Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου κατέθεσε τις προτάσεις του στη δημόσια διαβούλευση που εκκίνησε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) για τη νέα Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Νησιά όπως επίσης και στην πρόσκληση της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής για την κατάρτιση της Εθνικής Στρατηγικής για την Ολοκληρωμένη Θαλάσσια Πολιτική στον Νησιωτικό Χώρο. Το Πανεπιστήμιο υπογραμμίζει ότι η νησιωτικότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως πεδίο περιορισμών, αλλά και ως πεδίο σημαντικών αναπτυξιακών ευκαιριών, καινοτομίας και θεσμικής αναβάθμισης του νησιωτικού χώρο που αναμένεται ότι θα έχει και ισχυρό σημειολογικό, εκπαιδευτικό και εθνικό πρόσημο.
Το υπουργείο Παιδείας εξάλλου προωθεί σχέδιο αναβάθµισης και για το Πανεπιστήµιο Αιγαίου, το οποίο αποτελεί παράγοντα ανάπτυξης, σταθερότητας και συνοχής στο Αιγαίο.
Η νησιωτικότητα μόνιμη και ιδιαίτερη συνθήκη
Στο υπόμνημα που υπεβλήθη, αναδεικνύεται η σημασία της νέας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας και επισημαίνεται ότι η νησιωτικότητα αποτελεί μόνιμη και ιδιαίτερη χωρική, κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική συνθήκη, η οποία απαιτεί ειδικά προσαρμοσμένες, συνεκτικές και μακρόπνοες πολιτικές. Το αυξημένο κόστος της νησιωτικότητας, η άνιση πρόσβαση σε υποδομές και υπηρεσίες, οι δημογραφικές πιέσεις, η ανάγκη πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και η αναγνώριση της γνώσης ως κρίσιμης νησιωτικής υποδομής αποτελούν βασικές προκλήσεις για το μέλλον των νησιών.
Στρατηγικός θεσμός το Πανεπιστήμιου Αιγαίου
Κεντρική θέση του Ιδρύματος είναι ότι το Πανεπιστήμιο Αιγαίου αποτελεί στρατηγικό δημόσιο θεσμό για την ανάπτυξη του Αιγαίου και η παρουσία του σε έξι νησιά με δεκαοκτώ τμήματα, με δεκάδες ενεργά ερευνητικά εργαστήρια και με ισχυρό διεθνές ερευνητικό αποτύπωμα, το καθιστούν φυσικό και σταθερό επιστημονικό εταίρο της Πολιτείας, της αυτοδιοίκησης και των τοπικών κοινωνιών για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών βιώσιμης νησιωτικής ανάπτυξης.
Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου τονίζει ότι, με την αναγκαία πολιτική βούληση και με γενναία δημόσια στήριξη, η νησιωτικότητα μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστικό συγκριτικό πλεονέκτημα. Τα νησιά του Αιγαίου μπορούν να λειτουργήσουν ως πραγματικά «ζωντανά εργαστήρια» γνώσης, καινοτομίας, πιλοτικών εφαρμογών και δημόσιας πολιτικής, σε τομείς όπως οι βιώσιμες μεταφορές, η ενέργεια, το νερό, η κλιματική προσαρμογή, η ψηφιακή καινοτομία, ο τουρισμός και η γαλάζια οικονομία. Σε αυτή τη μετάβαση, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο.
Επένδυση εθνικής σημασίας
Το Ίδρυμα υπογραμμίζει επίσης ότι η περαιτέρω ανάπτυξή του συνιστά στρατηγική επένδυση εθνικής σημασίας. Η ενίσχυση των υποδομών, της φοιτητικής και επιστημονικής στέγης, των διοικητικών και τεχνικών υπηρεσιών, της έρευνας και της διεθνοποίησης δεν αφορά μόνο το ίδιο το Πανεπιστήμιο, αλλά φέρνει πολλαπλά οφέλη στις τοπικές κοινωνίες, στην κοινωνική συνοχή, στην καινοτομία και στην αναπτυξιακή προοπτική των νησιών.
Ειδικό χρηματοδοτικό σκέλος
Μεταξύ των βασικών προτάσεων που κατέθεσε το Πανεπιστήμιο Αιγαίου περιλαμβάνονται η θέσπιση πλήρους και δεσμευτικής ρήτρας νησιωτικότητας, η δημιουργία ειδικού χρηματοδοτικού σκέλους για νησιωτικές δημόσιες υποδομές γνώσης, η στοχευμένη και πολυετής στήριξη του Πανεπιστημίου Αιγαίου ως κεντρικού θεσμικού πυλώνα της νησιωτικότητας, η ενίσχυση της φοιτητικής και επιστημονικής στέγης, η στήριξη των νησιών ως «ζωντανών εργαστηρίων» καινοτομίας, η δημιουργία μόνιμου μηχανισμού παρακολούθησης της νησιωτικότητας και η ενίσχυση της διεθνοποίησης των νησιωτικών πανεπιστημίων.
Ιδιαίτερη θέση στο υπόμνημα καταλαμβάνει και η νεολαία, με έμφαση στο «δικαίωμα παραμονής» στα νησιά. Για το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, η δυνατότητα των νέων να σπουδάζουν, να εργάζονται, να καινοτομούν και να οικοδομούν το μέλλον τους στον νησιωτικό χώρο συνδέεται άμεσα με την ύπαρξη ισχυρών δημόσιων πανεπιστημιακών θεσμών, που παράγουν γνώση, ανθρώπινο κεφάλαιο, πολιτισμό και αναπτυξιακή προοπτική.
Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου θεωρεί ότι η υπό διαμόρφωση Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Νησιά και η αντίστοιχη Εθνική Στρατηγική συνιστούν ιστορική ευκαιρία για μια ουσιαστική μετατόπιση: από αποσπασματικές και αμυντικές παρεμβάσεις, σε μια ολοκληρωμένη πολιτική νησιωτικότητας, με ισχυρούς θεσμούς, γνώση, δεδομένα, ανθρώπινο κεφάλαιο και ανθεκτικές υποδομές. Σε αυτό το πλαίσιο, οι προτάσεις του Πανεπιστημίου Αιγαίου εκφράζουν την πάγια στρατηγική αντίληψη ότι ένα ισχυρό, φροντισμένο και εξωστρεφές Πανεπιστήμιο Αιγαίου μπορεί να αποδώσει τεράστια προστιθέμενη αξία τόσο στα νησιά όπου εδρεύει όσο και σε όλο το Αιγαίο.
