Μια δεύτερη ευκαιρία για χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις που βρίσκονται αντιμέτωπα με συσσωρευμένα χρέη ανοίγει το αναθεωρημένο πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού. Το όριο υπαγωγής μειώνεται στο μισό, διευρύνονται οι κατηγορίες των οφειλετών που μπορούν να ζητήσουν αναδιάρθρωση, ενώ προβλέπονται σημαντικές ελαφρύνσεις ακόμη και για όσους έχουν χάσει προηγούμενες ρυθμίσεις.
Την ίδια στιγμή, οι νέες διατάξεις δημιουργούν πρόσθετες δυνατότητες για τη διαχείριση κατασχέσεων, την προστασία της κύριας κατοικίας, την πρόωρη εξόφληση των ρυθμισμένων οφειλών, αλλά και τη διατήρηση παλαιότερων διακανονισμών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η δυνατότητα διαγραφής σημαντικού μέρους των χρεών προς το Δημόσιο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Τον τρόπο εφαρμογής των αλλαγών αποσαφηνίζει η ΑΑΔΕ με νέα εγκύκλιο, παρέχοντας οδηγίες για τις προϋποθέσεις ένταξης, τη διαδικασία αναδιάρθρωσης και τις περιπτώσεις στις οποίες οι οφειλέτες μπορούν να επωφεληθούν από τις νέες προβλέψεις.
Από τα σημαντικότερα κίνητρα του εξωδικαστικού μηχανισμού είναι η δυνατότητα διαγραφής μεγάλου μέρους των οφειλών του δημοσίου. Ειδικότερα, τα ανώτατα ποσοστά διαγραφής μπορούν να φτάσουν:
-Στο 75% της βασικής οφειλής προς το Δημόσιο.
-Στο 85% των προσαυξήσεων για ληξιπρόθεσμα χρέη προς την ΑΑΔΕ και τον ΕΦΚΑ.
-Στο 95% των προστίμων που έχουν επιβληθεί από την ΑΑΔΕ.
Πρόκειται για ανώτατα όρια και όχι για αυτόματες διαγραφές. Το τελικό ύψος της ελάφρυνσης προκύπτει από την οικονομική κατάσταση του οφειλέτη, τις δυνατότητες αποπληρωμής και την περιουσιακή του εικόνα.
Ειδική πρόβλεψη αφορά τις οφειλές από παρακρατούμενους και επιρριπτόμενους φόρους, όπως ο ΦΠΑ. Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις της ΑΑΔΕ, μετά την ολοκλήρωση της ρύθμισης μπορεί να διαγραφεί το ανεξόφλητο υπόλοιπο αυτών των χρεών, εφόσον το ποσό που έχει καταβληθεί έναντι της αρχικής οφειλής, χωρίς τους τόκους της ρύθμισης, καλύπτει τουλάχιστον το αρχικό κεφάλαιο.
Οι ρυθμίσεις που αλλάζουν τον εξωδικαστικό μηχανισμό
- Στο μισό το ελάχιστο ποσό οφειλής για ένταξη. Περισσότεροι οφειλέτες αποκτούν πλέον πρόσβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό, καθώς το κατώτατο όριο χρεών μειώνεται από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ. Η αλλαγή καλύπτει τόσο τις πολυμερείς συμβάσεις αναδιάρθρωσης όσο και τις διμερείς συμφωνίες με το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης. Για τις διμερείς συμβάσεις, εξετάζεται εάν το ύψος της οφειλής ξεπερνά τις 5.000 ευρώ ανά πιστωτή, με βάση τις ειδικότερες προϋποθέσεις της νομοθεσίας. Η μείωση του ορίου διευρύνει σημαντικά τον αριθμό των φυσικών προσώπων και των επιχειρήσεων που μπορούν να αναζητήσουν λύση μέσω της διαδικασίας.
- Στη ρύθμιση και τα χρέη προς τους δήμους. Στο πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού περιλαμβάνονται πλέον και οφειλές προς δήμους, περιφέρειες και νομικά πρόσωπα που υπάγονται σε αυτούς. Το ελάχιστο ποσό για την υπαγωγή διαμορφώνεται επίσης στις 5.000 ευρώ. Μάλιστα, η δυνατότητα ρύθμισης παραμένει ανοιχτή ακόμη και όταν έχουν προηγηθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης ή άλλες ενέργειες διασφάλισης των απαιτήσεων, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
- Ευνοϊκότερη διαδικασία για ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες. Απλούστερη αντιμετώπιση προβλέπεται για τα νοικοκυριά που διαθέτουν βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη. Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, τεκμαίρεται η συναίνεση των πιστωτών στην πρόταση αναδιάρθρωσης που παράγει ο μηχανισμός, χωρίς να απαιτείται η συνήθης διαδικασία διαπραγμάτευσης. Η διευκόλυνση επεκτείνεται και σε συγκεκριμένες κατηγορίες επιλέξιμων οφειλετών, οι οποίοι πληρούν έως το διπλάσιο των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων που ισχύουν για τους ευάλωτους. Για την ένταξή τους απαιτείται, μεταξύ άλλων, οι οφειλές προς χρηματοδοτικούς φορείς να μην υπερβαίνουν τις 300.000 ευρώ και να βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, κατά τον χρόνο που προβλέπει η νομοθεσία.
- Δεύτερη ευκαιρία για όσους έχασαν προηγούμενη ρύθμιση. Δυνατότητα επιστροφής στον εξωδικαστικό αποκτούν και οφειλέτες που είχαν συνάψει σύμβαση αναδιάρθρωσης, αλλά την απώλεσαν επειδή δεν κατέβαλαν τις προβλεπόμενες δόσεις. Η αίτηση επανένταξης πρέπει να κατατεθεί μέσα σε έξι μήνες από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026, δηλαδή έως τις 21 Μαρτίου 2027.
- Τι προβλέπεται για τα ακίνητα και την κύρια κατοικία. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι παρεμβάσεις που αφορούν τους οφειλέτες με ακίνητη περιουσία. Οι χρηματοδοτικοί φορείς μπορούν να προτείνουν την πώληση άλλων ακινήτων που διαθέτει ο οφειλέτης, αφήνοντας εκτός της διαδικασίας την κύρια κατοικία. Στην περίπτωση αυτή, για τον υπολογισμό των μηνιαίων καταβολών λαμβάνεται υπόψη αποκλειστικά η αξία της κύριας κατοικίας. Για όσους εντάσσονται στην ειδική απλοποιημένη διαδικασία, οι χρηματοδοτικοί φορείς έχουν υποχρέωση να υποβάλουν τη συγκεκριμένη αντιπρόταση. Ωστόσο, η αποδοχή της παραμένει επιλογή του οφειλέτη, ο οποίος δεν δεσμεύεται να προχωρήσει με τους συγκεκριμένους όρους.
- Μικρότερη επιβάρυνση για όσους εξοφλήσουν νωρίτερα.Οικονομικό όφελος μπορούν να εξασφαλίσουν όσοι επιλέξουν να εξοφλήσουν εφάπαξ το υπόλοιπο της ρυθμισμένης οφειλής τους. Συγκεκριμένα, σε περίπτωση πρόωρης εξόφλησης αφαιρούνται οι τόκοι που αντιστοιχούν στις δόσεις οι οποίες δεν έχουν ακόμη καταστεί απαιτητές. Η πρόβλεψη ισχύει τόσο για τις πολυμερείς όσο και για τις διμερείς συμβάσεις αναδιάρθρωσης. Παράλληλα, εφαρμόζεται και όταν η αποπληρωμή πραγματοποιείται μέσω συμψηφισμού, παρακράτησης ή απόδοσης χρημάτων που έχουν προέλθει από κατασχέσεις.
- Πότε μπορούν να αδρανοποιηθούν οι κατασχέσεις. Διευκρινίσεις δίνονται και για τις κατασχέσεις απαιτήσεων εις χείρας τρίτων, οι οποίες μπορούν, υπό συγκεκριμένους όρους, να αδρανοποιηθούν μετά τη σύναψη σύμβασης αναδιάρθρωσης. Μεταξύ των προϋποθέσεων περιλαμβάνεται η υποβολή των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ των τελευταίων πέντε φορολογικών ετών πριν από την αίτηση υπαγωγής. Η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει ότι η εκπρόθεσμη υποβολή των συγκεκριμένων δηλώσεων δεν αποτελεί από μόνη της λόγο αποκλεισμού.
- Ρύθμιση χρεών και μετά τη διακοπή λειτουργίας μιας επιχείρηση. Η διακοπή της επιχειρηματικής δραστηριότητας δεν αποκλείει πλέον από μόνη της τη δυνατότητα διευθέτησης των οφειλών μέσω του εξωδικαστικού. Η πρόβλεψη αφορά εταιρείες που έχουν λυθεί, βρίσκονται σε εκκαθάριση ή έχουν πάψει να υφίστανται. Σε αυτές τις περιπτώσεις, την αίτηση μπορούν να υποβάλουν τα φυσικά ή άλλα πρόσωπα που φέρουν αλληλέγγυα ευθύνη για τα συγκεκριμένα χρέη, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει η νομοθεσία.
- Ευνοϊκότερος γίνεται και ο υπολογισμός των ποσών που παρακρατούνται για τη χορήγηση φορολογικής ενημερότητας. Ειδικότερα, σύμφωνα με την εγκύκλιο, από τον υπολογισμό της απαιτούμενης παρακράτησης εξαιρούνται οι οφειλές που πρόκειται να διαγραφούν στο πλαίσιο της σύμβασης αναδιάρθρωσης. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται να επιβαρύνεται ο οφειλέτης με ποσά τα οποία, βάσει της συμφωνίας, δεν θα αποτελούν πλέον μέρος των υποχρεώσεών του.
- Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα στους οφειλέτες να ζητήσουν την εξαίρεση συγκεκριμένων χρεών από τη νέα σύμβαση αναδιάρθρωσης, εφόσον επιθυμούν να συνεχίσουν να τα εξυπηρετούν μέσω άλλης ρύθμισης τμηματικής καταβολής που βρίσκεται ήδη σε ισχύ. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποσαφηνίζει ότι η προσφυγή στον εξωδικαστικό μηχανισμό δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά την κατάργηση όλων των προηγούμενων διακανονισμών, αλλά επιτρέπει, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, τη διατήρηση επιμέρους ρυθμίσεων.
