Η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη στην Ελλάδα περνά στην εποχή της μέτρησης. Οι επιχειρήσεις δεν αρκούνται πλέον στην παρουσίαση καλών πρακτικών, αλλά οργανώνουν δεδομένα, θέτουν στόχους, παρακολουθούν δείκτες και δημοσιεύουν αποτελέσματα. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την αξιοπιστία της κοινωνικής και περιβαλλοντικής προσφοράς, διευκολύνει τη σύγκριση και επιτρέπει σε διοικήσεις, εργαζομένους, επενδυτές και τοπικές κοινωνίες να γνωρίζουν τι επιτυγχάνει κάθε πρόγραμμα. Η ελληνική αγορά διαθέτει πλέον περισσότερη εμπειρία, πιο σαφείς κανόνες και ένα αναπτυσσόμενο οικοσύστημα στελεχών και συμβούλων βιωσιμότητας.
Η πρόοδος έγινε ορατή ήδη στις αρχές της πενταετίας. Έρευνα της Grant Thornton σε 292 ελληνικές επιχειρήσεις έδειξε ότι 106 δημοσίευσαν απολογισμό ESG για τη χρήση του 2021, αριθμός αυξημένος κατά 19% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Από όσες εξέδιδαν απολογισμό, το 92% το έκανε κάθε χρόνο και το 85% χρησιμοποιούσε τα διεθνή πρότυπα GRI, ποσοστό αυξημένο κατά 13 μονάδες. Το 39% προχωρούσε και σε εξωτερική επαλήθευση επιλεγμένων στοιχείων, ενισχύοντας την ποιότητα της πληροφόρησης.
Η ίδια έρευνα αποτύπωσε τις βάσεις πάνω στις οποίες στηρίχθηκε η συνέχεια. Το 91% των εταιρειών που δημοσίευαν απολογισμό είχε αναγνωρίσει τα ουσιαστικά θέματα που επηρεάζουν τη λειτουργία του και το 75% ενσωμάτωνε τις απόψεις των ενδιαφερόμενων μερών. Οκτώ στις δέκα είχαν θέσει συγκεκριμένους στόχους βάσει στρατηγικών προτεραιοτήτων. Οι δείκτες αυτοί έδειχναν ότι ένα σημαντικό τμήμα της αγοράς είχε αρχίσει να περνά από την καταγραφή μεμονωμένων ενεργειών στη συστηματική διοίκηση της βιωσιμότητας.
Καθοριστική υπήρξε και η συμβολή του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Ο πρώτος Οδηγός Δημοσιοποίησης Πληροφοριών ESG εκδόθηκε το 2019 και ακολούθησαν νέες εκδόσεις το 2022 και το 2024. Ο οδηγός προσφέρει στις εισηγμένες και στις μη εισηγμένες επιχειρήσεις ένα κοινό λεξιλόγιο δεικτών για το περιβάλλον, το ανθρώπινο δυναμικό, την κοινωνία και τη διακυβέρνηση. Η έκδοση του 2024 ενσωμάτωσε τις νεότερες ευρωπαϊκές απαιτήσεις και δείχνει πώς η ελληνική κεφαλαιαγορά συνδέει τη διαφάνεια με τη δυνατότητα προσέλκυσης υπεύθυνων επενδύσεων.
Το θεσμικό πλαίσιο έδωσε νέα ώθηση. Με τον νόμο 5164 του 2024 η Ελλάδα ενσωμάτωσε την ευρωπαϊκή Οδηγία CSRD για τις εκθέσεις βιωσιμότητας. Οι πληροφορίες για περιβάλλον, κοινωνία και διακυβέρνηση εντάχθηκαν πιο καθαρά στην εταιρική πληροφόρηση και συνδέθηκαν με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ESRS και τη διαδικασία διασφάλισης. Οι μεταγενέστερες ευρωπαϊκές απλουστεύσεις περιόρισαν το υποχρεωτικό πεδίο στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, αλλά διατήρησαν την κατεύθυνση προς συγκρίσιμα και αξιόπιστα στοιχεία.
Για τις ελληνικές εταιρείες, η αξία της διαδικασίας υπερβαίνει την κανονιστική συμμόρφωση. Η συλλογή δεδομένων βοηθά να εντοπιστούν σπατάλες ενέργειας και υλικών, ανάγκες εκπαίδευσης, κίνδυνοι στην εφοδιαστική αλυσίδα και δυνατότητες συνεργασίας με τις τοπικές κοινωνίες. Στην έρευνα EY του 2024, οι επενδυτές αναδείχθηκαν στον ισχυρότερο επιταχυντή των πρωτοβουλιών βιωσιμότητας με 64%, ενώ ακολουθούσαν οι πελάτες με 45%, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών με 41% και οι εργαζόμενοι με 39%.
Η μέτρηση ενισχύει και την εσωτερική οργάνωση. Στην έρευνα ICAP CRIF του 2025, σχεδόν μία στις δύο επιχειρήσεις ανέφερε ότι η ανώτατη διοίκηση είχε τη συνολική ευθύνη για τις δράσεις ESG. Περισσότερες από τις μισές θεωρούσαν ιδιαίτερα χρήσιμη τη σύγκριση των επιδόσεών τους με ομοειδείς επιχειρήσεις. Έναν χρόνο αργότερα, μία στις τρεις δήλωνε πρόθεση να αποκτήσει εξειδικευμένο λογισμικό ESG. Δημιουργείται έτσι ζήτηση για νέες δεξιότητες στη λογιστική άνθρακα, στην ανάλυση δεδομένων, στον κοινωνικό αντίκτυπο και στη διασφάλιση πληροφοριών. Παράλληλα, περισσότερα τμήματα συνεργάζονται για την παραγωγή των στοιχείων, από τα οικονομικά και τις προμήθειες έως το ανθρώπινο δυναμικό και τις τεχνικές υπηρεσίες. Η συνεργασία αυτή βοηθά τη βιωσιμότητα να ενσωματωθεί στις καθημερινές αποφάσεις.
Τα οφέλη γίνονται ευρύτερα ορατά. Το ESG Pulse 2026 κατέγραψε ότι το 82% των επιχειρήσεων συνδέει τις πρακτικές ESG με την ενίσχυση της εταιρικής εικόνας. Το 79% αναγνωρίζει βελτίωση των εργασιακών συνθηκών και μεγαλύτερη δυνατότητα προσέλκυσης ταλέντων, το ίδιο ποσοστό βλέπει θετική συμβολή στο κοινωνικό σύνολο και το 78% ενίσχυση της εμπιστοσύνης και της διαφάνειας. Οι απαντήσεις αυτές εξηγούν γιατί η εταιρική υπευθυνότητα διατηρεί τη δυναμική της ακόμη και σε περιόδους οικονομικής αβεβαιότητας.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ευκαιρία για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ακόμη και όταν δεν υπάγονται σε υποχρεωτική έκθεση, καλούνται από τράπεζες, μεγάλους πελάτες και διεθνείς αλυσίδες να παρέχουν πληροφορίες για ενέργεια, εκπομπές, εργασία και δεοντολογία. Τα απλουστευμένα εθελοντικά πρότυπα μπορούν να τις βοηθήσουν να οργανώσουν τα στοιχεία τους χωρίς δυσανάλογο βάρος. Με αυτόν τον τρόπο, η υπευθυνότητα γίνεται διαβατήριο για χρηματοδότηση, συνεργασίες και συμμετοχή σε μεγαλύτερες αλυσίδες αξίας.
Η μετρήσιμη ΕΚΕ δεν περιορίζει τη δημιουργικότητα των επιχειρήσεων. Της δίνει συνέχεια και μεγαλύτερη εμβέλεια. Ένα πρόγραμμα υποτροφιών μπορεί να παρακολουθεί την πορεία των ωφελουμένων, μια ενεργειακή επένδυση να καταγράφει την εξοικονόμηση και μια συνεργασία με κοινωνικό φορέα να αξιολογεί το πραγματικό της αποτέλεσμα. Η επόμενη περίοδος μπορεί να μετατρέψει αυτή τη γνώση σε ακόμη πιο στοχευμένες δράσεις. Η δημόσια παρουσίαση των αποτελεσμάτων επιτρέπει επίσης στις καλές πρακτικές να ταξιδεύουν από κλάδο σε κλάδο και να δημιουργούν νέες συνεργασίες. Η Ελλάδα έχει ήδη διανύσει σημαντική απόσταση και διαθέτει πλέον τις υποδομές για μια ΕΚΕ πιο διαφανή, αποτελεσματική και χρήσιμη για την κοινωνία. Με περισσότερα δεδομένα, οι καλές προθέσεις μετατρέπονται σε σταθερά αποτελέσματα.
