Σε βιομηχανικούς και ενεργειακούς κόμβους πολλαπλών δραστηριοτήτων επιχειρούν να μετασχηματίσουν τα διυλιστήριά τους η HELLENiQ Energy και η Motor Oil, αναπτύσσοντας ένα σύνθετο πλέγμα επενδύσεων που εκτείνεται από τα βιοκαύσιμα και το υδρογόνο έως την αποθήκευση ενέργειας, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τη δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα. Την ίδια στιγμή, οι δύο όμιλοι εξακολουθούν να διοχετεύουν σημαντικά κεφάλαια στις παραδοσιακές τους εγκαταστάσεις, καθώς η ασφάλεια εφοδιασμού, η λειτουργική αποδοτικότητα και η ανταγωνιστικότητα της διύλισης παραμένουν καθοριστικές παράμετροι της στρατηγικής τους.
Η κατεύθυνση αυτή αποτυπώνει τη δύσκολη εξίσωση που καλούνται να λύσουν τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια. Από τη μία πλευρά, πρέπει να περιορίσουν σταδιακά τις εκπομπές τους και να προσαρμοστούν στο αυστηρότερο κανονιστικό περιβάλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την άλλη, οφείλουν να διατηρήσουν ισχυρή παραγωγική βάση, να καλύψουν τη ζήτηση για συμβατικά καύσιμα και να χρηματοδοτήσουν την είσοδό τους σε νέες δραστηριότητες, των οποίων η τεχνολογική και εμπορική ωρίμανση απαιτεί χρόνο.
Για τη HELLENiQ Energy και τη Motor Oil, η μετάβαση δεν σημαίνει επομένως εγκατάλειψη της διύλισης, αλλά σταδιακή αναμόρφωση του επιχειρηματικού μοντέλου γύρω από αυτή. Τα διυλιστήρια παραμένουν στον πυρήνα των δύο ομίλων, αποκτούν όμως παράλληλα νέες λειτουργίες, καθώς ενσωματώνουν παραγωγή καυσίμων χαμηλότερου ανθρακικού αποτυπώματος, έργα ενεργειακής εξοικονόμησης, μονάδες ΑΠΕ και τεχνολογίες περιορισμού των εκπομπών.
Η επόμενη ημέρα για τα τρία διυλιστήρια της HELLENiQ Energy
Στη HELLENiQ Energy, η προσπάθεια απανθρακοποίησης καλύπτει τα τρία διυλιστήρια του ομίλου σε Ασπρόπυργο, Ελευσίνα και Θεσσαλονίκη. Ο σχεδιασμός επικεντρώνεται στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας, στην αναβάθμιση των παραγωγικών μονάδων και στη διεύρυνση της παραγωγής καθαρότερων καυσίμων, ενώ συνδέεται με την ταχεία ανάπτυξη του χαρτοφυλακίου ΑΠΕ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά το διυλιστήριο Ασπροπύργου, ένα από τα πλέον σύνθετα της Ευρώπης, με ετήσια δυναμικότητα 7,5 εκατ. τόνων. Εκεί ολοκληρώθηκε η μεγαλύτερη γενική συντήρηση που έχει πραγματοποιηθεί στις εγκαταστάσεις από την έναρξη λειτουργίας τους πριν από περίπου 35 χρόνια. Το πρόγραμμα διήρκεσε δύο μήνες, υλοποιήθηκε με τη συμμετοχή περισσότερων από 2.000 εργαζομένων και συνεργατών και, σύμφωνα με τη διοίκηση, ολοκληρώθηκε με ασφάλεια, εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος και του προϋπολογισμού.
Κατά την ενημέρωση των αναλυτών για τα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου του 2026, ο διευθύνων σύμβουλος της HELLENiQ Energy, Ανδρέας Σιάμισιης, επισήμανε ότι το διυλιστήριο έχει επιστρέψει σε πλήρη λειτουργία. Πέρα από τη συντήρηση, το πρόγραμμα περιέλαβε παρεμβάσεις αναβάθμισης και ενεργειακής αποδοτικότητας, από τις οποίες η εταιρεία αναμένει ετήσιο οικονομικό όφελος περίπου 10 εκατ. ευρώ και μείωση των άμεσων εκπομπών Scope 1 κατά περίπου 35.000 τόνους διοξειδίου του άνθρακα τον χρόνο.
Η επένδυση στον Ασπρόπυργο αναδεικνύει τη διπλή κατεύθυνση της στρατηγικής του ομίλου: τη θωράκιση της υφιστάμενης βιομηχανικής δραστηριότητας και, παράλληλα, τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους και των εκπομπών της. Η αύξηση της αποδοτικότητας των μονάδων αποτελεί κρίσιμο σκέλος της μετάβασης, καθώς προσφέρει μετρήσιμα οφέλη χωρίς να προϋποθέτει την πλήρη αντικατάσταση της παραγωγικής υποδομής.
Στη Θεσσαλονίκη, όπου το διυλιστήριο διαθέτει ετήσια δυναμικότητα 4,5 εκατ. τόνων, το βάρος πέφτει στην ανάπτυξη βιοκαυσίμων και στην εφαρμογή έργων εξοικονόμησης ενέργειας. Στον ευρύτερο σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης η αξιοποίηση ενέργειας από ΑΠΕ και η ανάπτυξη πράσινου υδρογόνου.
Παράλληλα, η HELLENiQ Energy εξετάζει και υλοποιεί δραστηριότητες που συνδέονται με την παραγωγή βιοαιθέρων, βιοκαυσίμων και βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων, γνωστών ως SAF. Πρόκειται για πεδία που αποκτούν μεγαλύτερη σημασία όσο ενισχύονται οι ευρωπαϊκές υποχρεώσεις για τη χρήση καυσίμων χαμηλότερου ανθρακικού αποτυπώματος στις αεροπορικές και οδικές μεταφορές.
Προς το ορόσημο του 1,5 GW στις ΑΠΕ
Το δεύτερο βασικό σκέλος του μετασχηματισμού της HELLENiQ Energy αφορά την ηλεκτροπαραγωγή από Ανανεώσιμες Πηγές. Η λειτουργούσα ισχύς του ομίλου έχει φτάσει τα 564 MW, ενώ, βάσει του σχεδιασμού που παρουσιάστηκε για το πρώτο τρίμηνο του 2026, αναμένεται να ξεπεράσει το 1 GW μέσα στους επόμενους 18 μήνες και να προσεγγίσει το 1,5 GW έως το 2028. Περίπου το 45% του χαρτοφυλακίου βρίσκεται πλέον εκτός Ελλάδας, στοιχείο που καταδεικνύει τη σταδιακή διεύρυνση της γεωγραφικής παρουσίας του ομίλου.
Κατά το πρώτο τρίμηνο τέθηκαν σε λειτουργία τα πρώτα 58 MW από το σύνολο των 211 MW φωτοβολταϊκών έργων που αναπτύσσονται στη νότια Ρουμανία. Η έναρξη λειτουργίας της υπόλοιπης ισχύος αναμένεται τους επόμενους μήνες. Σε συνδυασμό με την εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ισχύος 100 MW και χωρητικότητας 200 MWh στη Θεσσαλονίκη, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς του ομίλου εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα 800 MW.
Την ίδια ώρα, κατασκευάζεται στη Ρουμανία αιολικό πάρκο 93 MW, το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2027. Σε εξέλιξη βρίσκεται επίσης η ανάπτυξη έργων 250 MW στην Ελλάδα, καθώς και υβριδικών έργων συνολικής ισχύος 309 MW στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Το επενδυτικό σχέδιο των 4 δισ. ευρώ της Motor Oil
Αντίστοιχη, αλλά με διαφορετικό τεχνολογικό και επενδυτικό μείγμα, είναι η πορεία που ακολουθεί η Motor Oil. Ο όμιλος έχει καταρτίσει επενδυτικό πρόγραμμα περίπου 4 δισ. ευρώ, από τα οποία 1,5 δισ. ευρώ κατευθύνονται στη διύλιση και 2,5 δισ. ευρώ στις νέες ενεργειακές δραστηριότητες. Σύμφωνα με όσα ανέφερε στο 11ο Delphi Economic Forum ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος του ομίλου, Πέτρος Τζαννετάκης, έχει ήδη υλοποιηθεί το 64% του συνολικού προγράμματος.
Η Motor Oil τοποθετεί χρονικά την έναρξη του μετασχηματισμού της στο 2018, ενώ το 2019 πραγματοποίησε τις πρώτες επενδύσεις της στην αιολική ενέργεια. Σήμερα, το χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ του ομίλου ανέρχεται σε περίπου 900 MW και αποτελείται κυρίως από αιολικά πάρκα, με συμπληρωματική παρουσία στα φωτοβολταϊκά και στην αποθήκευση ενέργειας.
Παρά την ενίσχυση των νέων δραστηριοτήτων, το βιομηχανικό συγκρότημα της Κορίνθου παραμένει βασικός πυλώνας του σχεδιασμού. Στις εγκαταστάσεις προχωρά η ανάπτυξη φωτοβολταϊκών συστημάτων ισχύος 10 MW, τα οποία θα συνδυαστούν με μονάδες αποθήκευσης χωρητικότητας 24 MWh. Παράλληλα, υλοποιούνται έργα ανακύκλωσης υδρογόνου και περιορισμού της ενεργειακής κατανάλωσης των υφιστάμενων μονάδων.
Στο ίδιο συγκρότημα εντάσσεται η νέα μονάδα προπυλενίου, δυναμικότητας 160.000 τόνων ετησίως, καθώς και η επέκταση των λιμενικών και αποθηκευτικών εγκαταστάσεων. Οι παρεμβάσεις αυτές αποσκοπούν στην ενίσχυση της λειτουργικής ευελιξίας και της ανταγωνιστικότητας του διυλιστηρίου, την ώρα που ο όμιλος αναπτύσσει νέες παραγωγικές αλυσίδες γύρω από καύσιμα χαμηλότερων εκπομπών.
Βιοκαύσιμα, e-μεθανόλη και Blue Med
Στον τομέα των εναλλακτικών καυσίμων, η Motor Oil στοχεύει σε παραγωγή προηγμένων βιοκαυσίμων άνω των 250.000 τόνων ετησίως. Παράλληλα, προωθεί την ανάπτυξη έργου e-μεθανόλης, με προβλεπόμενη δυναμικότητα 25.000 τόνων τον χρόνο και χρονικό ορίζοντα λειτουργίας έως το 2029. Η συγκεκριμένη τεχνολογία συνδέεται κυρίως με την αναζήτηση λύσεων απανθρακοποίησης για δραστηριότητες όπως η ναυτιλία, στις οποίες ο άμεσος εξηλεκτρισμός παραμένει τεχνικά δυσκολότερος.
Κεντρική θέση στον σχεδιασμό καταλαμβάνει και το έργο Blue Med για την παραγωγή υδρογόνου χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος. Ο στόχος προβλέπει παραγωγή περίπου 60.000 τόνων ετησίως έως το 2029, με αξιοποίηση τεχνολογιών δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα. Για την υλοποίηση του έργου έχει εγκριθεί χρηματοδότηση 127 εκατ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Καινοτομίας.
Μέσω των συγκεκριμένων παρεμβάσεων, η Motor Oil επιδιώκει να περιορίσει τις εκπομπές Scope 1 και Scope 2 που συνδέονται με τη δική της λειτουργία, αλλά και τις εκπομπές Scope 3 που προκύπτουν στην ευρύτερη αλυσίδα αξίας και από τη χρήση των προϊόντων της.
Η πορεία των δύο ελληνικών ομίλων δείχνει ότι ο μετασχηματισμός των διυλιστηρίων θα πραγματοποιηθεί σταδιακά και μέσα από τη συνύπαρξη παλαιών και νέων δραστηριοτήτων. Οι επενδύσεις στη συντήρηση και αναβάθμιση των εγκαταστάσεων συνεχίζονται, ενώ ταυτόχρονα αυξάνονται τα κεφάλαια που κατευθύνονται σε ΑΠΕ, αποθήκευση, υδρογόνο και εναλλακτικά καύσιμα. Το κρίσιμο στοίχημα για τη HELLENiQ Energy και τη Motor Oil είναι να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών διυλιστηρίων σε μια αγορά που αλλάζει ταχύτερα από ποτέ.
