Μέσα σε μία πενταετία η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη στην Ελλάδα άλλαξε κλίμακα, περιεχόμενο και θέση μέσα στην επιχείρηση. Από ένα σύνολο δράσεων που συχνά οργανωνόταν γύρω από χορηγίες, δωρεές και παρεμβάσεις στην τοπική κοινωνία, εξελίχθηκε σε ευρύτερη πολιτική βιώσιμης ανάπτυξης. Σήμερα συνδέεται με το επιχειρηματικό μοντέλο, την ενεργειακή απόδοση, τους ανθρώπους, την εφοδιαστική αλυσίδα, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Η αλλαγή αποτυπώνεται τόσο στις δαπάνες όσο και στον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι σχετικές αποφάσεις.
Η αφετηρία της περιόδου ήταν ιδιαίτερα απαιτητική. Η πανδημία έφερε στο προσκήνιο την υγεία, την ασφάλεια των εργαζομένων και τη στήριξη ευάλωτων ομάδων. Ακολούθησαν η ενεργειακή κρίση, οι έντονες ανατιμήσεις και η συχνότερη εκδήλωση ακραίων καιρικών φαινομένων. Οι ελληνικές επιχειρήσεις απάντησαν διευρύνοντας το πεδίο της υπευθυνότητάς τους. Η κοινωνική συνεισφορά παρέμεινε ισχυρή, αλλά δίπλα της αναπτύχθηκαν επενδύσεις για εξοικονόμηση ενέργειας, μείωση αποβλήτων, ανακύκλωση, ανανεώσιμες πηγές και καλύτερη παρακολούθηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Τα στοιχεία της ICAP CRIF περιγράφουν αυτή την πορεία. Στην έρευνα για το 2021, το 92% των επιχειρήσεων χαρακτήριζε τη βιώσιμη ανάπτυξη και την εταιρική υπευθυνότητα πολύ ή πάρα πολύ σημαντική, ενώ σχεδόν έξι στις δέκα είχαν αυξήσει τις σχετικές δαπάνες σε σύγκριση με το 2020. Τότε οι κοινωνικές ενέργειες απορροφούσαν το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού, με 39%, έναντι 36% για το περιβάλλον και 25% για την εταιρική διακυβέρνηση. Η εικόνα αυτή αντανακλούσε τις άμεσες ανάγκες της πανδημίας και τη μεγάλη κινητοποίηση των εταιρειών.
Το 2022 καταγράφηκε η επόμενη φάση. Το 95% των επιχειρήσεων αναγνώριζε πλέον τη μεγάλη σημασία της βιώσιμης ανάπτυξης, ενώ το 66% αύξησε τις δαπάνες ESG σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Για πρώτη φορά οι περιβαλλοντικές δράσεις πέρασαν στην πρώτη θέση, αποσπώντας το 40% των κονδυλίων. Οι κοινωνικές δράσεις διατήρησαν υψηλό μερίδιο 36% και η διακυβέρνηση 24%. Η μεταβολή δεν σήμαινε υποχώρηση της κοινωνικής προσφοράς. Έδειχνε ότι η ΕΚΕ άρχισε να καλύπτει περισσότερες πλευρές της λειτουργίας μιας επιχείρησης.
Η ανοδική κίνηση συνεχίστηκε. Περισσότερες από επτά στις δέκα επιχειρήσεις της έρευνας της ICAP CRIF δήλωσαν ότι αύξησαν τα ποσά για πρακτικές ESG το 2023 σε σύγκριση με το 2022. Το 2024, σε νέο δείγμα μεσαίων και μεγάλων επιχειρήσεων, το 56% ανέφερε υψηλότερες δαπάνες από την προηγούμενη χρήση. Η έρευνα της EY για την Ελλάδα έδειξε επίσης ότι το 91% των μεγάλων εταιρειών του δείγματός της σχεδίαζε να διαθέσει το ίδιο ή μεγαλύτερο ποσό για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, επιβεβαιώνοντας τη διάρκεια των σχετικών δεσμεύσεων.
Παράλληλα, η ΕΚΕ ανέβηκε διοικητικό επίπεδο. Το 2022 η ίδια η διοίκηση είχε την ευθύνη των δράσεων ESG στο 35% των επιχειρήσεων και μια ειδική διεύθυνση ή τμήμα στο 29%. Στην έρευνα του 2025, το 49% δήλωνε ότι η ανώτατη διοίκηση κρατούσε τη συνολική ευθύνη. Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή μεταφέρει την υπευθυνότητα από την περιφέρεια της επικοινωνίας στον πυρήνα των αποφάσεων για επενδύσεις, προμήθειες, ανθρώπινο δυναμικό και διαχείριση κινδύνων.
Η πιο πρόσφατη αποτύπωση, το ESG Pulse 2026 της ICAP CRIF σε 341 επιχειρήσεις, επιβεβαιώνει ότι η βιωσιμότητα έχει εδραιωθεί ως στρατηγική προτεραιότητα. Οι εταιρείες την αξιολογούν με 8,4 στα 10. Ο βαθμός ενσωμάτωσης πρακτικών ESG στις επιχειρήσεις του δείγματος βελτιώθηκε σε 6 στα 10, από 5,7 έναν χρόνο νωρίτερα, ενώ η εκτίμηση για το σύνολο της αγοράς ανέβηκε σε 4,7 από 4,4. Η πρόοδος είναι σταδιακή, αλλά κινείται σταθερά προς την ίδια κατεύθυνση.
Αλλάζει και η αντίληψη για την απόδοση αυτών των επενδύσεων. Το 72% των στελεχών που συμμετείχαν στην έρευνα EY Long-Term Value and Corporate Governance Survey Ελλάδα 2023 ανέφερε θετική χρηματοοικονομική επίδραση από τις επενδύσεις ESG, στα έσοδα ή στα κέρδη. Στην έρευνα Sustainable Value Study Ελλάδα 2024, το 49% εκτίμησε ότι οι κλιματικές πρωτοβουλίες δημιούργησαν μεγαλύτερη χρηματοοικονομική αξία από την αναμενόμενη, το 61% μεγαλύτερη αξία για τους πελάτες και το 56% για την κοινωνία.
Η ΕΚΕ στην Ελλάδα εισέρχεται έτσι σε μια πιο ώριμη περίοδο. Οι δωρεές, οι χορηγίες και ο εταιρικός εθελοντισμός διατηρούν τον ρόλο τους, εντάσσονται όμως σε σχέδια με στόχους, δείκτες και απολογισμό αποτελεσμάτων. Η κοινωνική προσφορά συνδέεται με την ποιότητα της εργασίας, την εκπαίδευση, την ισότητα και τη συμπερίληψη. Η περιβαλλοντική ευθύνη γίνεται επένδυση σε υποδομές και τεχνολογία. Και η διακυβέρνηση προσφέρει το πλαίσιο που επιτρέπει στις δεσμεύσεις να αποκτήσουν συνέχεια. Η ίδια κατεύθυνση ενισχύει τις συνεργασίες με πανεπιστήμια, κοινωνικούς φορείς και οργανώσεις, ώστε τα προγράμματα να αποκτούν μεγαλύτερη τεχνογνωσία και διάρκεια. Παράλληλα, η συμμετοχή των εργαζομένων μετατρέπει την εταιρική πολιτική σε καθημερινή κουλτούρα υπευθυνότητας.
Η μεγάλη κατάκτηση της πενταετίας είναι ότι η υπεύθυνη επιχειρηματικότητα απέκτησε διάρκεια. Οι εταιρείες εξακολουθούν να ανταποκρίνονται σε έκτακτες κοινωνικές ανάγκες, αλλά ταυτόχρονα οργανώνουν πολυετή προγράμματα και μετρούν την επίδρασή τους. Η ΕΚΕ γίνεται μέρος της ανθεκτικότητας και της ανταγωνιστικότητάς τους, ενισχύει τη σχέση με εργαζομένους, πελάτες και τοπικές κοινωνίες και δημιουργεί μια ευρύτερη βάση εμπιστοσύνης. Αυτή η μετάβαση αποτελεί το πιο αισιόδοξο στοιχείο της ελληνικής εμπειρίας των τελευταίων πέντε ετών. Και δημιουργεί σταθερό σημείο αναφοράς για την επόμενη επιχειρηματική γενιά.
