Με επιτυχία πέρασε ο Κάθετος Διάδρομος το μεγάλο crash test των πρώτων μακροχρόνιων δημοπρασιών δέσμευσης δυναμικότητας, καθώς τα αποτελέσματά τους έστειλαν ισχυρό μήνυμα ενδυνάμωσης του εμβληματικού project και προϊδεάζουν για αυξημένη αξιοποίησή του από την αγορά, όχι μόνο φέτος, αλλά και τα επόμενα χρόνια. Στην επιτυχημένη έκβαση των δημοπρασιών σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε το «δίδυμο» των ΔΕΠΑ Εμπορίας και AKTOR – που δέσμευσε μεγάλο ποσοστό της προσφερόμενης δυναμικότητας, επιβεβαιώνοντας ότι φιλοδοξεί να πρωταγωνιστήσει στο εγχείρημα της ενεργειακής τροφοδοσίας των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης με αμερικανικό LNG στην εποχή μετά το ρωσικό αέριο.
Την ίδια στιγμή, πολύ σημαντική εξέλιξη, που στέλνει σήμα βιωσιμότητας του Κάθετου Διαδρόμου, είναι η εμφάνιση 4-5 νέων «παικτών», κατά τις πληροφορίες που εμφανίστηκαν για πρώτη φορά και δέσμευσαν δυναμικότητα στις ετήσιες δημοπρασίες. Αυτό δείχνει ότι αυξάνεται η εμπορική «απήχηση» του έργου, κάτι που ήταν ζητούμενο στο νέο κεφάλαιο που άνοιξε για το project μετά το «ψαλίδισμα» των χρεώσεων διαμετακόμισης, αλλά και την άρση των περιορισμών που συνόδευαν τα «ειδικά προϊόντα» δέσμευσης δυναμικότητας που ήταν μέχρι πρότινος το βασικό εργαλείο αξιοποίησης του Κάθετου Διαδρόμου. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το φυσικό αέριο που με αφετηρία την Ελλάδα μεταφέρεται προς Βορρά μπορεί να πωλείται τόσο στις χώρες κατά μήκος της όδευσης ή να διοχετεύεται και σε άλλες χώρες που διασυνδέονται με τις χώρες του βασικού «κορμού», π.χ. να κατευθύνεται μέσω Ρουμανίας προς Ουγγαρία και Σλοβακία.
Με άλλα λόγια, οι χθεσινές δημοπρασίες έδειξαν ότι το νέο καθεστώς του Κάθετου Διαδρόμου (προσφορά μακροχρόνιων προϊόντων, μείωση ταριφών, δυνατότητα πώλησης του αερίου σε όλους τους ενδιάμεσους σταθμούς και όχι μόνο στον τελικό προορισμό, την Ουκρανία, όπως πρότινος) πράγματι αύξησε την εμπορική ελκυστικότητα και τη λειτουργική αποδοτικότητα της όδευσης που μπήκε πλέον στο ευρωπαϊκό σύστημα, ανταγωνιζόμενη με αξιώσεις άλλες διαδρομές στην Κεντρική και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, μέσω Πολωνίας, Λιθουανίας, Κροατίας κ.λπ.
Σύμφωνα με ανάλυση του ICIS, που έδωσε τη «μεγάλη εικόνα» όλων των ετήσιων δημοπρασιών για δέσμευση δυναμικότητας σε όλες τις διαδρομές που διενεργήθηκαν χθες (Δευτέρα 6 Ιουλίου), εκδηλώθηκε ισχυρό ενδιαφέρον από τους traders για ολόκληρη την περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με τις «ελληνικού ενδιαφέροντος» διαδρομές -με σημεία αφετηρίας το Σιδηρόκαστρο, όπου το Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου διασυνδέεται με αυτό της Βουλγαρίας και την Αμφιτρίτη, απ’ όπου μεταφέρονται τα φορτία LNG που φτάνουν στο FSRU της Αλεξανδρούπολης να μπαίνουν δυναμικά στο κάδρο, με σημαντικές δεσμεύσεις σε βάθος χρόνου.
Η ακτινογραφία των δημοπρασιών για τον Κάθετο Διάδρομο
Σε αυτήν τη φάση το υψηλότερο ενδιαφέρον από τους συμμετέχοντες εκδηλώθηκε στο πρώτο «κομμάτι» του Κάθετου Διαδρόμου, δηλαδή στο σκέλος από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία (Σιδηρόκαστρο- Kulata). Σύμφωνα με την ενημέρωση από το ΔΕΣΦΑ, τόσο για το φετινό έτος αερίου (2026-2027), που ξεκινά από την 1η Οκτωβρίου, όσο και για τα επόμενα 4 έτη, δεσμεύθηκε συνολικά πάνω από το 45% της συνολικής δυναμικότητας που προσφέρθηκε. Όπως επισημαίνουν στο powergame.gr πηγές με γνώση του θέματος, πρόκειται για ένα από τα υψηλότερα ποσοστά που έχουν καταγραφεί ιστορικά και μάλιστα ενώ η μεταφορική ικανότητα που προσφέρθηκε ήταν σημαντικά αυξημένη σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, λόγω των έργων ενίσχυσης του capacity στο δίκτυο φυσικού αερίου της Βουλγαρίας που ολοκληρώθηκαν νωρίτερα φέτος. Αν και σημαντικό μέρος των ποσοτήτων που δεσμεύθηκαν θα καταναλωθεί πιθανότατα στη βουλγαρική αγορά, μέρος του αερίου μπορεί να κατευθυνθεί σε άλλους προορισμούς με βάση το νέο καθεστώς. Σε κάθε περίπτωση, το αποτέλεσμα ενισχύει τις θετικές προοπτικές για εξαγωγές φυσικού αερίου προς Βορρά, με αφετηρία τα τερματικά της Ελλάδας, και εδραιώνει περαιτέρω τη θέση της χώρας ως κρίσιμου κόμβου για την αξιόπιστη ενεργειακή τροφοδοσία της ευρύτερης περιοχής.
Η εικόνα για την Αμφιτρίτη και το FSRU της Αλεξανδρούπολης
Πηγές της αγοράς αναφέρουν ότι η υψηλή ζήτηση στις δημοπρασίες, με σημείο εισόδου την Αμφιτρίτη -που δεν είχαν ολοκληρωθεί έως αργά χθες το βράδυ-, αποτελεί ένα νέο στοιχείο στον χάρτη των ροών του φυσικού αερίου της περιοχής. Στο σημείο αυτό δεσμεύθηκε δυναμικότητα και προς το Σιδηρόκαστρο, που σημαίνει ότι φορτία LNG από το FSRU Αλεξανδρούπολης εξάγονται προς Βορρά, αλλά και προς την Κομοτηνή, το σημείο σύνδεσης του FSRU με τον ελληνοβουλγαρικό αγωγό IGB, κάτι που σημαίνει ότι μπαίνει και αυτός δυναμικά στο «κάδρο» του Κάθετου Διαδρόμου και της εξαγωγικής δύναμης πυρός της Ελλάδας
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι τα αποτελέσματα προδιαγράφουν πολύ μεγαλύτερη αξιοποίηση του FSRU της Αλεξανδρούπολης τα επόμενα χρόνια, με δεδομένο και τον στόχο πολλών εταιρειών για αύξηση των εξαγωγών αερίου στην ευρύτερη περιοχή τα επόμενα χρόνια.
Ο ρόλος των AKTOR και ΔΕΠΑ Εμπορίας
Όπως προαναφέρθηκε, για την επιτυχημένη έκβαση της δημοπρασίας για το έτος 2026-2027 καθοριστικός ήταν ο ρόλος της ΔΕΠΑ Εμπορίας, που συμμετείχε σε συντονισμό με την Atlantic SEE LNG Trade, δεσμεύοντας δυναμικότητα της τάξης των 13.000 Mεγαβατωρών/ημέρα για έναν χρόνο. Αρμόδιες πηγές εκτιμούν ότι η ποσότητα αυτή αναλογεί στο 13% της ετήσιας δυναμικότητας στο σκέλος Σιδηρόκαστρο- Kulata. Η συμμετοχή του σχήματος έδωσε θετικά σήματα όχι μόνο για αυξημένη εμπορική ελκυστικότητα και λειτουργική αποτελεσματικότητα του Κάθετου Διαδρόμου, αλλά και για τη δέσμευση της Atlantic SEE για σύναψη συμφωνιών για την τροφοδοσία της ευρύτερης περιοχής της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης με αμερικανικό LNG για την περίοδο 2026-2030. Συμφωνίες που λειτουργούν ως «γέφυρα» με τις μακροπρόθεσμες συμφωνίες προμήθειας LNG, 20ετούς διάρκειας, που ξεκινούν από το 2030, που έχει κλείσει και δρομολογεί με ταχείς ρυθμούς η κοινοπραξία και οι οποίες επίσης «περνούν» από τον Κάθετο Διάδρομο…
