Πριν ανοίξει η πόρτα ενός δωματίου για τον επισκέπτη, πρέπει να έχει βρεθεί πού θα μείνει ο άνθρωπος που θα τον υποδεχθεί. Στην Costa Navarino, αυτή η λιγότερο προβεβλημένη πλευρά της φιλοξενίας αφορά 1.471 εργαζομένους, στους οποίους παρέχεται διαμονή, σε ειδικά κτίρια προσωπικού και σε κατοικίες που μισθώνει η εταιρεία στην ευρύτερη περιοχή της Μεσσηνίας.
Πίσω από τα ξενοδοχεία πέντε αστέρων, τις ιδιωτικές κατοικίες, τα εστιατόρια και τα γήπεδα γκολφ λειτουργεί μια δεύτερη υποδομή, απαραίτητη για την καθημερινότητα των 2.700 ανθρώπων που απασχολήθηκαν στον προορισμό το 2026. Περιλαμβάνει στέγαση, σίτιση, μεταφορές και δεκάδες χιλιάδες ώρες εκπαίδευσης, αλλά και υπηρεσίες υποστήριξης που εκτείνονται πέρα από το ωράριο εργασίας.
Η κλίμακα αυτής της οργάνωσης αναδεικνύει μια ουσιαστική διάσταση της τουριστικής επένδυσης: η ποιότητα της φιλοξενίας προϋποθέτει ανθρώπους με κατάλληλες δεξιότητες και συνθήκες καθημερινότητας που τους επιτρέπουν να εργαστούν στον προορισμό. Παράλληλα, εξαρτάται από τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος που αποτελεί βασικό μέρος της ελκυστικότητάς του.
Η υποδομή πίσω από τους 2.700 εργαζομένους
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Costa Navarino, από τους 1.471 εργαζομένους στους οποίους παρέχει διαμονή, οι 955 φιλοξενούνται σε ειδικά διαμορφωμένα κτίρια προσωπικού και οι 516 σε κατοικίες που μισθώνει η εταιρεία στην ευρύτερη περιοχή. Η δεύτερη κατηγορία αποτυπώνει και τη σύνδεση της λειτουργίας του προορισμού με την τοπική αγορά κατοικίας.
Την καθημερινή οργάνωση συμπληρώνουν επτά εστιατόρια συνεργατών -όπως ονομάζονται οι εργαζόμενοι στην Costa Navarino-, με μενού που επιμελούνται οι σεφ του συγκροτήματος, καθώς και καθημερινή μεταφορά εργαζομένων εντός Μεσσηνίας.
Οι εγκαταστάσεις διαμονής και αναψυχής συνεργατών στην Costa Navarino
Στις παροχές περιλαμβάνονται επίσης χώροι άθλησης και αναψυχής, οργανωμένες δραστηριότητες και δωρεάν συμβουλευτική υποστήριξη σε 24ωρη βάση μέσω της πλατφόρμας Support Room. Πρόκειται για ένα πλέγμα υπηρεσιών που υποστηρίζει τη διαμονή και την εργασία εκατοντάδων ανθρώπων μακριά από τη μόνιμη κατοικία τους. Να σημειωθεί ότι οι μισθοί ξεκινούν πάνω από τον κατώτατο μισθό και κυμαίνονται πάνω από το μέσο όρο της αγοράς ενώ το μέσο μηνιαίο κόστος ανά εργαζόμενο ανέρχεται σε 2.800 ευρώ για την εταιρεία.
Ξεχωριστή θέση έχει η εκπαίδευση, η οποία, σύμφωνα με την εταιρεία, υπερβαίνει τις 85.000 ώρες ετησίως. Στα τρία ξενοδοχεία που περιλαμβάνονται στα σχετικά στοιχεία, 2.212 συνεργάτες συμμετέχουν στην πλατφόρμα ηλεκτρονικής μάθησης της Costa Navarino και 889 στην εκπαιδευτική πλατφόρμα της Marriott.
Για περισσότερους από 90 συνεργάτες σε διοικητικές θέσεις εφαρμόζονται εξατομικευμένα πλάνα επαγγελματικής ανάπτυξης, με αντικείμενα όπως η ηγεσία, η επικοινωνία, η διαχείριση ομάδων και η επίλυση συγκρούσεων. Παράλληλα, αξιοποιούνται συνεργασίες με εκπαιδευτικούς οργανισμούς, μεταξύ των οποίων το eCornell και το ALBA Graduate Business School.
Η εκπαίδευση αφορά και την εξυπηρέτηση επισκεπτών με διαφορετικές ανάγκες. Σε συνεργασία με εξειδικευμένους οργανισμούς, περιλαμβάνει την κατανόηση του αυτισμού, την προσβασιμότητα και την επικοινωνία με άτομα με αναπηρία. Το 2026 εντάχθηκαν στο ανθρώπινο δυναμικό της Costa Navarino πέντε κωφοί συνεργάτες.
Συνολικά, το 90% των συνεργατών είναι Έλληνες ενώ υπάρχουν και περίπου 300 αλλοδαποί. Η Costa Navarino καλύπτει κάθε χρόνο το 100% των θέσεων εργασίας, με τους εποχικούς να παραμένουν και την επόμενη χρονιά σε ποσοστό 75% ενώ στους μόνιμους (12μηνη εργασία) το ποσοστό αυτό ξεπερνά το 95%.
Το φυσικό κεφάλαιο του προορισμού
Η άλλη πλευρά της λειτουργίας αφορά τον ίδιο τον τόπο. Για έναν παραθαλάσσιο προορισμό πολυτελείας, το τοπίο, η θάλασσα και το οικοσύστημα αποτελούν μέρος της εμπειρίας που επιλέγει ο επισκέπτης. Η προστασία τους συνδέεται επομένως και με τη διατήρηση της αξίας του τουριστικού προϊόντος.
Από το 2025, η Costa Navarino υλοποιεί πρόγραμμα παρακολούθησης της βιοποικιλότητας στις περιοχές Navarino Dunes, Navarino Bay και Navarino Hills, με επιτόπια έρευνα από την ομάδα της Nature Conservation Consultants.
Η καταγραφή καλύπτει παράκτιες ζώνες, υγροτόπους, ρέματα, ελαιώνες, τεχνητές λίμνες και γήπεδα γκολφ. Κατά την πρώτη περίοδο έρευνας, από τον Μάρτιο έως τον Νοέμβριο του 2025, εντοπίστηκαν 114 είδη πτηνών, αριθμός που, σύμφωνα με τα στοιχεία του προγράμματος, αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο των ειδών που παρατηρούνται στην Ελλάδα.
©Costa Navarino
Καταγράφηκαν επίσης οκτώ είδη θηλαστικών, 23 είδη ερπετών και αμφιβίων και 263 είδη φυτών, μεταξύ των οποίων 12 προστατευόμενα. Το 89% των καταγεγραμμένων φυτικών ειδών είναι αυτόχθονα, ενώ στην περιοχή εντοπίστηκαν περισσότεροι από 30 τύποι οικοτόπων.
Η καταγραφή δημιουργεί μια βάση γνώσης για την παρακολούθηση του οικοσυστήματος στον χρόνο. Δίνει τη δυνατότητα να αποτυπώνεται συστηματικά η παρουσία των ειδών και να αξιολογούνται οι ανάγκες προστασίας τους.
Γιατί ο φωτισμός σταματά πριν από την παραλία
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η προστασία της φύσης επηρεάζει τον σχεδιασμό των εγκαταστάσεων βρίσκεται στην παραλία του Navarino Dunes.
Ο φωτισμός έχει σχεδιαστεί ώστε να μην είναι ορατός από την παραλία, με τη χρήση ειδικών καλυμμάτων και τη φύτευση θάμνων που λειτουργούν ως φυσικό φράγμα φωτός. Στόχος είναι η αποφυγή όχλησης των θαλάσσιων χελωνών κατά την ωοτοκία και αποπροσανατολισμού των νεοσσών στην πορεία τους προς τη θάλασσα.
Η συνεργασία με τον ΑΡΧΕΛΩΝ ξεκίνησε στη φάση του σχεδιασμού της Costa Navarino και πλέον περιλαμβάνει παρακολούθηση, χαρτογράφηση και προστασία των φωλιών. Για την περίοδο 2010–2025, τα στοιχεία του προγράμματος καταγράφουν 586 φωλιές και 30.508 νεοσσούς. Το 2025 καταγράφηκαν 82 φωλιές, αριθμός που αποτελεί ρεκόρ για το συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Η δράση επεκτείνεται και στην ενημέρωση του κοινού, με 150 δράσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωση περίπου 9.000 επισκεπτών κατά την ίδια περίοδο.
Η οικονομία της κουζίνας
Η σύνδεση των ανθρώπων με τη διαχείριση των φυσικών πόρων γίνεται ακόμη πιο άμεση στις κουζίνες. Εκεί, ο προγραμματισμός, οι δεξιότητες του προσωπικού και η συνεργασία μεταξύ διαφορετικών τμημάτων επηρεάζουν τόσο τις ποσότητες τροφίμων που απορρίπτονται όσο και το λειτουργικό κόστος.
Αυτό ήταν και το αντικείμενο της εκδήλωσης που συνδιοργάνωσαν στην Καλαμάτα, στις 15 Οκτωβρίου, η Costa Navarino, το Ίδρυμα Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου και το WWF Ελλάς. Στο πλαίσιό της παρουσιάστηκε ο «Οδηγός Μείωσης Σπατάλης Τροφίμων», ο οποίος βασίζεται στην εμπειρία των σεφ του προορισμού και απευθύνεται σε επαγγελματίες της εστίασης.
Νίκος Μπίλλης, Executive Chef του W Costa Navarino ©Costa Navarino
Ο Νίκος Μπίλλης, Executive Chef του W Costa Navarino, παρουσίασε δημιουργικές τεχνικές και πρακτικά παραδείγματα καλύτερης αξιοποίησης των πρώτων υλών. Η προσέγγιση που αποτυπώνεται στον οδηγό καλύπτει από τα λαχανικά και τα φρούτα μέχρι το ψάρι, το κρέας, τη ζαχαροπλαστική και την αρτοποιία, αναδεικνύοντας τον ρόλο της τεχνικής και της δημιουργικότητας στον περιορισμό των απωλειών, με διατήρηση της ποιότητας και της γεύσης.
Η οικονομική διάσταση είναι μετρήσιμη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το WWF από το πρόγραμμα WWF Hotel Kitchen, το κόστος της σπατάλης κυμαίνεται από 0,30 έως 1,10 ευρώ ανά κουβέρ. Περίπου η μισή σπατάλη εντοπίζεται στην προετοιμασία του φαγητού, ενώ το 30% αφορά τα υπολείμματα στο πιάτο του πελάτη και το 18% τον μπουφέ. Στο ίδιο πρόγραμμα, η εφαρμογή μετρήσεων, στόχων και παρεμβάσεων έφερε μείωση της σπατάλης κατά 10%–25% μέσα σε μόλις 12 εβδομάδες.
Στην Costa Navarino, οι πρακτικές περιλαμβάνουν προσαρμογή της παραγωγής στην πραγματική ζήτηση, προγραμματισμό βάσει κρατήσεων και έλεγχο των μερίδων. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο συντονισμός μεταξύ των διαφορετικών σημείων εστίασης, ώστε κατάλληλα πλεονάζοντα υλικά να αξιοποιούνται και να περιορίζονται οι απώλειες και η διπλή προετοιμασία. Αντίστοιχη προσέγγιση εφαρμόζεται στις εκδηλώσεις, με ακριβέστερο υπολογισμό των απαιτούμενων ποσοτήτων και διαχείριση των κατάλληλων πλεονασμάτων.
Παράλληλα, εφαρμόζονται πιλοτικά συστήματα παρακολούθησης με τεχνητή νοημοσύνη, τα οποία επιτρέπουν τη μέτρηση και ανάλυση της σπατάλης σε πραγματικό χρόνο. Η καταγραφή βοηθά να εντοπιστεί πού χάνονται πρώτες ύλες και ποιες αλλαγές χρειάζονται στις προμήθειες, στην προετοιμασία και στο σερβίρισμα. Η αποτελεσματικότητα αυτών των παρεμβάσεων εξαρτάται και από τη συνεχή εκπαίδευση των ανθρώπων της κουζίνας, οι οποίοι καλούνται να ενσωματώσουν τις πρακτικές στην καθημερινή λειτουργία.
Πέρα από τις εγκαταστάσεις, το πρόγραμμα «Καθαρή Μεσσηνία», που ξεκίνησε το 2022 από την Costa Navarino και το Ίδρυμα Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου, συνδυάζει καθαρισμούς ακτών και βυθού με εκπαιδευτικές δράσεις για τη ρύπανση από πλαστικά. Στους επτά υποβρύχιους καθαρισμούς που αποτυπώνονται στα στοιχεία του προγράμματος απομακρύνθηκαν, μεταξύ άλλων, 9.500 κιλά εγκαταλελειμμένων διχτυών.
Από τις κατοικίες προσωπικού μέχρι την οργάνωση της κουζίνας και τον φωτισμό της παραλίας, η λειτουργία του προορισμού απαιτεί αποφάσεις και υποδομές που σπάνια βλέπει ο επισκέπτης. Η επίδρασή τους, όμως, φτάνει στην εξυπηρέτηση που λαμβάνει, στο τοπίο που απολαμβάνει και στην τοπική κοινωνία που φιλοξενεί την τουριστική δραστηριότητα.
