Με το νέο έτος, το φιλοθέαμον κοινό θα μπορεί να απολαμβάνει απόρρητα τεκμήρια των Ελλήνων πρακτόρων, στο μουσείο που ανοίγει η ΕΥΠ στην Αγία Παρασκευή. Μεταξύ άλλων, στα εκθέματα περιλαμβάνονται μικρά θαύματα της τέχνης της παρακολούθησης, όπως μικροκάμερες και μικρόφωνα σε γραβάτες και χαρτοφύλακες, τρικ αντικατασκοπίας, εξοπλισμό μεταφοράς πληροφοριών σε μικροφίλμ ή σε σπιρτόκουτα.
Ακόμη στις προθήκες θα μπορεί κανείς να έρθει σε επαφή με στοιχεία για άγνωστες επιχειρήσεις, αρχεία μυστικών υπηρεσιών από κρίσιμες περιόδους, παρουσίαση μεθόδων κρυπτογράφησης και αποκωδικοποιήσεων, διαδραστικά συστήματα ενημέρωσης των πολιτών, παιχνίδια-γρίφους με αναλύσεις πληροφοριών και πολλά ακόμη, όπως αποκάλυψαν «Τα Νέα».
Το μουσείο θα στεγαστεί σε ανακαινισμένο διώροφο κτίριο με ημιώροφο, συνολικής έκτασης άνω των 200 τ.μ., στη βάση που διαθέτει η Υπηρεσία στην Αγία Παρασκευή, στους πρόποδες του Υμηττού, ακριβώς δίπλα από το κτίριο όπου έχει έδρα το Κέντρο Τεχνολογικής Υποστήριξης, Ανάπτυξης και Καινοτοµίας (ΚΕΤΥΑΚ) της ΕΥΠ, το οποίο χειρίζεται την κυβερνοασφάλεια της χώρας.
Πρόκειται για τον ευρύτερο χώρο της Υπηρεσίας που απασχόλησε την πρόσφατη δίκη για τις υποκλοπές, καθώς υπήρξε πλήθος αναφορών ότι εντός του υπήρχε τμήμα της διαχείρισης του παράνομου λογισμικού Predator για τις παρακολουθήσεις και γίνονταν οι μυστικές συναντήσεις των υπηρεσιακών παραγόντων που μεθόδευαν τη λειτουργία του.
Η δημιουργία του Μουσείου της ΕΥΠ ή Κέντρου Επισκεπτών, όπως το αναφέρουν οι υπεύθυνοι των μυστικών υπηρεσιών, εντάσσεται σε μια προσπάθεια «ενίσχυσης της εξωστρέφειας, αναγνωρίζοντας ότι η καλλιέργεια σχέσης εμπιστοσύνης με την κοινωνία αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της αποστολής της», σημειώνεται σε σχετικό έγγραφο. Κι όλα αυτά βεβαίως μετά τις αποκαλύψεις του 2022 για το σκάνδαλο των υποκλοπών ή παλαιότερες αναδείξεις άστοχων επιχειρήσεων, παρασκηνιακών μεθοδεύσεων για εξυπηρέτηση διαφόρων πολιτικών σκοπιμοτήτων, διαρροών κ.λπ.
Στο ίδιο έγγραφο υπογραμμίζεται ότι «στόχος είναι το κοινό να γνωρίσει καλύτερα την εθνική ασφάλεια, την αποστολή της ΕΥΠ και τις αξίες της», με τη συμπληρωματική αναφορά ότι «θα είναι ένας σύγχρονος χώρος με ψηφιακά διαδραστικά συστήματα, αρχειακό υλικό και ενημερωτικές δράσεις» που «φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την ιστορία και τον θεσμικό ρόλο της Υπηρεσίας, ενισχύοντας την ιστορική μνήμη και την εθνική αυτογνωσία».
Σημειώνεται ότι στο πλαίσιο της προσπάθειας εξωστρέφειας και σχετικής «διαφάνειας» των μυστικών υπηρεσιών, τον Νοέμβριο του 2024 η ΕΥΠ δημοσίευσε δελτία πληροφοριών που είχε συντάξει η τότε ΚΥΠ κατά τα γεγονότα της Κύπρου τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1974, ενώ σημειώνεται ότι θα ακολουθήσουν και άλλες παρόμοιες δημοσιοποιήσεις ιστορικού υλικού στο μέλλον.
Τι συμβαίνει στο εξωτερικό
Το Μουσείο της ΕΥΠ έρχεται ως συνέχεια παρόμοιων χώρων ξένων μυστικών υπηρεσιών. Είναι ενδεικτικό ότι η CIA έχει μουσείο μέσα στα κεντρικά γραφεία στο Λάνγκλεϊ της Βιρτζίνια με χιλιάδες αντικείμενα κατασκοπείας, εξοπλισμό του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ψυχροπολεμικά εκθέματα, κρυφές κάμερες, ειδικά όπλα και αντικείμενα από επιχειρήσεις όπως το Argo (απεγκλωβισμός Αμερικανών διπλωματών από το Ιράν το 1980) και το Project Azorian (για την ανάκτηση του βυθισμένου σοβιετικού υποβρυχίου K-129 από τον πυθμένα του Ειρηνικού Ωκεανού το 1974). Ωστόσο, δεν είναι ανοιχτό στο κοινό λόγω της θέσης του εντός του αρχηγείου της CIA. Το CIA Museum προσφέρει εκτεταμένο ψηφιακό μουσείο και εικονικές εκθέσεις.
Ακόμη, μουσείο διαθέτει και η Υπηρεσία Εθνικής Aσφάλειας (ΝSA) των ΗΠΑ, που θεωρείται ίσως το πιο επιτυχημένο μουσείο πληροφοριών στον κόσμο. Εκθέτει μηχανές κρυπτογράφησης όπως η Enigma, ιστορικά συστήματα υποκλοπών και την εξέλιξη της κρυπτολογίας. Κάτι αντίστοιχο έχουν οι βρετανικές MI5 και ΜΙ6 στο Μπλέτσεϊ Παρκ.
Επιπλέον, παρότι η KGB δεν άφησε πίσω της επίσημο κρατικό μουσείο στη Ρωσία και στις βαλτικές χώρες, υπάρχουν ιδιωτικές ή θεματικές εκθέσεις, όπως το πρώην KGB Espionage Museum της Νέας Υόρκης, που επικεντρώνονται στις μεθόδους παρακολούθησης της KGB.
