Οι ρωσικές θυγατρικές των δυτικών ομίλων που έχουν τεθεί υπό τον έλεγχο του Κρεμλίνου συνεισφέρουν πλέον στη χρηματοδότηση του πολέμου του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία.
Επιχειρήσεις των οποίων η διαχείριση μεταβιβάστηκε από τους διεθνείς ιδιοκτήτες τους σε τοπικά στελέχη με διατάγματα του Βλαντίμιρ Πούτιν, δαπανούν δισεκατομμύρια ρούβλια για την ενίσχυση του ρωσικού στρατού, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg και δημοσιεύματα ρωσικών μέσων ενημέρωσης.
Οι περισσότερες δωρεές κατευθύνθηκαν στο Λαϊκό Μέτωπο (People’s Front), οργάνωση που ιδρύθηκε το 2011 με πρωτοβουλία του Πούτιν και, μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, δημιούργησε και χρηματοδοτεί την καμπάνια «Όλα για τη Νίκη!». Τα κεφάλαια των επιχειρήσεων χρησιμοποιούνται για την αγορά drones, οχημάτων, συστημάτων επικοινωνίας και άλλου εξοπλισμού για τα ρωσικά στρατεύματα.
Ο μηχανισμός των κατασχέσεων
Η ανάληψη του ελέγχου ξένων επιχειρήσεων δίνει στη Μόσχα ένα μέσο πίεσης και αντιποίνων για το πάγωμα των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στη Δύση μετά την εισβολή του 2022.
Με εντολές του Πούτιν, δεκάδες δυτικές επιχειρήσεις έχουν τεθεί υπό προσωρινή διαχείριση. Το 2023 η Ρωσία δημιούργησε ειδική νομοθεσία που επιτρέπει στο κράτος να αναλαμβάνει τον επιχειρησιακό έλεγχο μονάδων εταιρειών από τις αποκαλούμενες «μη φιλικές» χώρες, χωρίς να αλλάζει τυπικά η ιδιοκτησία της μητρικής εταιρείας.
Ευρωπαϊκά και ιαπωνικά περιουσιακά στοιχεία έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης με τη Μόσχα, ενώ μέχρι στιγμής οι μεγάλες αμερικανικές επιχειρήσεις στη Ρωσία έχουν αποφύγει σε μεγάλο βαθμό τις κατασχέσεις. Το Κρεμλίνο επιδιώκει να αναπτύξει στενότερες σχέσεις με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Ρώσοι αξιωματούχοι φοβούνται επίσης ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να απαντήσουν και ανησυχούν για τη δυνατότητα της Ουάσιγκτον να επιβάλλει κυρώσεις σε πρόσωπα και εταιρείες σε ολόκληρο τον κόσμο, ανέφερε στο Bloomberg πρόσωπο κοντά στο Κρεμλίνο, υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Οι δωρεές για τον στρατό είναι μικρές σε σύγκριση με τις τεράστιες κρατικές δαπάνες για τον πόλεμο, οι οποίες αναμένεται να ξεπεράσουν φέτος τα 17 τρισ. ρούβλια, περίπου 206 δισ. δολάρια.
Προσφέρουν, ωστόσο, στους νέους διαχειριστές των επιχειρήσεων έναν τρόπο να δείξουν δημόσια τη στήριξή τους στο κράτος.
Οι δωρεές των νέων διαχειριστών
Τον Δεκέμβριο, ο Πούτιν έθεσε υπό προσωρινή διαχείριση τη ρωσική μονάδα της δανέζικης εταιρείας μονωτικών υλικών Rockwool. Τον έλεγχο ανέλαβε μια ελάχιστα γνωστή εταιρεία, η οποία είχε ιδρυθεί στη Μόσχα μόλις λίγους μήνες νωρίτερα.
Λίγες εβδομάδες μετά, η εταιρεία δώρισε 600 εκατ. ρούβλια στο Λαϊκό Μέτωπο, σύμφωνα με ανακοίνωση της οργάνωσης. Τα χρήματα προορίζονταν για την αγορά οχημάτων παντός εδάφους, εξοπλισμού επικοινωνιών, αναγνωριστικών drones και συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου.
Επικεφαλής της νέας εταιρείας διαχείρισης είναι ο 33χρονος επιχειρηματίας Τιμούρ Αμίροφ, που γεννήθηκε στη ρωσική δημοκρατία του Μπασκορτοστάν, σύμφωνα με δημοσιεύματα τοπικών μέσων.
Στη συνέχεια, ο Πούτιν ανέθεσε στον Αμίροφ και τη διαχείριση των ρωσικών επιχειρήσεων της ολλανδικής εταιρείας χρωμάτων Akzo Nobel και της DKC Europe, ιταλικής εταιρείας ηλεκτρολογικού εξοπλισμού. Οι δύο επιχειρήσεις δώρισαν συνολικά 3 δισ. ρούβλια για την αγορά εξοπλισμού για τον ρωσικό στρατό, σύμφωνα με στοιχεία των φιλανθρωπικών οργανώσεων και δημοσιεύματα.
«Έχουμε χάσει κάθε εικόνα για τις δραστηριότητες των ρωσικών εταιρειών», δήλωσε εκπρόσωπος της AkzoNobel. «Διαβάσαμε την είδηση στα μέσα ενημέρωσης». Οι ευρωπαϊκές μητρικές εταιρείες της DKC δεν απάντησαν σε αίτημα για σχόλιο.
Η ζυθοποιία AB InBev Efes, κοινοπραξία της βελγικής Anheuser-Busch InBev και της τουρκικής Anadolu Efes, ανακοίνωσε ότι δώρισε 1 δισ. ρούβλια στο Λαϊκό Μέτωπο το 2026. Η AB InBev, η οποία μαζί με τον εταίρο της έχασε τον έλεγχο της μονάδας το 2024, αρνήθηκε να σχολιάσει. Τότε, η επιχείρηση πέρασε υπό την προσωρινή διαχείριση της ελάχιστα γνωστής ρωσικής εταιρείας GK Vmeste.
Μετά τη μεταβίβαση των ρωσικών δραστηριοτήτων της γερμανικής αλυσίδας σούπερ μάρκετ Metro σε τοπική διαχείριση, η εταιρεία δεσμεύτηκε τον περασμένο μήνα να προσφέρει 1 δισ. ρούβλια στο Λαϊκό Μέτωπο.
Από τις δωρεές στα προϊόντα για το μέτωπο
Η στήριξη του στρατού δεν γίνεται πάντα με δωρεά χρημάτων. Η Baltika, η ζυθοποιία που ελεγχόταν παλαιότερα από τη δανέζικη Carlsberg, παράγει πλέον για τα στρατεύματα ένα μη αλκοολούχο ποτό με βιταμίνες και καφεΐνη, με την ονομασία «Dlya SVOikh», δηλαδή «Για τους δικούς μας». Το SVO είναι το ακρωνύμιο που χρησιμοποιεί η Ρωσία για την «Ειδική Στρατιωτική Επιχείρηση», όπως αποκαλεί τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Στην ετικέτα απεικονίζεται στρατιώτης με εξοπλισμό μάχης. Το ποτό παράγεται αποκλειστικά για να σταλεί στην πρώτη γραμμή και να διανεμηθεί δωρεάν στους στρατιώτες, σύμφωνα με ανακοίνωση της εταιρείας.
Η Baltika αποτελεί σπάνια περίπτωση επιχείρησης στην οποία οι ξένοι ιδιοκτήτες ανέκτησαν προσωρινά τον έλεγχο, ώστε να μπορέσουν να πουλήσουν τη ρωσική δραστηριότητα σε αγοραστή εγκεκριμένο από το Κρεμλίνο.
Δεν είναι σαφές αν η νέα επιχειρηματική ελίτ της Ρωσίας θα αποκτήσει τον έλεγχο περισσότερων διεθνών περιουσιακών στοιχείων και αν οι επιχειρήσεις αυτές θα συμβάλουν στη στήριξη του στρατού. Από τον Σεπτέμβριο, το Κρεμλίνο έχει εντείνει τις κατασχέσεις, αναλαμβάνοντας τον έλεγχο αρκετών ξένων επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων τις ρωσικές δραστηριότητες της Nestlé και, αυτόν τον μήνα, μονάδων της Japan Tobacco.
Τον Οκτώβριο, ο Πούτιν παρουσίασε τις προσωρινές μεταβιβάσεις ως αποτρεπτικό μέτρο απέναντι σε ενδεχόμενες δυτικές κατασχέσεις ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Άφησε, πάντως, ανοιχτό το ενδεχόμενο οι ξένοι ιδιοκτήτες να ανακτήσουν τον έλεγχο των επιχειρήσεών τους, αν επιστραφούν τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.
«Δημιουργούμε τις συνθήκες ώστε, σε περίπτωση εθνικοποίησης —ή, για να το πούμε με άλλο τρόπο, της αρπαγής των εταιρειών μας— να μπορούμε να απαντήσουμε με τον ίδιο τρόπο», δήλωσε ο Ρώσος πρόεδρος
Οι μεταβιβάσεις έχουν προκαλέσει ανταγωνισμό για τα περιουσιακά στοιχεία, καθώς Ρώσοι επιχειρηματίες επιδιώκουν ολοένα και περισσότερο να αποκτήσουν τον έλεγχο ξένων εταιρειών πριν παρέμβει το Κρεμλίνο.
Πριν περάσουν υπό κρατικό έλεγχο οι ρωσικές μονάδες της Nestlé, ρωσική εταιρεία ζήτησε από τον Πούτιν να επιβάλει το μέτρο στον ελβετικό όμιλο, σύμφωνα με την εφημερίδα Kommersant. Το ίδιο μέσο έγραψε αυτόν τον μήνα ότι τοπικός παραγωγός ποτών ζήτησε να τεθούν υπό προσωρινή διαχείριση και οι ρωσικές δραστηριότητες της Coca-Cola HBC, της εταιρείας εμφιάλωσης με έδρα την Ελβετία που είναι εισηγμένη στο Λονδίνο και στην Αθήνα και συνεργάζεται με την The Coca-Cola Company.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι δεν γνώριζε το αίτημα.
