Προειδοποιητικό σήμα ότι το «μπλόκο» στις ροές ρωσικού φυσικού αερίου –αγωγών και LNG- προς την Ευρώπη έως τα τέλη του 2027 κινδυνεύει να μείνει στα «χαρτιά» αν δεν κλείσουν μια σειρά από «κερκόπορτες» που αφήνει ο Κανονισμός της ΕΕ (που τέθηκε σε ισχύ πριν από λίγες ημέρες) και αν δεν θεσπιστούν εξαιρετικά ισχυροί εποπτικοί μηχανισμοί στέλνουν παράγοντες της αγοράς. Σενάριο που προφανώς εγκυμονεί κινδύνους για το εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου και την ευρύτερη κοινή στόχευση Βρυξελλών και Ουάσιγκτον για υποκατάσταση των ποσοτήτων ρωσικού αερίου που επιδιώκεται να «βγουν από την εξίσωση» της ενεργειακής τροφοδοσίας της Ευρώπης με αμερικανικό LNG.
Όπως μάλιστα επισημαίνεται, ο προβληματισμός εγείρεται όχι μόνο λόγω των «παραθύρων» του Ευρωπαϊκού Κανονισμού (κάποια εκ των οποίων επιχειρήθηκε να κλείσουν με ελληνική πρωτοβουλία μέσω του «τεκμηρίου ενοχής» των ροών μέσω TurkStream που θεωρούνται εκ προοιμίου ρωσικές μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου) αλλά και εξαιτίας των στοιχείων που αναδεικνύουν έναν παραλογισμό: Ότι δηλαδή, η Ουκρανία που βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση με τη Ρωσία, εξακολουθεί ακόμα και σήμερα να καλύπτει μεγάλο μέρος των αναγκών της με…ρωσικό αέριο, το οποίο προμηθεύεται μέσω «τρίτων», δηλαδή μέσω Ουγγαρίας και Σλοβακίας που με τη σειρά τους επανεξάγουν στην Ουκρανία ποσότητες ρωσικού αερίου που φτάνει σε αυτές μέσα από το TurkStream. Ειδικότερα, σύμφωνα με υπολογισμούς της ουκρανικής συμβουλευτικής εταιρείας ExPro Consulting προκύπτει ότι οι εισαγωγές αερίου στην Ουκρανία -που ανήλθαν σε υψηλό 5ετίας στο φόντο και των συνεχιζόμενων ρωσικών επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές της χώρας- προήλθαν:
- Κατά 56% περίπου από την Ουγγαρία
- Κατά 25% κατά προσέγγιση από την Σλοβακία
- Και κατά 20% περίπου από την Πολωνία
Αυτό το παράδοξο εκ πρώτης όψεως φαινόμενο, δηλαδή να καλύπτει η Ουκρανία μεγάλο μέρος των αναγκών της από την Ρωσία ενώ ταυτόχρονα την πολεμά αν και ερμηνεύεται εν πολλοίς λόγω του χαμηλότερου κόστους του ρωσικού αερίου (που έχει «κλειδωθεί» μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων, ακριβώς όπως αυτά που επιδιώκεται να συναφθούν τώρα για προμήθεια αμερικανικού LNG ώστε να καταστεί βιώσιμος σε βάθος χρόνου ο Κάθετος Διάδρομος…) προστίθεται σε μια σειρά από άλλες «κερκόπορτες», τις οποίες περιγράφει ο Βούλγαρος ενεργειακός αναλυτής Μάρτιν Βλαντιμίροφ, επικεφαλής του τμήματος ενέργειας του think tank Center of the Study of Diplomacy.
1.Η μεγάλη «κερκόπορτα» του TurkStream
Η πρώτη «κερκόπορτα», την οποία έχει περιγράψει επανειλημμένα σε τοποθετήσεις του ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, αφορά στις μεγάλες ποσότητες ρωσικού αερίου που εισέρχονται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη μέσω TurkStream, που αποτελεί τη μοναδική εν λειτουργία όδευση για την αγώγιμου αερίου από τη Ρωσία στην Ευρώπη. Σήμερα στην ευρύτερη γειτονιά της Ελλάδας ρέουν μέσω του δεύτερου κλάδου του TurkStream περί τα 15 δις δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ρωσικού αερίου (bcm). Από αυτά τα 4-5 bcm καταλήγουν στα Δυτικά Βαλκάνια, περί τα 3 bcm αγοράζει η Ελλάδα και τα υπόλοιπα 7 bcm κατευθύνονται σε Βουλγαρία, Ουγγαρία και Σλοβακία. Όπως έχουν επανειλημμένα υπογραμμίσει σειρά εμπλεκομένων στο project του Κάθετου Διαδρόμου, όπως ο επικεφαλής της Atlantic SEE LNG Trade Αλέξανδρος Εξάρχου, η βιωσιμότητα του project συναρτάται από την απαγόρευση «επί του πεδίου» όλων αυτών των όγκων ρωσικού αερίου, κάτι που με τη σειρά του προϋποθέτει να έχουν πρώτα επιλυθεί όλα τα ρυθμιστικά και τιμολογιακά εμπόδια, ώστε να καταστεί πιο ανταγωνιστικό το αμερικανικό LNG και να συναφθούν τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια. Το μεγάλο ερώτημα που εγείρεται είναι κατά πόσο η επίλυση όλων αυτών των εκκρεμοτήτων τους είναι εφικτή μέχρι τα τέλη του 2027, οπότε θα σταματήσουν και οι τελευταίες ροές ρωσικού αερίου αγωγών (θα έχει προηγηθεί το στοπ στις εισαγωγές ρωσικού LNG στα μέσα του επόμενου έτους).
- Η «κερκόπορτα» της «ρήτρας ασφάλειας εφοδιασμού» στον Ευρωπαϊκό Κανονισμό
Μια άλλη «κερκόπορτα» που επισημαίνει ο κ. Βλαντιμίροφ είναι η ρήτρα ασφάλειας εφοδιασμού στον νέο κανονισμό της ΕΕ που επιτρέπει προσωρινή εξαίρεση από το μπλόκο στο ρωσικό αέριο αν προκύψει σοβαρός κίνδυνος για τον ενεργειακό εφοδιασμό μιας ή περισσότερων χωρών (π.χ. έλλειψη αερίου, ακραίος χειμώνας, τεχνική βλάβη, γεωπολιτικό σοκ). Με την επίκληση επίσημης δήλωσης έκτακτης ανάγκης, η Κομισιόν μπορεί να «παγώσει» προσωρινά την απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού αερίου για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Ο στόχος είναι να υπάρχει ένας μηχανισμός έκτακτης ανάγκης εφόσον απειλείται σοβαρά ο ενεργειακός εφοδιασμός ή η σταθερότητα της αγοράς, ώστε να προστατευθούν τα κράτη-μέλη από απότομες ελλείψεις ή εκρήξεις τιμών. Ωστόσο, η εφαρμογή της ρήτρας δεν είναι χωρίς ρίσκο, καθώς ενδέχεται να ανοίξει «παράθυρο» για την επιστροφή ρωσικών ποσοτήτων, να αποτελέσει πεδίο πολιτικών πιέσεων από πιο εξαρτημένες χώρες και να αποδυναμώσει τα επενδυτικά σήματα για εναλλακτικές πηγές και υποδομές, αν το έκτακτο γίνει κανόνας.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
