Έντονες αντιδράσεις και εκτενή διάλογο έχει προκαλέσει ο νέος ΚΟΚ, από τη στιγμή που τέθηκε σε ισχύ. Η επιβολή αυξημένων προστίμων, η χρήση σύγχρονων συστημάτων ελέγχου με κάμερες τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και οι αυστηρότερες ποινές για βαριές παραβάσεις, έχουν μεταβάλει αισθητά τις συνθήκες στους ελληνικούς δρόμους.
Στο πλαίσιο αυτό, τα parapolitika.gr πραγματοποίησαν διαδικτυακή δημοσκόπηση με τη συμμετοχή 490 πολιτών, καταγράφοντας τις απόψεις οδηγών και μη για τις αλλαγές που φέρνει ο αναθεωρημένος κώδικας μέσα από 20 στοχευμένα ερωτήματα. Τα ευρήματα σκιαγραφούν μια κοινωνία που, αφενός, αναγνωρίζει την ανάγκη για μεγαλύτερη αυστηρότητα και βελτίωση της οδηγικής συμπεριφοράς, αφετέρου όμως εκφράζει σοβαρές ανησυχίες για το οικονομικό βάρος που συνεπάγονται τα πρόστιμα.
Νέος ΚΟΚ: Τι αποκαλύπτει η δημοσκόπηση
Ο νέος ΚΟΚ κρίνεται αυστηρός από το 80%
Στο ερώτημα «Πώς αξιολογείτε συνολικά τον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας;», οι απαντήσεις ήταν ξεκάθαρες. Το 50% των συμμετεχόντων τον χαρακτήρισε «πολύ αυστηρό», ενώ ένα ακόμη 30% τον έκρινε «αρκετά αυστηρό». Το 20% τον τοποθέτησε στη μέση, ως «ούτε αυστηρό ούτε ελαστικό», ενώ μόλις το 5% τον θεώρησε «αρκετά ελαστικό» και άλλο ένα 5% «πολύ ελαστικό». Συνολικά, οκτώ στους δέκα πολίτες αντιλαμβάνονται τον νέο ΚΟΚ ως ιδιαίτερα αυστηρό, στοιχείο που αναδεικνύει τη σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με το προηγούμενο πλαίσιο.
Έχει αλλάξει η οδηγική συμπεριφορά μετά την εφαρμογή του;
Παρά τον αυστηρό χαρακτήρα του νέου ΚΟΚ, το κατά πόσο επηρεάζει ουσιαστικά την καθημερινή συμπεριφορά των οδηγών παραμένει ανοιχτό ζήτημα. Στην ερώτηση «Σας οδηγεί ο νέος ΚΟΚ σε πιο προσεκτική οδήγηση;», το 45% απάντησε «ναι, σίγουρα», ενώ το 30% δήλωσε «πιθανόν». Ωστόσο, ένα αξιόλογο ποσοστό της τάξης του 22% ανέφερε ότι «δεν έχει αλλάξει κάτι», ενώ το 3% επέλεξε «δεν γνωρίζω/δεν απαντώ».
Το 45% θεωρεί τα πρόστιμα αποτρεπτικό παράγοντα για τα τροχαία
Διχασμένες εμφανίζονται οι απόψεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα των υψηλών προστίμων στη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων. Στην ερώτηση «Πιστεύετε ότι τα αυξημένα πρόστιμα του νέου ΚΟΚ θα μειώσουν τα τροχαία;», το 45% απάντησε «ναι, σίγουρα», ενώ το 30% επέλεξε «πιθανόν». Αντίθετα, το 22% εκτίμησε ότι «δεν θα αλλάξει κάτι», και το 3% δεν εξέφρασε άποψη.
Πάνω από τους μισούς κρίνουν τα πρόστιμα υπερβολικά
Παρότι αρκετοί πιστεύουν ότι τα πρόστιμα μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά, το ύψος τους θεωρείται δυσανάλογο από την πλειοψηφία. Στο ερώτημα «Θεωρείτε δίκαιο το ύψος των προστίμων του νέου ΚΟΚ;», το 55% απάντησε ότι είναι «υπερβολικά υψηλά», ενώ το 37% τα χαρακτήρισε «δίκαια». Μόλις το 6% εκτίμησε ότι τα πρόστιμα είναι χαμηλά και θα έπρεπε να αυξηθούν περαιτέρω, ενώ το 2% δεν απάντησε.
Σχεδόν οι μισοί έχουν οδηγήσει έπειτα από κατανάλωση αλκοόλ
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα στοιχεία που αφορούν την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Στην ερώτηση «Έχετε οδηγήσει ποτέ μετά από κατανάλωση αλκοόλ;», το 48% απάντησε «ποτέ». Ωστόσο, το 35% παραδέχθηκε ότι το έχει κάνει «λίγες φορές», το 10% «πολλές φορές» και το 7% «μία φορά». Συνολικά, περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες (52%) έχουν οδηγήσει τουλάχιστον μία φορά αφού κατανάλωσαν αλκοόλ, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα του φαινομένου.
Αυστηρή στάση για τους υπαίτιους θανατηφόρων τροχαίων
Ιδιαίτερα αυστηρή εμφανίζεται η κοινή γνώμη απέναντι σε οδηγούς που έχουν προκαλέσει θανατηφόρα τροχαία λόγω παραβίασης βασικών κανόνων, όπως η υπερβολική ταχύτητα ή η κατανάλωση αλκοόλ. Στην ερώτηση «Θα έπρεπε να ξαναοδηγήσει κάποιος που έχει προκαλέσει θανατηφόρο τροχαίο λόγω σοβαρής παράβασης;», το 40% απάντησε «μόνο μετά από πολλά χρόνια και υπό αυστηρές προϋποθέσεις», ενώ το 30% δήλωσε «ποτέ». Το 27% θεωρεί ότι θα μπορούσε να οδηγήσει ξανά μετά την ολοκλήρωση της ποινής του, ενώ το 3% δεν εξέφρασε άποψη. Συνολικά, το 70% τάσσεται υπέρ της οριστικής αφαίρεσης του διπλώματος ή της επαναχορήγησής του μόνο με εξαιρετικά αυστηρούς όρους.
Το 60% τάσσεται υπέρ της απόλυτης απαγόρευσης αλκοόλ στην οδήγηση
Η διάθεση για αυστηρότερη αντιμετώπιση της κατανάλωσης αλκοόλ πριν από την οδήγηση είναι έντονη. Στο ερώτημα «Θα στηρίζατε την εφαρμογή μηδενικού ορίου αλκοόλ (0,00‰) για όλους τους οδηγούς;», το 60% των συμμετεχόντων απάντησε θετικά. Αντίθετα, το 28% δήλωσε ότι δεν συμφωνεί, ενώ το 10% θα αποδεχόταν το μέτρο μόνο για νέους και επαγγελματίες οδηγούς. Ένα ποσοστό 2% δεν εξέφρασε άποψη.
Ιδιαίτερα υψηλά τα ποσοστά χρήσης ζώνης ασφαλείας και κράνους
Ένα από τα πιο αισιόδοξα συμπεράσματα της έρευνας αφορά τη συμμόρφωση των οδηγών στα βασικά μέτρα προστασίας. Στην ερώτηση «Χρησιμοποιείτε πάντα ζώνη ασφαλείας ή κράνος;», το 83% απάντησε «πάντα», ενώ το 10% ανέφερε «τις περισσότερες φορές». Μόλις το 5% δήλωσε ότι τα χρησιμοποιεί σπάνια και το 2% ποτέ.
Θετική στάση για τις κάμερες τεχνητής νοημοσύνης από το 70%
Σε γενικές γραμμές, η τεχνολογική επιτήρηση των δρόμων αντιμετωπίζεται ευνοϊκά. Όταν οι ερωτηθέντες κλήθηκαν να απαντήσουν στο πώς αισθάνονται για την εγκατάσταση καμερών με τεχνητή νοημοσύνη, το 48% δήλωσε «πολύ θετικά» και το 22% «μάλλον θετικά». Στον αντίποδα, το 15% εξέφρασε αρνητική άποψη, το 8% πολύ αρνητική, ενώ το 7% κράτησε ουδέτερη στάση. Συνολικά, επτά στους δέκα πολίτες βλέπουν θετικά τη συγκεκριμένη τεχνολογική παρέμβαση.
Οι περισσότεροι Έλληνες έχουν έρθει αντιμέτωποι με τροχαίο πρόστιμο
Η εμπειρία επιβολής προστίμων είναι κοινή για τη μεγάλη πλειονότητα των οδηγών. Στο ερώτημα «Έχετε δεχθεί ποτέ πρόστιμο για τροχαία παράβαση;», το 57% απάντησε ότι του έχει συμβεί στο παρελθόν, το 10% ανέφερε ότι συνέβη πρόσφατα, ενώ το 33% δήλωσε ότι δεν έχει λάβει ποτέ πρόστιμο. Τα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου δύο στους τρεις πολίτες έχουν τιμωρηθεί έστω και μία φορά για παραβίαση του ΚΟΚ.
Δυσμενής η αντίληψη για τη συμπεριφορά των μοτοσικλετιστών
Ιδιαίτερα αρνητική είναι η εικόνα που έχει διαμορφωθεί για τους αναβάτες μοτοσικλετών. Στην ερώτηση «Πιστεύετε ότι οι μοτοσικλετιστές στην Ελλάδα τηρούν τους κανόνες οδικής κυκλοφορίας;», το 85% απάντησε ότι συχνά τους παραβιάζουν. Μόνο το 7% εκτίμησε ότι γενικά τους σέβονται, ενώ το 6% ανέφερε ότι αυτό εξαρτάται από την περιοχή. Το 2% δεν τοποθετήθηκε.
Το 74% ζητά αυστηρότερο πλαίσιο για τους νέους οδηγούς
Η πλειονότητα των πολιτών θεωρεί ότι οι νέοι οδηγοί χρειάζονται επιπλέον περιορισμούς και έλεγχο. Στο ερώτημα «Πρέπει οι οδηγοί ηλικίας 18–24 ετών να υπόκεινται σε αυστηρότερους κανόνες;», το 48% απάντησε «ναι, χωρίς αμφιβολία» και το 26% «μάλλον ναι». Αντίθετη άποψη εξέφρασε το 24%, ενώ το 2% δεν απάντησε. Συνολικά, σχεδόν τρεις στους τέσσερις υποστηρίζουν πιο αυστηρό καθεστώς για τους νέους οδηγούς.
Ευρεία αποδοχή της επανεξέτασης ηλικιωμένων οδηγών
Η ιδέα της υποχρεωτικής επανεξέτασης οδηγών προχωρημένης ηλικίας συγκεντρώνει μεγάλη υποστήριξη. Στην αντίστοιχη ερώτηση, το 54% τάχθηκε υπέρ ελέγχου κάθε 2–3 χρόνια, το 30% κάθε 5 χρόνια, ενώ μόνο το 14% θεωρεί ότι δεν είναι απαραίτητο. Ένα 2% δεν εξέφρασε άποψη. Συνολικά, το 84% συμφωνεί με κάποια μορφή περιοδικής επανεξέτασης.
Αυστηρή στάση απέναντι στους κατά συρροή παραβάτες
Ιδιαίτερα αυστηρή εμφανίζεται η κοινή γνώμη απέναντι στους οδηγούς με επαναλαμβανόμενες σοβαρές παραβάσεις. Στην ερώτηση για το αν ένας οδηγός με περισσότερες από πέντε σοβαρές παραβάσεις μέσα σε δύο χρόνια θα έπρεπε να χάσει το δίπλωμά του, το 40% απάντησε υπέρ της οριστικής αφαίρεσης, το 32% υπέρ αφαίρεσης για τουλάχιστον πέντε χρόνια, ενώ το 23% θεώρησε επαρκή μια μακρόχρονη αναστολή. Μόλις το 5% δεν απάντησε.
Ένας στους τέσσερις θεωρεί εύκολες τις εξετάσεις οδήγησης
Οι εξετάσεις για την απόκτηση άδειας οδήγησης στην Ελλάδα δεν χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα απαιτητικές από τους πολίτες. Το 50% τις αξιολόγησε ως μέτριας δυσκολίας, το 26% ως πολύ εύκολες και το 18% ως αρκετά δύσκολες. Μόνο το 3% τις χαρακτήρισε πολύ δύσκολες, ενώ ισόποσο ποσοστό δεν απάντησε.
Δυσμενής αξιολόγηση της οδηγικής συμπεριφοράς στην Ελλάδα
Η συνολική εικόνα της οδηγικής συμπεριφοράς στη χώρα αποτιμάται ως ιδιαίτερα προβληματική. Στο ερώτημα «Πώς αξιολογείτε γενικά τη συμπεριφορά των Ελλήνων οδηγών;», το 40% την χαρακτήρισε «μέτρια», ενώ το 32% τη θεώρησε «κακή» και το 22% «πολύ κακή». Μόλις το 10% την έκρινε «καλή», ενώ δεν υπήρξε καμία απάντηση που να τη χαρακτηρίζει «πολύ καλή». Συνολικά, περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες (54%) αξιολογούν την οδηγική συμπεριφορά ως κακή ή πολύ κακή.
Ελλιπής συμμόρφωση στις διαβάσεις πεζών
Αμφιλεγόμενη εμφανίζεται η εικόνα αναφορικά με τον σεβασμό των διαβάσεων πεζών. Στην ερώτηση «Πιστεύετε ότι οι οδηγοί στην Ελλάδα σέβονται τις διαβάσεις πεζών;», το 50% απάντησε «μάλλον ναι», ενώ το 38% δήλωσε «ναι, σε μεγάλο βαθμό». Αντίθετα, το 8% εκτίμησε ότι «μάλλον δεν τις σέβονται», και μόλις το 4% απάντησε αρνητικά χωρίς επιφυλάξεις.
Συμμόρφωση σε σηματοδότες και θέσεις ΑμεΑ
Σε ό,τι αφορά τη συμπεριφορά των πολιτών ως πεζών, τα αποτελέσματα δείχνουν γενικά θετική στάση απέναντι στους κανόνες. Στην ερώτηση «Ως πεζός, τηρείτε τη φωτεινή σηματοδότηση;», το 48% απάντησε «τις περισσότερες φορές», το 45% «πάντα», ενώ το 7% παραδέχτηκε ότι τηρεί τη σηματοδότηση σπάνια. Κανένας συμμετέχων δεν δήλωσε ότι δεν τηρεί ποτέ τους κανόνες.
Αντίστοιχα, σε ερώτηση σχετικά με τη στάθμευση σε θέσεις ΑμεΑ χωρίς δικαίωμα, το 80% απάντησε ότι δεν το έχει κάνει ποτέ. Το 12% παραδέχτηκε ότι το έκανε σπάνια και μόνο σε περίπτωση ανάγκης, το 5% δήλωσε ότι το έχει κάνει ορισμένες φορές, ενώ το 3% ανέφερε ότι δεν οδηγεί. Δεν καταγράφηκαν απαντήσεις που να δηλώνουν συχνή παραβίαση.
Η επιθετική οδήγηση παραμένει κυρίαρχο φαινόμενο
Η επιθετικότητα στο τιμόνι αναγνωρίζεται ως ένα από τα βασικά προβλήματα του οδικού δικτύου. Στο ερώτημα «Θεωρείτε ότι οι Έλληνες οδηγοί οδηγούν επιθετικά;», το 48% απάντησε «μάλλον ναι», ενώ το 40% απάντησε «ναι, σε μεγάλο βαθμό». Το 8% εξέφρασε την άποψη ότι «μάλλον όχι», και μόλις το 4% θεωρεί ότι δεν υπάρχει καθόλου επιθετικότητα στην οδήγηση.
