Μια ενδεχόμενη μείωση κατά 10% του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως άμεση «ανάσα» για τα νοικοκυριά, οδηγώντας σε πτώση των τιμών στην αντλία κατά περίπου 6 έως 8 λεπτά το λίτρο. Αντίστοιχα, μια πιο γενναία παρέμβαση, της τάξης του 20%, θα μπορούσε να διπλασιάσει σχεδόν το όφελος για τους καταναλωτές, μειώνοντας τις τιμές έως και κατά 12-15 λεπτά το λίτρο.
Την ώρα που αρκετές ευρωπαϊκές χώρες κινούνται ήδη προς αυτήν την κατεύθυνση (Αυστρία, Ιταλία και Πορτογαλία), ανακοινώνοντας μέτρα ελάφρυνσης για την αντιμετώπιση της ενεργειακής επιβάρυνσης, η Ελλάδα παραμένει σε στάση αναμονής. Η κυβερνητική στάση συνδέεται με την προσδοκία συντονισμένων αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κάτι το οποίο δεν φαίνεται ορατό προς το παρόν. Ανώτατος κυβερνητικός παράγοντας απέκλεισε χθες τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα (εισπράττονται ετησίως περί τα 3,5 δις. ευρώ από τον ΕΦΚ καυσίμων). Βέβαια, οι εξελίξεις μπορούν να ανατρέψουν τη δήλωση αυτήν, καθώς πολλές χώρες στην Ευρώπη ανακοινώνουν μειώσεις, ενώ το ενεργειακό σοκ μπορεί πολύ γρήγορα να μετατραπεί σε κρίση διαρκείας.
Συγκεκριμένα, τις επόμενες ώρες αναμένεται να ανακοινώσουν μέτρα και η Γερμανία, Γαλλία και Ισπανία, με στόχο, όπως προαναφέρθηκε, τη στήριξη των καταναλωτών.
Πάντως, στην περίπτωση που η κυβέρνηση προχωρούσε στη μείωση των φόρων στα καύσιμα, σε μια περίοδο μάλιστα που το κόστος μετακίνησης και ενέργειας επιβαρύνει σημαντικά τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, θα είχε άμεσα αποτελέσματα στην καθημερινότητα των καταναλωτών.
Παράλληλα, θα ενίσχυε την αγοραστική δύναμη, απελευθερώνοντας πόρους για άλλες βασικές ανάγκες, ενώ θα μπορούσε να λειτουργήσει και ως «αντίβαρο» στις πληθωριστικές πιέσεις. Ωστόσο, μια τέτοια απόφαση συνεπάγεται και δημοσιονομικό κόστος, γεγονός που καθιστά την τελική επιλογή περισσότερο σύνθετη, όπως αναφέρουν πηγές από την κυβέρνηση.
Αυτό που θα επιθυμούσαν από την κυβέρνηση είναι να υπάρξει χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων και η ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής. Η μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα κατά 10% κοστίζει μηνιαίως περίπου 30 εκατ. ευρώ, και διπλάσια εάν η μείωση εάν έφθανε στο 20%. Αυτό όμως που δεν είναι γνωστό είναι η διάρκεια που θα μπορούσε η κυβέρνηση να χρηματοδοτήσει ένα τέτοιο μέτρο. Καθώς ένας ή δύο μήνες ενδεχομένως να μην επηρέαζαν σημαντικά τα κρατικά έσοδα, ωστόσο για ένα εξάμηνο θα οδηγούσε σε κόστος περίπου 180-350 εκατ. ευρώ, ανάλογα με το ποσοστό της μείωσης του ΕΦΚ.
Αν σε όλα αυτά συνυπολογισθούν και πρόσθετα μέτρα στήριξης των ευάλωτων νοικοκυριών, της ακτοπλοΐας και των αγροτών, το πακέτο στήριξης θα διογκωνόταν, δημιουργώντας δημοσιονομικά προβλήματα, αλλά και ταμειακά.
Πώς θα διαμορφωνόταν η τιμής της βενζίνης εάν μειωνόταν ο ΕΦΚ 10% ή 20%
Η τιμή της βενζίνης ξεκινά από μια ήδη υψηλή βάση, καθώς ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης είναι 0,70 ευρώ ανά λίτρο. Αν, για παράδειγμα, η καθαρή τιμή από το διυλιστήριο είναι 0,90 ευρώ, τότε πριν καν μπει ο ΦΠΑ, η τιμή έχει ήδη φτάσει στο 1,60 ευρώ.
Πάνω σε αυτό το ποσό επιβάλλεται ΦΠΑ 24%, ο οποίος δεν υπολογίζεται μόνο στην καθαρή αξία, αλλά και στον ίδιο τον φόρο κατανάλωσης. Έτσι, η τελική τιμή φτάνει περίπου στα 1,98 ευρώ το λίτρο.
Εάν ο ΕΦΚ μειωνόταν κατά 10%, η τιμή της βενζίνης με βάση το ανωτέρω παράδειγμα θα περιοριζόταν στα 1,9 ευρώ το λίτρο. Επίσης, στην περίπτωση που μειωνόταν κατά 20%, η τιμή της βενζίνης θα διαμορφωνόταν στα 1,81 ευρώ το λίτρο.
Τα μέτρα που έλαβαν Ιταλία, Αυστρία και Πορτογαλία
Στην Ιταλία, η κυβέρνηση προχώρησε σε μια επιθετική και άμεση λύση, μειώνοντας τον φόρο στα καύσιμα κατά 25 λεπτά ανά λίτρο. Το μέτρο έχει προσωρινό χαρακτήρα, με ορίζοντα τριών εβδομάδων, ωστόσο η έντασή του το καθιστά ιδιαίτερα αποτελεσματικό σε επίπεδο άμεσης ανακούφισης των καταναλωτών. Στόχος είναι να συγκρατηθούν οι τιμές στην αντλία και να περιοριστούν οι πληθωριστικές πιέσεις που μεταφέρονται στο σύνολο της οικονομίας. Παράλληλα, ενισχύονται οι έλεγχοι στην αγορά, ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα αισχροκέρδειας και να διασφαλιστεί ότι η μείωση περνάει πράγματι στον τελικό καταναλωτή.
Από την πλευρά της, η Αυστρία επιλέγει μια πιο σύνθετη προσέγγιση. Προχωράει σε μικρότερη μείωση του φόρου, της τάξης των 5 λεπτών ανά λίτρο, αλλά ταυτόχρονα επιβάλλει περιορισμούς στα περιθώρια κέρδους κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας καυσίμων. Με τον τρόπο αυτόν επιχειρεί όχι μόνο να μειώσει τις τιμές, αλλά και να ελέγξει τον τρόπο με τον οποίο αυτές διαμορφώνονται στην αγορά. Η συνολική επίδραση των μέτρων εκτιμάται ότι μπορεί να οδηγήσει σε μείωση έως και 10 λεπτών ανά λίτρο, συνδυάζοντας φορολογική ελάφρυνση και ρυθμιστική παρέμβαση. Σημειώνεται ότι ο φόρος σήμερα ανέρχεται στα 39,7 λεπτά ανά λίτρο ντίζελ και σε 48,2 λεπτά ανά λίτρο βενζίνης.
Η Πορτογαλία αποφάσισε να μειώσει προσωρινά τους φόρους στα καύσιμα, προκειμένου να περιορίσει τις αυξήσεις στις τιμές που προκλήθηκαν από την άνοδο του πετρελαίου λόγω της έντασης και του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η μείωση αυτή εφαρμόζεται τόσο στη βενζίνη όσο και στο πετρέλαιο κίνησης και οδηγεί σε μια μικρή πτώση των τιμών στην αντλία, της τάξης των μερικών λεπτών ανά λίτρο.
Η κυβέρνηση ενεργοποίησε έναν μηχανισμό που επιτρέπει τη μείωση της φορολογίας όταν οι τιμές αυξάνονται πάνω από ένα συγκεκριμένο όριο, περίπου 10 λεπτά ανά λίτρο. Ο στόχος αυτού του μηχανισμού είναι να αποτραπεί το ενδεχόμενο το κράτος να αυξάνει τα φορολογικά του έσοδα λόγω της ανόδου των τιμών των καυσίμων, προστατεύοντας έτσι τους καταναλωτές.
