Στην εκδήλωση με τίτλο «Από τον μαθητή του σήμερα στον πολίτη του αύριο», μαθητές, εκπαιδευτικοί, πανεπιστημιακοί, στελέχη της εκπαίδευσης συζήτησαν για το σχολείο που χρειάζεται η Ελλάδα σ’ έναν κόσμο που αλλάζει: για τις γνώσεις και τις δεξιότητες του 21ου αιώνα, την Τεχνητή Νοημοσύνη και την αυτοτελή εκπαιδευτική αξία του Λυκείου.
Σοφία Ζαχαράκη: Δεν υποσχόμαστε ευκολότερο, αλλά δικαιότερο σχολείο
Η Σοφία Ζαχαράκη έδωσε από την αρχή το στίγμα της διαδικασίας, ξεκαθαρίζοντας ότι η συζήτηση δεν ξεκινά με προειλημμένες αποφάσεις. «Το Εθνικό Απολυτήριο δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι ένα εργαλείο για ένα καλύτερο σχολείο. Ο στόχος είναι ένα Λύκειο που αναγνωρίζει τη συνολική προσπάθεια του μαθητή, επιβραβεύει τη συνέπεια, δίνει περισσότερες ευκαιρίες».
Και πρόσθεσε: «Δεν αμφισβητούμε την αξία των εξετάσεων. Λέμε, όμως, ότι δεν μπορούν να αποτελούν τη μοναδική ιστορία ενός παιδιού. Μια δύσκολη μέρα δεν πρέπει να ακυρώνει χρόνια προσπάθειας. Δεν υποσχόμαστε ένα ευκολότερο σχολείο. Υποσχόμαστε ένα δικαιότερο σχολείο».
Η υπουργός επισήμανε, παράλληλα, ότι η συζήτηση για το Νέο Λύκειο δεν ξεκινά σε κενό, αλλά πάνω σε έδαφος σημαντικών αλλαγών που έχουν ήδη συντελεστεί στην εκπαίδευση: από την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και την αναβάθμιση των σχολικών υποδομών έως τον ψηφιακό μετασχηματισμό, τα νέα Προγράμματα Σπουδών και την ανανέωση του εκπαιδευτικού περιεχομένου.
Όπως ανέφερε, από το 2019 έχουν πραγματοποιηθεί 53.912 μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών και μελών ΕΕΠ και ΕΒΠ, με σχεδόν 16.000 εξ αυτών την τελευταία διετία. Παράλληλα, μέσω του προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου» πραγματοποιούνται παρεμβάσεις σε 669 σχολικές μονάδες σε 245 Δήμους.
Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις
Η Σοφία Ζαχαράκη ξεκαθάρισε ότι το σημερινό σύστημα έχει προσφέρει ένα πολύτιμο κεκτημένο: την αξιοπιστία και την αντικειμενικότητα των Πανελλαδικών Εξετάσεων.
«Το σημερινό σύστημα μας προσέφερε κάτι πολύτιμο: την αξιοπιστία. Κι αυτή αποτελεί θεμέλιο για το επόμενο βήμα. Δεν ξεκινάμε από το μηδέν. Χτίζουμε πάνω σε ό,τι λειτούργησε», υπογράμμισε.
Πάνω σ’ αυτό το θεμέλιο τίθενται στον Εθνικό Διάλογο τα κρίσιμα ερωτήματα για την επόμενη μέρα: πόσα μαθήματα θα εξετάζονται, εάν όλα θα πρέπει να προσμετρώνται με τον ίδιο τρόπο, τι άλλο θα πρέπει να αποτυπώνει το Εθνικό Απολυτήριο πέρα από την εξέταση μαθημάτων, ποιος θα είναι ο ρόλος της Τράπεζας Θεμάτων και ποια θα είναι η θέση των Πανελλαδικών Εξετάσεων στη νέα αρχιτεκτονική.
Το ζητούμενο είναι το Λύκειο να αποκτήσει ξανά ισχυρό παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό ρόλο και το απολυτήριό του ουσιαστικό αντίκρισμα, χωρίς να χαθούν η αξιοπιστία, η αντικειμενικότητα και η διαφάνεια που έχουν κατακτηθεί.
Στον ίδιο σχεδιασμό εντάσσεται η δυνατότητα σύνδεσης της σχολικής πορείας με δωρεάν κρατικές πιστοποιήσεις, όπως στις ξένες γλώσσες και την πληροφορική, αλλά και η συνολικότερη ενίσχυση του επαγγελματικού προσανατολισμού και της μετάβασης των μαθητών από τη μία βαθμίδα στην επόμενη.
Η ενδιάμεση έκθεση και η ψηφιακή διαβούλευση
Όπως εξήγησε ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς και πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου Μιχάλης Σφακιανάκης, στην Επιτροπή συμμετέχουν 106 άνθρωποι από διαφορετικές βαθμίδες της εκπαίδευσης, από το Δημοτικό έως το Πανεπιστήμιο, με στόχο τη σύνθεση διαφορετικών εμπειριών και οπτικών.
Η εργασία της Επιτροπής οργανώθηκε σε πέντε βασικούς πυλώνες: εκπαιδευτικό περιεχόμενο, σχολική ζωή, εκπαίδευση και επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών, υποδομές και διακυβέρνηση.
Στη συζήτηση για την πορεία του Εθνικού Διαλόγου συμμετείχαν επίσης ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιώς και μέλος της Επιτροπής Απόστολος Σκότης και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, μέλος της Επιτροπής και Εθνικός Συντονιστής του προγράμματος PISA Κωνσταντίνος Δημόπουλος.
Ο κ. Δημόπουλος υπογράμμισε τη σημασία της τεκμηριωμένης εκπαιδευτικής πολιτικής, σημειώνοντας ότι χωρίς αξιόπιστα εκπαιδευτικά δεδομένα δεν μπορεί να σχεδιαστεί αποτελεσματική πολιτική. Παράλληλα, στο τέλος Σεπτεμβρίου ξεκινά η δημόσια ψηφιακή διαβούλευση, μέσα από ειδική πλατφόρμα που έχει ήδη προετοιμαστεί και θα απευθύνεται σε μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς.
Τι λένε μαθητές, φοιτητές και εκπαιδευτικοί
Ο Γιώργος Σούλος, πρόσφατος απόφοιτος του Λυκείου Λέρου και εισαχθείς στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ζήτησε περισσότερες επιλογές για μαθητές που ενδιαφέρονται για την επιχειρηματικότητα, τη δημιουργικότητα και τις τέχνες, επισημαίνοντας ότι σήμερα πολλές απ’ αυτές τις διαδρομές περιορίζονται όσο ο μαθητής πλησιάζει στις Πανελλαδικές.
Ο διευθυντής του 1ου Λυκείου Ζωγράφου Βαγγέλης Ηλιάδης ανέδειξε την ανάγκη να αντιμετωπιστεί η απαξίωση της αυτοτελούς εκπαιδευτικής λειτουργίας του Λυκείου και να ενισχυθεί ο ρόλος του εκπαιδευτικού, ώστε το σχολείο να μη μετατρέπεται απλώς σε μηχανισμό προετοιμασίας για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο.
Στη θεματική «Πολλαπλές διαδρομές προς την επιτυχία» συμμετείχαν η γενική γραμματέας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Διά Βίου Μάθησης Όλγα Καφετζοπούλου, ο διευθυντής Θεματικής ΣΑΕΚ Αιγάλεω Δημήτρης Κυριακός, ο γενικός διευθυντής της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας Θανάσης Κοτσιάρος και ο διευθυντής του Εσπερινού ΕΠΑΛ Αχαρνών Γιώργος Μάνος.
Κωστής Χατζηδάκης: Η συζήτηση είναι μεγαλύτερη από τις Πανελλαδικές
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης αναφέρθηκε στις αλλαγές που έχουν ήδη προχωρήσει τα τελευταία χρόνια –από τους διορισμούς και τα νέα Προγράμματα Σπουδών έως το πολλαπλό βιβλίο, το Ψηφιακό Φροντιστήριο, τη ρομποτική και τα νέα τεχνολογικά εργαλεία– και υπογράμμισε ότι η συζήτηση πρέπει να φτάσει βαθύτερα από το εξεταστικό σύστημα.
Το κρίσιμο ερώτημα αφορά το ίδιο το σχολείο: τον ρόλο του εκπαιδευτικού, το περιεχόμενο των Προγραμμάτων Σπουδών, τη σχέση των μαθητών με τη γνώση και τη μετάβαση από την αποστήθιση στην ουσιαστική μάθηση.
Andreas Schleicher: «Δεξιότητες επιβίωσης για τον 21ο αιώνα»
Ο Andreas Schleicher, διευθυντής Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ, χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την προσπάθεια δημιουργίας του νέου ελληνικού Εθνικού Απολυτηρίου και έθεσε τρία κρίσιμα ζητήματα: πώς θα συνδυαστεί η σχολική με την εξωτερική αξιολόγηση ώστε να υπηρετούνται ταυτόχρονα η αξιοπιστία και η ουσιαστική μάθηση, πώς θα συνδεθεί η πιστοποίηση αποφοίτησης με την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση χωρίς περιττή πολυπλοκότητα και πώς θα οικοδομηθεί ένα σύστημα διακυβέρνησης και διασφάλισης ποιότητας που θα διατηρεί την εμπιστοσύνη της κοινωνίας στον χρόνο.
Τόνισε επίσης ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μεταβάλλει ριζικά όσα περιμένουμε από την εκπαίδευση και κάλεσε τα εκπαιδευτικά συστήματα να επενδύσουν ακόμη περισσότερο στις βαθιά ανθρώπινες ικανότητες: την προσαρμοστική επίλυση προβλημάτων, την ηθική κρίση, τη δημιουργικότητα και την ικανότητα των νέων να αναλαμβάνουν πρωτοβουλία.
«Μην τις αποκαλείτε soft skills. Είναι δεξιότητες επιβίωσης για τον 21ο αιώνα», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμά του, συνδέοντας αυτές τις δεξιότητες με τη λειτουργία της δημοκρατίας, την καινοτομία της οικονομίας και τη συνοχή των κοινωνιών.
Bill Maxwell: Οι μεταρρυθμίσεις χρειάζονται όραμα, εμπιστοσύνη και χρόνο
Στο πώς μια μεγάλη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση μπορεί να πετύχει και να αντέξει στον χρόνο επικεντρώθηκε ο Bill Maxwell, μεταφέροντας την εμπειρία του από το σκοτσέζικο Curriculum for Excellence και από τη συνεργασία του με διαφορετικά ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα.
Όπως τόνισε, μια επιτυχημένη αλλαγή χρειάζεται σαφές και εμπνευστικό όραμα, ευρεία συμμαχία των εμπλεκόμενων φορέων, ουσιαστική ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών και σταδιακή, ρεαλιστική εφαρμογή. Υπογράμμισε επίσης τη σημασία της αξιολόγησης, της λογοδοσίας, της αξιοποίησης δεδομένων και της ανάδειξης καλών πρακτικών, ώστε η μεταρρύθμιση να μπορεί να παρακολουθείται, να διορθώνεται και να παράγει αποτελέσματα με διάρκεια.
Pia Ahrenkilde Hansen: Η επένδυση στην ελληνική εκπαίδευση είναι επένδυση στην Ευρώπη
Η γενική διευθύντρια Εκπαίδευσης, Νεολαίας, Αθλητισμού και Πολιτισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Pia Ahrenkilde Hansen χαιρέτισε την πορεία των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων στην Ελλάδα και τη νέα προσπάθεια για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και το Εθνικό Απολυτήριο.
Ανέδειξε τη δυνατότητα στήριξης της ελληνικής προσπάθειας μέσα από ευρωπαϊκή τεχνογνωσία, ανταλλαγή εμπειριών και διεθνείς καλές πρακτικές, σε συνεργασία και με τον ΟΟΣΑ.
Olli-Pekka Heinonen: Το σχολείο πρέπει να προετοιμάζει για τη ζωή, την εργασία και την ιδιότητα του πολίτη
Στις νέες απαιτήσεις που δημιουργεί η Τεχνητή Νοημοσύνη εστίασε ο γενικός διευθυντής του International Baccalaureate και πρώην υπουργός Παιδείας της Φινλανδίας Olli-Pekka Heinonen. Όπως επισήμανε, το βασικό ερώτημα για κάθε σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα είναι σε ποιον κόσμο ζουν και θα ζήσουν οι σημερινοί μαθητές και τι χρειάζονται ώστε να μπορούν να προοδεύσουν στην εργασία, στην προσωπική τους ζωή και ως πολίτες. Ικανότητες όπως η κριτική σκέψη, η δημιουργικότητα και η συνεργασία βρίσκονται πλέον στον πυρήνα όσων χρειάζεται ένας νέος για το μέλλον.
Τεχνητή Νοημοσύνη, νέα μαθήματα, νέα βιβλία και ένας διαφορετικός τρόπος μάθησης
Η Σοφία Ζαχαράκη γνωστοποίησε ότι έχουν ήδη προγραμματιστεί, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής και τα Πανεπιστήμια, έρευνες για τη σημασία της ΤΝ στην αξιολόγηση και για το πώς αυτή θα πρέπει να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα. Αναφέρθηκε επίσης σε διεθνείς πρακτικές, όπως η προφορική εξέταση μαθημάτων, αλλά και στα ζητήματα της μετάβασης μεταξύ βαθμίδων και του σχολικού επαγγελματικού προσανατολισμού.
«Ο μαθητής του αύριο ξεκινά σήμερα»
Στο τέλος Σεπτεμβρίου, μαθητές, εκπαιδευτικοί και γονείς θα κληθούν να καταθέσουν τις δικές τους εμπειρίες, προτάσεις και απαντήσεις μέσα από τη δημόσια ψηφιακή διαβούλευση, ενώ ο διάλογος θα συνεχιστεί παράλληλα με τα κόμματα και τους εκπαιδευτικούς φορείς. Γιατί, όπως υπογράμμισε η Σοφία Ζαχαράκη: «Δεν αλλάζουμε απλώς τον τρόπο με τον οποίο εξετάζονται οι μαθητές. Συζητούμε ξανά ποιος είναι ο σκοπός του Λυκείου στην Ελλάδα του αύριο».
Την εκδήλωση παρακολούθησαν, μεταξύ άλλων, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, ο υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Κώστας Καραγκούνης, ο υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη Γιάννης Λαμπρόπουλος, η πρώην υφυπουργός Παιδείας Ιωάννα Λυτρίβη.
