώπης είναι κρίσιμο, αλλά η ΕΕ δεν έχει ακόμη σαφή απάντηση.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, αναδεικνύεται σε επικρατέστερο υποψήφιο για την εκπροσώπηση της ΕΕ σε ενδεχόμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, μεταδίδει το Politico. Ωστόσο, οι αντιδράσεις των ισχυρότερων ευρωπαϊκών χωρών και οι διαφωνίες για τον ρόλο της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, περιπλέκουν την προσπάθεια εξασφάλισης ευρωπαϊκής παρουσίας στο τραπέζι των συνομιλιών.
Στη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο, διαμορφώνεται αυξανόμενη υποστήριξη προς τον Κόστα, με τις χώρες της Βαλτικής, το Λουξεμβούργο, την Πολωνία και την Ιταλία να τάσσονται υπέρ της υποψηφιότητάς του.
Ο πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κρίστεν Μίχαλ, υποστηρίζει ότι την εκπροσώπηση θα πρέπει να αναλάβουν από κοινού ο Κόστα και η Κάλας, καθώς διαθέτουν θεσμική νομιμοποίηση και θητεία έως το 2029. Εντούτοις, η αυστηρή στάση της Κάλας απέναντι στη Μόσχα προκαλεί αντιδράσεις, αν και άλλοι διπλωμάτες θεωρούν ότι ακριβώς αυτή η προσέγγιση ενισχύει τη διαπραγματευτική της θέση.
Βασικό εμπόδιο παραμένουν η Γαλλία και η Γερμανία, που δεν επιθυμούν να παραχωρήσουν τη δική τους θέση στις συνομιλίες. Εναλλακτικό όνομα είναι ο Βρετανός σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Τζόναθαν Πάουελ. Δεν αναμένεται επίσημη επιλογή απεσταλμένου στη σύνοδο, αλλά ενδεχομένως πολιτική συμφωνία για τη μελλοντική εκπροσώπηση της Ευρώπης.
Το ουκρανικό ζήτημα αποτελεί την πιο άμεση δοκιμασία της διπλωματικής κινητικότητας. Οι συνομιλίες ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας στο Άμπου Ντάμπι ολοκληρώθηκαν χωρίς ουσιαστική πρόοδο, παρά την ανταλλαγή αιχμαλώτων μεγάλης κλίμακας. Οι δύο πλευρές εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά ως προς το εδαφικό, τις εγγυήσεις ασφαλείας και τη μελλοντική στρατιωτική παρουσία της Δύσης στην περιοχή.
Η δεύτερη και τελευταία ημέρα των διαπραγματεύσεων διήρκεσε μόλις δύο ώρες. Στην ατζέντα βρίσκονταν πιθανές συμφωνίες αποκλιμάκωσης, μεταξύ άλλων για τη Μαύρη Θάλασσα και τις ενεργειακές υποδομές, καθώς και το ενδεχόμενο συνάντησης του Βλαντίμιρ Πούτιν με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ωστόσο, η ουκρανική αντιπροσωπεία έκανε λόγο για σημαντικές διαφορές με τη Μόσχα.
Ο Αμερικανός απεσταλμένος Τζάρεντ Κούσνερ παραδέχθηκε ότι η έλλειψη εμπιστοσύνης αποτελεί βασικό εμπόδιο, υπογραμμίζοντας ότι το εδαφικό παραμένει το δυσκολότερο ζήτημα προς επίλυση.
Ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ κατά τις συνομιλίες Ρωσίας και Ουκρανίας στο Άμπου Ντάμπι © EPA/ALTAF QADRI
Οι κόκκινες γραμμές Πούτιν και η αντίδραση του Κιέβου, ο ρόλος Τραμπ και Σι
Το αδιέξοδο αποτυπώθηκε και στη συνάντηση του Ρώσου προέδρου με τους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στη Μόσχα. Ο Πούτιν επανέλαβε ότι βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία αποτελεί η πλήρης παραχώρηση στη Ρωσία των περιοχών του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ, συμπεριλαμβανομένων εδαφών που εξακολουθούν να βρίσκονται υπό ουκρανικό έλεγχο.
Παράλληλα, απέρριψε κατηγορηματικά την προοπτική ανάπτυξης ευρωπαϊκών στρατευμάτων στην Ουκρανία, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια παρουσία απειλή για τη ρωσική εθνική ασφάλεια. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι οι δυτικές δυνάμεις θα αποτελούσαν νόμιμους στρατιωτικούς στόχους.
Η Ουάσιγκτον φέρεται, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Axios, να ζητά από τη Μόσχα μια νέα πρόταση για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας, η οποία θα περιλαμβάνει όχι μόνο τις ρωσικές ανησυχίες αλλά και συγκεκριμένα μέτρα αποκλιμάκωσης.
Ο Ζελένσκι, ωστόσο, απορρίπτει τις πιέσεις για εδαφικές παραχωρήσεις, επιμένοντας ότι η Ουκρανία δεν πρόκειται να εγκαταλείψει κυρίαρχα εδάφη της. Ταυτόχρονα, κατήγγειλε νέους περιορισμούς στη χρήση του δορυφορικού συστήματος Starshield από τις ουκρανικές δυνάμεις, υποστηρίζοντας ότι επηρεάζεται η επιχειρησιακή τους δυνατότητα στο μέτωπο.
Στο πεδίο των στρατιωτικών επιχειρήσεων, η ένταση παραμένει υψηλή. Επίθεση με drones προκάλεσε πυρκαγιά στο ρωσικό λιμάνι Ουστ-Λούγκα στη Βαλτική, έναν σημαντικό κόμβο εξαγωγών πετρελαίου και σιτηρών. Την ίδια στιγμή, οι υπουργοί Εξωτερικών της G7 ανακοίνωσαν την ενίσχυση της οικονομικής και υλικής υποστήριξης προς το Κίεβο ενόψει του χειμώνα.
Το ερώτημα είναι εάν η συνάντηση στη Σεντζέν μπορεί να δημιουργήσει πραγματικές προϋποθέσεις ειρήνευσης ή εάν η Ουκρανία θα αποτελέσει αντικείμενο ευρύτερων γεωπολιτικών ανταλλαγμάτων μεταξύ Ουάσιγκτον, Μόσχας και Πεκίνου.
Τεχνητή νοημοσύνη: Η Nvidia, ο Τζένσεν Χουάνγκ και το μέτωπο ΗΠΑ-Κίνας
Πέρα από το ουκρανικό, η τεχνολογική κυριαρχία αναδεικνύεται σε δεύτερο μεγάλο διακύβευμα της διεθνούς αντιπαράθεσης. Οι εξελίξεις γύρω από τη Nvidia και την αποχώρηση του Τζένσεν Χουάνγκ από την ηγεσία της εταιρείας, όπως περιγράφονται στο σχετικό σενάριο, ενδέχεται να επηρεάσουν καθοριστικά τις σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
Η Ουάσιγκτον εξετάζει μια αυστηρότερη πολιτική περιορισμού των εξαγωγών προηγμένων μικροτσίπ προς την Κίνα, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τις δυνατότητες πρόσβασης κινεζικών επιχειρήσεων στην αμερικανική τεχνολογία. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να πλήξει σημαντικά τις κινεζικές εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τους επεξεργαστές της Nvidia.
Παρά τις προσπάθειες του Πεκίνου να αναπτύξει εγχώριες εναλλακτικές λύσεις, η μετάβαση δεν είναι εύκολη. Η Huawei Technologies, βασικός ανταγωνιστής της Nvidia στην κινεζική αγορά, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην κάλυψη της εγχώριας ζήτησης για προηγμένους επεξεργαστές.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Moonshot, της εταιρείας που ανέπτυξε το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης Kimi K3. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η επιχείρηση κατάφερε να αποκτήσει σημαντικό αριθμό προηγμένων μικροτσίπ της Nvidia κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, γεγονός που καταδεικνύει πόσο κρίσιμη παραμένει η πρόσβαση στην αμερικανική τεχνολογία.
Το πρόβλημα για την Κίνα είναι ότι οι αμερικανικοί περιορισμοί, ενώ ενθαρρύνουν την ανάπτυξη εγχώριων τεχνολογιών, δεν έχουν μέχρι σήμερα εξαλείψει όλες τις δυνατότητες πρόσβασης σε αμερικανικό εξοπλισμό. Εάν αυτές οι διόδοι κλείσουν οριστικά, οι συνέπειες για την κινεζική βιομηχανία θα είναι σημαντικές.
Κίνα και Τεχνητή Νοημοσύνη © Linkedin
Η μάχη για τα ανοιχτά μοντέλα AI
Η σημασία του Χουάνγκ, ωστόσο, δεν περιοριζόταν στην εμπορική πολιτική της Nvidia. Ο ίδιος είχε αναδειχθεί σε έναν από τους ισχυρότερους υποστηρικτές των ανοιχτών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία επιτρέπουν σε επιχειρήσεις και προγραμματιστές να αξιοποιούν και να προσαρμόζουν την τεχνολογία χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από κλειστά, ιδιόκτητα συστήματα.
Είχε, επίσης, υπερασπιστεί την τεχνική της απόσταξης (distillation), κατά την οποία ένα μοντέλο εκπαιδεύεται αξιοποιώντας τις απαντήσεις και τα αποτελέσματα ενός άλλου. Η πρακτική αυτή βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ αμερικανικών και κινεζικών εταιρειών, καθώς η Ουάσιγκτον έχει εκφράσει ανησυχίες για πιθανή μη εξουσιοδοτημένη αξιοποίηση αμερικανικών τεχνολογικών επιτευγμάτων.
Η αποδυνάμωση της συγκεκριμένης φωνής στη Silicon Valley θα μπορούσε να ενισχύσει όσους ζητούν αυστηρότερους περιορισμούς. Οι επιπτώσεις, όμως, δεν θα περιορίζονταν στην Κίνα. Αμερικανικές νεοφυείς επιχειρήσεις και προγραμματιστές χρησιμοποιούν επίσης κινεζικά ανοιχτά μοντέλα, καθώς προσφέρουν οικονομικότερες και περισσότερο ευέλικτες λύσεις.
Μια αυστηρότερη πολιτική αποκλεισμού θα μπορούσε, επομένως, να ενισχύσει τη συγκέντρωση ισχύος στα μεγαλύτερα αμερικανικά εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης, περιορίζοντας τον ανταγωνισμό και την καινοτομία.
Η κρίση γύρω από τη Nvidia
Επιπλέον, η κρίση γύρω από τη Nvidia απειλεί να υπονομεύσει ακόμη και τις περιορισμένες προσπάθειες συνεργασίας ΗΠΑ και Κίνας για την ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης. Η αυξανόμενη δυσπιστία ενδέχεται να οδηγήσει σε έναν ανεξέλεγκτο τεχνολογικό ανταγωνισμό, με τις δύο πλευρές να αντιμετωπίζουν πλέον η μία την άλλη ως στρατηγική απειλή.
Για το Πεκίνο, η απώλεια ενός ισχυρού υποστηρικτή της τεχνολογικής συνεργασίας στη Silicon Valley θα αποτελούσε πρόσθετο πλήγμα. Για την Ουάσιγκτον, το ζητούμενο είναι να περιορίσει την τεχνολογική ενίσχυση του αντιπάλου της χωρίς να υπονομεύσει τη δική της καινοτομία.
Aντιαμερικανική αφίσα σε πλατεία της Τεχεράνης © EPA/ABEDIN TAHERKENAREH
Ιράν: Το τρίτο μέτωπο και οι νέοι συσχετισμοί ισχύος
Το τρίτο μεγάλο ζήτημα που ενδέχεται να βρεθεί στο τραπέζι της Σεντζέν είναι το Ιράν, σε μια περίοδο κατά την οποία η Μέση Ανατολή παραμένει πεδίο έντονων ανταγωνισμών και στρατηγικών ανακατατάξεων.
Σύμφωνα με το σενάριο που περιγράφεται, η βαριά ήττα των Ρεπουμπλικανών στις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026, με τους Δημοκρατικούς να αποκτούν τον έλεγχο και των δύο νομοθετικών σωμάτων, περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια πολιτικών ελιγμών του Ντόναλντ Τραμπ στο εσωτερικό της χώρας.
Η εξέλιξη αυτή καθιστά ακόμη πιο σημαντική την εξωτερική πολιτική για τον Αμερικανό πρόεδρο. Παρά τις δυσκολίες στο Κογκρέσο, ο Λευκός Οίκος διατηρεί σημαντικές αρμοδιότητες στη διαμόρφωση της διεθνούς στρατηγικής και ο Τραμπ θα μπορούσε να επιδιώξει μια διπλωματική συμφωνία με την Τεχεράνη, προκειμένου να περιορίσει το πολιτικό και οικονομικό κόστος της σύγκρουσης.
Βασικός στόχος της Ουάσιγκτον παραμένει η αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν. Μια συμφωνία θα μπορούσε παράλληλα να συμβάλει στην αποκλιμάκωση των πιέσεων στις ενεργειακές αγορές και να περιορίσει τις επιπτώσεις στις τιμές των καυσίμων.
Για την Κίνα, η κρίση προσφέρει ευκαιρία ενίσχυσης της διεθνούς διπλωματικής της παρουσίας. Το Πεκίνο έχει άμεσο οικονομικό συμφέρον από τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή και κυρίως από την απρόσκοπτη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος των ενεργειακών προμηθειών του.
Η Κίνα θα μπορούσε να επιδιώξει έναν ρόλο εγγυητή σε μια συμφωνία σταδιακής άρσης των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης, με αντάλλαγμα συγκεκριμένες πυρηνικές δεσμεύσεις. Με αυτόν τον τρόπο θα ενίσχυε την εικόνα της ως δύναμης που μπορεί να διαμεσολαβεί σε διεθνείς κρίσεις, διευρύνοντας παράλληλα την επιρροή της στην περιοχή.
Η Ρωσία, από την άλλη πλευρά, έχει διαφορετικούς υπολογισμούς. Η στρατηγική συνεργασία της με το Ιράν αποτελεί σημαντικό παράγοντα της περιφερειακής της πολιτικής, ενώ η Μόσχα θα μπορούσε να αξιοποιήσει τις συνομιλίες για να συνδέσει τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή με τις δικές της απαιτήσεις απέναντι στη Δύση, τόσο για την Ουκρανία όσο και για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
O Ντόναλντ Τραμπ με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ παρουσία των Μελάνια Τραμπ και Πενγκ Λιγιουάν στις ΗΠΑ © EPA/Annabelle Gordon
Σι-Τραμπ-Πούτιν: Οι αυταπάτες μιας νέας διεθνούς συμφωνίας
Το βασικό εμπόδιο για οποιαδήποτε συνολική διευθέτηση παραμένει η διαφορετική στρατηγική των τριών ηγετών. Ο Τραμπ χρειάζεται μια συμφωνία που θα του επιτρέψει να εμφανιστεί ως ισχυρός διαπραγματευτής, ο Σι Τζινπίνγκ επιδιώκει να αναβαθμίσει τον διεθνή ρόλο της Κίνας, ενώ ο Πούτιν θέλει να αξιοποιήσει τη διπλωματική κινητικότητα για να ενισχύσει τη θέση της Ρωσίας.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, δεν έχει λόγο να αποδεχθεί εύκολα μια συμφωνία που θα περιορίζει τις στρατηγικές της δυνατότητες χωρίς ουσιαστικά ανταλλάγματα. Αντίστοιχα, η Ουκρανία και οι ευρωπαϊκές χώρες δύσκολα θα αποδεχθούν αποφάσεις που θα καθορίσουν το μέλλον της ασφάλειάς τους χωρίς τη δική τους συμμετοχή.
Το μεγάλο παζάρι της Σεντζέν ενδέχεται, συνεπώς, να αποδειχθεί περισσότερο μια επίδειξη ισχύος και διπλωματικών προθέσεων παρά η αφετηρία μιας νέας παγκόσμιας συμφωνίας. Η Ουκρανία, η τεχνητή νοημοσύνη και το Ιράν συνδέονται πλέον με ένα ευρύτερο πλέγμα ανταγωνισμών, στο οποίο οι οικονομικές, στρατιωτικές και τεχνολογικές ισορροπίες είναι αλληλένδετες.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο εάν οι τρεις ηγέτες μπορούν να συμφωνήσουν, αλλά και ποιοι θα κληθούν να πληρώσουν το τίμημα μιας ενδεχόμενης συμφωνίας. Γιατί μια νέα διεθνής ισορροπία που θα διαμορφωθεί ερήμην των άμεσα εμπλεκόμενων χωρών μπορεί να δημιουργήσει περισσότερες εστίες αστάθειας από όσες φιλοδοξεί να επιλύσει.
