Η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται σε έναν «μαύρο κύκνο» για τον κλάδο των μεταφορών, προκαλώντας ισχυρούς τριγμούς στα κοστολόγια αεροπορικών και ακτοπλοϊκών εταιρειών. Με την τιμή του πετρελαίου να καλπάζει και τις εφοδιαστικές αλυσίδες να δέχονται πιέσεις, η ανακοίνωση της Aegean για αναπόφευκτες ανατιμήσεις στους ναύλους φαίνεται να αποτελεί τον προάγγελο ενός γενικευμένου κύματος αυξήσεων, που απειλεί να επιβαρύνει την τσέπη του ταξιδιώτη και το κόστος των εμπορευμάτων.
Αεροπορικές μεταφορές: Η «εκτόξευση» του jet fuel
Σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα της Aegean, η σύρραξη στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες τρεις εβδομάδες έχει μεταβάλει άρδην τα δεδομένα. Η πρώτη συνέπεια ήταν η αναστολή των πτήσεων προς μεγάλες χώρες του Κόλπου έως το τέλος Απριλίου, καθώς η διασφάλιση των συνθηκών ασφαλείας είναι πλέον αδύνατη.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο πλήγμα εντοπίζεται στο λειτουργικό κόστος. Η τιμή του αργού πετρελαίου σημείωσε άνοδο από τα 70 στα 110 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ η τιμή του αεροπορικού καυσίμου υπερδιπλασιάστηκε, από τα 800 στα 1.700 δολάρια ανά τόνο (+110%).
Η δυσαναλογία αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η διύλιση του jet fuel βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα διυλιστήρια του Κόλπου, η πρόσβαση στα οποία έχει πλέον περιοριστεί στο ελάχιστο. Δεδομένου ότι το καύσιμο αποτελεί το 22% των συνολικών εξόδων της Aegean, η επιβάρυνση μετακυλίεται αναγκαστικά στους ναύλους.
Η δυσανάλογη εκτόξευση του jet fuel έναντι του αργού λόγω του «μπλόκου» στα διυλιστήρια του Κόλπου. ©AEGEAN
Παρά τη ζοφερή εικόνα, η Aegean χρησιμοποιεί τη στρατηγική του hedging (προαγορά) για να απορροφήσει τους κραδασμούς. Έχοντας καλύψει το 60% των αναγκών της, περιορίζει την έκθεσή της στο 40%, γεγονός που επιτρέπει τη συγκράτηση των αυξήσεων στο 7%–8%.
Σημαντική ανάσα αποτελεί το γεγονός ότι 3,6 εκατομμύρια επιβάτες που έχουν ήδη κλείσει εισιτήρια, καθώς και οι κάτοχοι Aegean Pass, παραμένουν ανεπηρέαστοι. Μάλιστα, η εταιρεία δίνει παράθυρο δύο εβδομάδων για αγορά νέων πακέτων Aegean Pass σε τιμές προ κρίσης.
Πάντως, η κρίση δεν περιορίζεται στα εισιτήρια. Η εκτόξευση των αεροπορικών καυσίμων επηρεάζει άμεσα και τις εμπορικές μεταφορές (cargo), αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς προϊόντων διεθνώς.
Ακτοπλοΐα: Σε τεντωμένο σχοινί η θερινή περίοδος
Η «φωτιά» των καυσίμων πέρασε γρήγορα και στη θάλασσα. Αυτή η εβδομάδα χαρακτηρίζεται κρίσιμη για την ελληνική ακτοπλοΐα, με την κυβέρνηση και τις εταιρείες να βρίσκονται σε έναν μαραθώνιο διαβουλεύσεων για να προλάβουν αυξήσεις εν όψει καλοκαιριού.
Το ναυτιλιακό καύσιμο τύπου MGO στο λιμάνι του Πειραιά έχει καταγράψει θεαματική άνοδο: από τα 676 δολάρια στην αρχή του έτους, εκτινάχθηκε στα 1.250 δολάρια (+70%). Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, ήδη τον Μάρτιο ο κλάδος καταγράφει ζημίες 18 εκατ. ευρώ, με ανάλογη πρόβλεψη για τον Απρίλιο. Το πλήγμα είναι εντονότερο στα πλοία που διασυνδέουν τα νησιά καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Ο υπουργός Ναυτιλίας, Βασίλης Κικίλιας, σε συνεργασία με το οικονομικό επιτελείο και τον Κωστή Χατζηδάκη, εξετάζει τις προτάσεις των ακτοπλόων, οι οποίες περιλαμβάνουν πάγωμα λιμενικών τελών, επιδότηση της διαφοράς στο κόστος καυσίμων, αποζημίωση των υποχρεωτικών εκπτώσεων (κοινωνικές ομάδες) στα πρότυπα των ΚΤΕΛ και περαιτέρω μείωση του ΦΠΑ.
Σε αντίθεση με πέρυσι, όταν η μείωση των λιμενικών τελών κατά 50% συνοδεύτηκε από πτωτικές τάσεις στο πετρέλαιο, φέτος η συγκυρία είναι εχθρική. Η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι η πίεση στα λειτουργικά κόστη είναι πραγματική και όχι «κλαδική υπερβολή».
Οι τελικές αποφάσεις αναμένονται μέχρι το τέλος της εβδομάδας, με το στοίχημα για την κυβέρνηση να είναι πολιτικό και κοινωνικό: η διατήρηση των τιμών σε σταθερά επίπεδα «για το καλό της μέσης ελληνικής οικογένειας», παρά το γεγονός ότι οι γεωπολιτικοί άνεμοι πνέουν κόντρα.
