Η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται δυναμικά στη λειτουργία του ελληνικού Δημοσίου, αναλαμβάνοντας για πρώτη φορά ενεργό ρόλο στην επεξεργασία και αξιολόγηση ενστάσεων πολιτών που αφορούν διοικητικά πρόστιμα για οχήματα. Το νέο σύστημα, το οποίο ενεργοποιείται μέσω ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας, φιλοδοξεί να επιταχύνει τις διαδικασίες ελέγχου, να μειώσει τη γραφειοκρατία και να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των αρμόδιων υπηρεσιών. Πρόκειται για ένα πρώτο βήμα αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης στη δημόσια διοίκηση, με προοπτική σταδιακής επέκτασης και σε άλλους τομείς φορολογικού και ελεγκτικού ενδιαφέροντος.
Η εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης θεωρείται μόνο η αρχή μιας ευρύτερης ψηφιακής μετάβασης, καθώς σε επόμενη φάση αντίστοιχα εργαλεία ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν για την υποβοήθηση φορολογικών ελέγχων, αλλά και για την επιλογή υποθέσεων προς διερεύνηση με βάση προκαθορισμένα κριτήρια ανάλυσης κινδύνου.
Όπως προαναφέρθηκε με τη συνδρομή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης θα εξετάζονται πλέον οι ενστάσεις που υποβάλλουν οι φορολογούμενοι και οι ιδιοκτήτες οχημάτων για πρόστιμα που επιβάλλονται σε περιπτώσεις ανασφάλιστων οχημάτων, μη καταβολής τελών κυκλοφορίας, παράλειψης διενέργειας τεχνικού ελέγχου ΚΤΕΟ, καθώς και για υποθέσεις που σχετίζονται με τη δήλωση ακινησίας οχημάτων.
Η εφαρμογή της νέας διαδικασίας προβλέπεται σε απόφαση της ΑΑΔΕ, με την οποία κοινοποιούνται οι σχετικές νομοθετικές διατάξεις και παρέχεται στη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης η δυνατότητα αξιοποίησης εξειδικευμένης πλατφόρμας τεχνητής νοημοσύνης. Στόχος είναι η υποστήριξη των αρμόδιων υπηρεσιών κατά τον έλεγχο των ενστάσεων που υποβάλλουν οι πολίτες κατά πράξεων επιβολής προστίμων, αλλά και κατά την επεξεργασία δηλώσεων που αφορούν οχήματα σε κατάσταση αδράνειας.
Ψηφιακός βοηθός για τον έλεγχο των ενστάσεων
Η νέα πλατφόρμα δεν θα λαμβάνει αποφάσεις, αλλά θα λειτουργεί ως υποστηρικτικός μηχανισμός προς τις αρμόδιες υπηρεσίες. Συγκεκριμένα, θα αναλαμβάνει την επεξεργασία των στοιχείων, των εγγράφων και των δικαιολογητικών που καταθέτουν οι πολίτες, προκειμένου να συντάσσει τεκμηριωμένες εισηγήσεις προς τα αρμόδια όργανα.
Οι εισηγήσεις αυτές θα βασίζονται στην αξιολόγηση της ορθότητας των επιβληθέντων προστίμων, καθώς και στην εξέταση της βασιμότητας των ισχυρισμών που προβάλλουν οι ενδιαφερόμενοι στις ενστάσεις τους. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται η ταχύτερη και πιο ομοιόμορφη αντιμετώπιση χιλιάδων υποθέσεων που μέχρι σήμερα απαιτούσαν αρκετό χρόνο.
Ποιες υποθέσεις θα εξετάζει η πλατφόρμα
Σύμφωνα με τη νέα ρύθμιση, το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης θα υποστηρίζει την εξέταση:
- ενστάσεων κατά πράξεων επιβολής προστίμου για παραβάσεις της υποχρέωσης ασφάλισης οχημάτων,
- ενστάσεων κατά πράξεων επιβολής προστίμου που αφορούν την καταβολή τελών κυκλοφορίας,
- ενστάσεων για παραβάσεις σχετικές με τη μη διενέργεια του υποχρεωτικού περιοδικού τεχνικού ελέγχου σε ΚΤΕΟ,
- δηλώσεων που αφορούν τη θέση οχημάτων σε κατάσταση ακινησίας ή αδράνειας.
Η λειτουργία της πλατφόρμας περιορίζεται αποκλειστικά στον αυτοματοποιημένο έλεγχο της εγκυρότητας, της πληρότητας και της συνάφειας των δικαιολογητικών που συνοδεύουν κάθε ένσταση ή δήλωση. Μετά την ανάλυση των διαθέσιμων στοιχείων, η πλατφόρμα θα παράγει τεκμηριωμένη εισήγηση προς το αρμόδιο όργανο που έχει την ευθύνη λήψης της τελικής απόφασης. Κάθε εισήγηση θα συνοδεύεται υποχρεωτικά από:
- πρόταση αποδοχής ή απόρριψης της ένστασης,
- δείκτη εμπιστοσύνης σε αριθμητική κλίμακα,
- αναλυτική αιτιολόγηση σε φυσική γλώσσα,
- αναφορά στα δικαιολογητικά και στα στοιχεία που αξιολογήθηκαν.
Ωστόσο, οι εισηγήσεις της τεχνητής νοημοσύνης έχουν αποκλειστικά συμβουλευτικό χαρακτήρα. Η τελική κρίση παραμένει στο αρμόδιο διοικητικό όργανο, το οποίο μπορεί να υιοθετήσει ή να απορρίψει την εισήγηση χωρίς να υποχρεούται να αιτιολογήσει τυχόν διαφορετική απόφαση.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία των προσωπικών δεδομένων και στη συμμόρφωση με το ισχύον ευρωπαϊκό και εθνικό θεσμικό πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη. Η λειτουργία της πλατφόρμας θα διέπεται από τις προβλέψεις του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), καθώς και από τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR). Ως υπεύθυνοι επεξεργασίας των δεδομένων ορίζονται τα Υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Υποδομών και Μεταφορών και Προστασίας του Πολίτη, η Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, για την ταυτοποίηση οχημάτων και ιδιοκτητών, τη διασύνδεση των μητρώων και τη λειτουργία της ηλεκτρονικής εφαρμογής, οι Διευθύνσεις Μεταφορών και Επικοινωνιών των Περιφερειών, και η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.
Η νομοθεσία προβλέπει ρητά ότι η επεξεργασία των δεδομένων θα πραγματοποιείται αποκλειστικά για την υποβοήθηση της εξέτασης των ενστάσεων. Παράλληλα, απαγορεύεται η χρήση των πληροφοριών για τη δημιουργία προφίλ πολιτών, την εξαγωγή δεικτών συμπεριφοράς ή οποιαδήποτε μορφή κοινωνικής αξιολόγησης φυσικών προσώπων.
