Τις 11 νέες αναθεωρημένες προϋποθέσεις για τη λειτουργία και πιστοποίηση των μη κρατικών Πανεπιστημίων προωθεί το υπουργείο Παιδείας.
Το νέο σύστημα της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης, το οποίο δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, βασίζεται σε 11 αυστηροποιημένα κριτήρια, τα οποία συνοδεύονται από ποιοτικούς και ποσοτικούς δείκτες και από υποχρεωτικά αποδεικτικά στοιχεία. Από το νέο πλαίσιο της ΕΘΑΑΕ εξαιρούνται τα προγράμματα Ιατρικής, για τα οποία προβλέπεται δικό τους πλαίσιο.
Σύμφωνα με τις προϋποθέσεις αρκεί η μη συμμόρφωση ακόμη και σε ένα από τα 11 κριτήρια ώστε το πρόγραμμα να χαρακτηριστεί «μη συμμορφούμενο». Η τελική απόφαση πιστοποίησης της ΕΘΑΑΕ μπορεί να είναι θετική, θετική υπό όρους ή αρνητική.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη βιωσιμότητα των νέων προγραμμάτων και στη στελέχωσή τους. Για το πρώτο έτος λειτουργίας απαιτείται κάλυψη του 100% των αναγκών στελέχωσης και τουλάχιστον τρία μέλη διδακτικού προσωπικού πλήρους απασχόλησης.
Ο αριθμός των εισακτέων
Θα πρέπει να προσδιορίζεται ο προτεινόμενος αριθμός εισακτέων σε βάθος τετραετίας (ή πενταετίας για τα ΠΠΣ πενταετούς τυπικής διάρκειας). Επίσης θα πρέπει να αναφέρονται τυχόν αντίστοιχα Τμήματα σε άλλα ΑΕΙ και σε άλλα Παραρτήματα Ν.Π.Π.Ε.
Χρηματοδοτική κάλυψη του100% για την πρώτη τετραετία ή πενταετία
Επίσης, το 100% των συνολικών αναγκών στελέχωσης του προγράμματος σε πλήρη ανάπτυξη πρέπει να έχει καλυφθεί μέσα σε τρία χρόνια από την έναρξη λειτουργίας, ή σε τέσσερα χρόνια στην περίπτωση πενταετούς προγράμματος. Απαιτείται παράλληλα χρηματοδοτική κάλυψη του 100% των προβλεπόμενων λειτουργικών και αναπτυξιακών αναγκών για την πρώτη τετραετία ή πενταετία.Το 60% των υποχρεωτικών μαθημάτων σε προσωπικό πλήρους απασχόλησης ενώ τουλάχιστον το 60% των ECTS των υποχρεωτικών μαθημάτων πρέπει να καλύπτεται από διδακτικό προσωπικό πλήρους απασχόλησης του παραρτήματος.
Επιπροσθέτως, τουλάχιστον το 90% του διδακτικού προσωπικού πρέπει να διαθέτει διδακτορικό τίτλο συναφή με το αντικείμενο που διδάσκει, με τις εξαιρέσεις που προβλέπει η νομοθεσία. Το 100% των μαθημάτων του πρώτου έτους πρέπει να έχει ονομαστικά προσδιορισμένο και ακαδημαϊκά κατάλληλο υπεύθυνο, ενώ όλοι οι διδάσκοντες πρέπει να διαθέτουν τεκμηριωμένη επάρκεια στη γλώσσα στην οποία προσφέρεται το πρόγραμμα.
Η ΕΘΑΑΕ ζητεί αναλυτική τεκμηρίωση των προσόντων του προσωπικού, με στοιχεία για διδακτορικά, διδακτική και ερευνητική εμπειρία, δημοσιεύσεις, αναφορές, h-index και επιστημονικό έργο της τελευταίας πενταετίας.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπαίνει στα προγράμματα σπουδών
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η ρητή αναφορά στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Τα νέα προγράμματα οφείλουν, ανάλογα με το γνωστικό τους αντικείμενο, να εντάσσουν την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων και «γραμματισμού στην Τεχνητή Νοημοσύνη».
Παράλληλα, στο πεδίο της ακαδημαϊκής ακεραιότητας τα ΝΠΠΕ καλούνται να διαθέτουν σαφείς κανόνες όχι μόνο για τη λογοκλοπή αλλά και για τη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης από τους φοιτητές.
240 ECTS για τετραετή και 300 για πενταετή προγράμματα
Το πρότυπο εξειδικεύει και τη δομή των σπουδών. Τα τετραετή προγράμματα αντιστοιχούν σε 240 ECTS και τα πενταετή σε 300 ECTS, με φόρτο εργασίας 25 έως 30 ώρες ανά πιστωτική μονάδα.
Όπου προβλέπεται πρακτική άσκηση ή οργανωμένη εργασιακή εμπειρία, αυτή αντιστοιχεί σε τουλάχιστον 5 ECTS, ενώ η πτυχιακή ή διπλωματική εργασία, όπου προβλέπεται, σε τουλάχιστον 10 ECTS.
Εκπαίδευση με φυσική παρουσία
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για τη διά ζώσης λειτουργία: οι ώρες άμεσης εκπαιδευτικής επαφής πρέπει να πραγματοποιούνται με φυσική παρουσία στους χώρους που έχουν δηλωθεί και αξιολογηθεί κατά την πιστοποίηση, ενώ η διδασκαλία παρέχεται αυτοτελώς στους φοιτητές του συγκεκριμένου προγράμματος και όχι από κοινού με φοιτητές προγραμμάτων άλλων εκπαιδευτικών φορέων.
Ακαδημαϊκός σύμβουλος και απάντηση στα παράπονα σε 30 ημέρες
Ως ενδεικτική αναλογία τίθεται ένας ακαδημαϊκός σύμβουλος ανά 30 φοιτητές, ενώ ο μέγιστος προβλεπόμενος χρόνος απάντησης σε παράπονα και ενστάσεις είναι οι 30 ημερολογιακές ημέρες.Το διδακτικό έργο πρέπει να αξιολογείται από τους φοιτητές κάθε εξάμηνο και για όλα τα μαθήματα, ενώ το 100% των μαθημάτων πρέπει να διαθέτει προκαθορισμένα και δημοσιοποιημένα κριτήρια και μεθόδους αξιολόγησης.
Οικονομική βιωσιμότητα
Πριν από την πιστοποίηση δεν αρκεί η παρουσίαση ενός ακαδημαϊκού προγράμματος. Τα παραρτήματα καλούνται να τεκμηριώνουν τόσο τη σκοπιμότητα όσο και τη βιωσιμότητά του.Μεταξύ άλλων εξετάζονται οι ανάγκες της εθνικής και περιφερειακής οικονομίας, η προσφορά και ζήτηση στην αγορά εργασίας, οι εξελίξεις στο επιστημονικό πεδίο, η σύγκριση με αντίστοιχα ελληνικά και διεθνή προγράμματα και η θέση του νέου προγράμματος στον υφιστάμενο ακαδημαϊκό χάρτη.
Κάθε νέο πρόγραμμα πρέπει επίσης να συνοδεύεται από τετραετή —ή πενταετή, αναλόγως της διάρκειάς του— προγραμματισμό, στον οποίο αποτυπώνονται ανά έτος ο προβλεπόμενος αριθμός φοιτητών, η στελέχωση, οι οικονομικοί πόροι, οι λειτουργικές και αναπτυξιακές ανάγκες και τα βασικά ορόσημα.
Ετήσια αξιολόγηση και συνολική αναθεώρηση ανά πενταετία
Η πιστοποίηση δεν αποτελεί εφάπαξ διαδικασία. Το νέο πλαίσιο προβλέπει εσωτερική αξιολόγηση του προγράμματος τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, με συμμετοχή του μητρικού πανεπιστημίου και των φοιτητών. Συνολική αναθεώρηση του προγράμματος προβλέπεται τουλάχιστον ανά πενταετία.
Παράλληλα, κάθε πρόγραμμα υπόκειται σε περιοδική εξωτερική αξιολόγηση και επαναπιστοποίηση το αργότερο ανά πενταετία, οπότε θα πρέπει να αποδεικνύεται και κατά πόσο εφαρμόστηκαν οι συστάσεις ή οι όροι που είχαν τεθεί στην προηγούμενη πιστοποίηση.
Συλλογή δεδομένων
Τα ΝΠΠΕ υποχρεώνονται ακόμη να συλλέγουν και να παρακολουθούν συστηματικά δεδομένα για την πορεία των προγραμμάτων τους: από εγγραφές και ενεργούς φοιτητές μέχρι επιτυχία ή αποτυχία ανά μάθημα, εγκατάλειψη σπουδών, χρόνο αποφοίτησης, ικανοποίηση των φοιτητών, αναλογία φοιτητών προς διδάσκοντες και παράπονα ή ενστάσεις.Οι βασικοί δείκτες θα αναλύονται τουλάχιστον ετησίως και θα αξιοποιούνται για τη βελτίωση του προγράμματος, ενώ θα είναι διαθέσιμοι και στην ΕΘΑΑΕ.
Ελεγχοι πριν από την πιστοποίηση
Με τη νέα απόφαση, η πιστοποίηση των προγραμμάτων των ΝΠΠΕ αποκτά ένα αναλυτικό πλέγμα ελέγχων που εκτείνεται από την οικονομική βιωσιμότητα και τον αριθμό και τα προσόντα των διδασκόντων έως τη φυσική παρουσία στη διδασκαλία, τα ECTS, την υποστήριξη των φοιτητών, την Τεχνητή Νοημοσύνη και τη συνεχή αξιολόγηση.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι απαιτήσεις δεν περιορίζονται σε γενικές διακηρύξεις ποιότητας. Σε αρκετά πεδία μεταφράζονται σε συγκεκριμένους αριθμητικούς δείκτες, τους οποίους τα νέα προγράμματα θα πρέπει να τεκμηριώνουν ενώπιον της ΕΘΑΑΕ προκειμένου να λάβουν την πιστοποίηση που απαιτείται για τη λειτουργία τους
Ειδικότερα τα 11 κριτήρια είναι:
- Κριτήριο 1. Στρατηγικός προγραμματισμός, σκοπιμότητα και βιωσιμότητα της ακαδημαικής μονάδας
- Κριτήριο 2. Πολιτική και Στοχοθεσία της ποιότητας
- Κριτήριο 3. Σχεδιασμός,έγκριση και παρακολούθηση της ποιότητα των νέων ΠΠΣ ποιότητας των νέων ΠΠΣ
- Κριτήριο 4: Φοιτητοκεντρική μάθηση στη διδασκαλία και αξιολόγηση των φοιτητών
- Κριτήριο 5: Εισαγωγή, φοίτηση, αναγνώριση ακαδημαϊκών προσόντων και απονομή τίτλων πτυχίου και βεβαιώσεων δεξιοτήτων των νέων προγραμμάτων σπουδών
- Κριτήριο 6: Διασφάλιση της επάρκειας και της υψηλής ποιότητας διδακτικού προσωπικού των νέων ΠΠΣ
- Κριτήριο 7: Μαθησιακοί πόροι και υπηρεσίες φοιτητικής στήριξης των νέων προγραμμάτων σπουδών
- Κριτήριο 8: Συλλογή, ανάλυση και χρήση πληροφοριών για την οργάνωση και λειτουργία των νέων ΠΠΣ
- Κριτήριο 9: Δημόσια πληροφόρηση για τα νέα προγράμματα προπτυχιακών σπουδών
- Κριτήριο 10: Περιοδική εσωτερική αξιολόγηση των νέων προγραμμάτων σπουδών
- Κριτήριο 11: Αρχική εξωτερική αξιολόγηση και πιστοποίηση των νέων προγραμμάτων σπουδών.
