Το turnaround story των ΕΑΣ και το μικρό «θαύμα» του Μπουτσικάκη
Χρονιά αλματώδους οργανικής ανάπτυξης και εξορθολογισμού αποτέλεσε -σύμφωνα με τις πρώτες ενδείξεις- το 2025 για τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα, αναδεικνύοντας το θετικό αποτύπωμα της νέας διοίκησης. Μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο (ανέλαβε καθήκοντα τον Δεκέμβριο του 2024), ο νέος Διευθύνων Σύμβουλος των ΕΑΣ, Χριστόφορος Μπουτσικάκης, πέτυχε ένα μικρό «θαύμα», με την εταιρεία να καταγράφει υπερδιπλασιασμό του τζίρου της, ο οποίος έφτασε τα €25,48 εκατ. από €9,95 εκατ. κατά την προηγούμενη χρήση. Την ίδια περίοδο, μέσω μιας σειράς πρωτοβουλιών και ενεργειών της διοίκησης των ΕΑΣ, το λειτουργικό κόστος μειώθηκε δραστικά. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις για το 2025, οι λειτουργικές ζημίες περιορίστηκαν σε €7 εκατ. από €16,7 εκατ. το 2024. Υπενθυμίζεται πως το 2020 οι λειτουργικές ζημίες ξεπερνούσαν τα €117 εκατ.
Οι καλές επιδόσεις των ΕΑΣ δεν περιορίζονται μόνο στην τεράστια αύξηση των πωλήσεων, κυρίως προς τον ιδιωτικό Τομέα. Οι κεφαλαιακές ανάγκες της εταιρείας ανήλθαν στο μισό, με τη νέα διοίκηση να καταθέτει επιτυχώς τα διαπιστευτήριά της και στη διαχείριση της κεφαλαιακής επάρκειας της εταιρείας. Για δεκαετίες τα ΕΑΣ βρίσκονταν βυθισμένα στην απαξίωση. Δίχως στρατηγικό σχεδιασμό και ουσιαστικό πλάνο ανάπτυξης, οι διαδοχικές κυβερνήσεις και διοικήσεις θεωρούσαν την εταιρεία… τελειωμένη υπόθεση. Η σημερινή πραγματικότητα, ωστόσο, αποδεικνύει πως όταν υπάρχει σοβαρό σχέδιο, τεχνογνωσία και εξωστρέφεια κανένα στοίχημα δεν είναι χαμένο. Ο Χριστόφορος Μπουτσικάκης τοποθέτησε στα ΕΑΣ μια πυξίδα ανάπτυξης, η οποία δεν είναι μόνο στρατηγικά συντονισμένη με τις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις, αλλά λαμβάνει σοβαρά υπ’ όψιν το αυξανόμενο ειδικό βάρος της αμυντικής βιομηχανίας. Αρκεί μόνο αυτό; Σίγουρα όχι. Στο σημερινό περιβάλλον, με την ασφάλεια να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή, τα ΕΑΣ θα χρειαστούν σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές και εξοπλισμό προκειμένου να καταστούν διεθνώς ανταγωνιστικά. Τόσο η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για την Άμυνα όσο και η αποφασιστικότητα της ελληνικής κυβέρνησης για στήριξη της εθνικής αμυντικής βιομηχανίας δείχνουν πως βρισκόμαστε στο κατάλληλο momentum.
Πώς προχωράει ο διαγωνισμός για το νέο λιμάνι Ελευσίνας
Προς το δεύτερο τρίμηνο του έτους μετατοπίζεται η έναρξη της διαγωνιστικής διαδικασίας για την παραχώρηση του λιμανιού της Ελευσίνας από τη μονάδα στρατηγικών έργων (PPF) του Υπερταμείου. Το σχέδιο, που προωθείται εξαιτίας του σφοδρού αμερικανικού ενδιαφέροντος, προβλέπει τη μεταφορά/επέκταση του λιμανιού της Ελευσίνας σε νέο χώρο, ώστε να εξυπηρετεί πολιτικά και στρατιωτικά φορτία, καθώς και τη σύνδεσή του με το Εμπορευματικό Κέντρο στο Θριάσιο που προωθεί η ΘΕΚ ΑΕ, μια εταιρεία της ΕΤΒΑ ΒΙΠΕ και του ομίλου Goldair. Οι ΗΠΑ έχουν υπογράψει μνημόνιο για χρηματοδότηση της επένδυσης στο Εμπορευματικό Κέντρο μέσω της κρατικής αναπτυξιακής τράπεζας DFC. Ταυτόχρονα, ενδιαφέρονται και για το νέο λιμάνι της Ελευσίνας ως τμήμα ενός κάθετου διαδρόμου μεταφοράς εμπορευμάτων, που θα κινείται παράλληλα με τον κάθετο διάδρομο μεταφοράς ενέργειας, θα ξεκινά από την Ελλάδα και θα φτάνει μέχρι την Ουκρανία.
Στα 524 δισ. δολάρια το κόστος ανοικοδόμησης της Ουκρανίας
Μια μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας, που υπενθυμίζει σε χθεσινή της ανάλυση η Bank of America, ανεβάζει το κόστος ανοικοδόμησης της Ουκρανίας σε περίπου 524 δισ. δολάρια, τα 170 δισ. από τα οποία αφορούν κλασικές υποδομές (δρόμοι, ενέργεια, κ.α.) και άλλα 186 δισ. δολάρια αφορούν κατοικίες, νοσοκομεία κ.λπ. Συνολικά δηλαδή οι κατασκευαστές, με τη λήξη του πολέμου, θα διεκδικήσουν έργα που ξεπερνούν τα 350 δισ. δολάρια. Το μεγαλύτερο τμήμα, περίπου 84 δισ. δολάρια, αφορά την κατασκευή κατοικιών, το δεύτερο μεγαλύτερο, γύρω στα 78 δισ. δολάρια, συνδέεται με την αποκατάσταση των υποδομών μεταφορών (δρόμοι και σιδηρόδρομοι), ενώ σε περίπου 68 δισ. δολάρια υπολογίζεται το κόστος αποκατάστασης των ενεργειακών υποδομών της Ουκρανίας. Μεγάλο κομμάτι των έργων συνδέεται και με την κοινωνική προστασία και τα σχολεία που πρέπει να ξανακτιστούν, με το συνολικό κόστος να προσεγγίζει τα 72 δισ. δολάρια. Γύρω στα 11 δισ. δολάρια εκτιμάται πως θα απαιτηθούν για τις υποδομές ύδρευσης, αποχέτευσης κ.λπ., ενώ άλλα 19 δισ. θα χρειαστούν ώστε να αποκατασταθεί η λειτουργία των νοσοκομείων και άλλων δομών υγείας της χώρας.
Η δαμόκλειος σπάθη των προστίμων στο ΓΕΜΗ
Μία βόλτα στο ΓΕΜΗ θα σας πείσει. Εκεί όπου πολλές επιχειρήσεις έσπευσαν στο «παρά ένα» του 2026 να καταθέσουν τις οικονομικές καταστάσεις που όφειλαν ήδη να έχουν δημοσιεύσει από το τέλος Σεπτεμβρίου, αλλά δεν το είχαν κάνει. Αν αρχίσω να σας αναφέρω ονόματα και συγκεκριμένες περιπτώσεις εταιρειών που όλοι γνωρίζετε, θα φάμε πολύ χρόνο. Πάντως, η πραγματικότητα είναι ότι υπό τον φόβο προστίμων, που ξεκινούν από 10.000 ευρώ για πολύ μικρές οντότητες και φτάνουν έως και τις 100.000 ευρώ για μεγάλες, καθώς και για εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών εταιρείες, το φόβητρο φάνηκε να λειτούργησε. Πάντα θα υπάρχουν και οι εξαιρέσεις. Κάποιοι που δηλαδή αποφάσισαν ότι δεν τους ενδιαφέρει ό,τι και να γίνει, γι’ αυτό και δεν προχώρησαν στη δημοσίευση ισολογισμών. Αυτές, ωστόσο, είναι ακραίες περιπτώσεις, που χαρακτηρίζονται και για τις αδόκιμες πρακτικές που εφαρμόζουν κατά την επιχειρηματική τους δραστηριότητα.
Στρατηγικό σύμβουλο αναζητούν οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος για τον μετασχηματισμό του νέου φορέα
Σε αναζήτηση στρατηγικού εταίρου με βαριά ευρωπαϊκή εμπειρία μπαίνουν οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ, προκηρύσσοντας κλειστό ηλεκτρονικό διαγωνισμό για την παροχή εξειδικευμένων συμβουλευτικών υπηρεσιών που θα στηρίξουν τον επιχειρησιακό μετασχηματισμό της νέας εταιρείας και τη μετάβαση σε ένα σύγχρονο, ευρωπαϊκών προδιαγραφών, μοντέλο λειτουργίας. Ο διαγωνισμός, που βρίσκεται στην Α’ φάση (πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος), αφορά την επιλογή στρατηγικού συμβούλου-τεχνικού διαχειριστή (Technical Manager), ο οποίος θα αναλάβει ρόλο-κλειδί στην επιχειρησιακή ενίσχυση του νέου διαχειριστή σιδηροδρομικής υποδομής, τη δημιουργία διαδικασιών και συστημάτων και τη μεταφορά τεχνογνωσίας στο ανθρώπινο δυναμικό της εταιρείας. Στόχος του Δημοσίου είναι η συνεργασία με έναν ευρωπαϊκό διαχειριστή σιδηροδρομικής υποδομής, έναν κρατικό σιδηροδρομικό όμιλο ή εξειδικευμένη θυγατρική του, με αποδεδειγμένη εμπειρία στη λειτουργία, διακυβέρνηση και ωρίμανση σιδηροδρομικών οργανισμών. Ο στρατηγικός εταίρος θα λειτουργήσει ως καταλύτης για τη μετάβαση της Σιδηρόδρομοι Ελλάδος σε ένα πρότυπο ασφάλειας, συντήρησης, λειτουργίας και διαλειτουργικότητας που να ευθυγραμμίζεται πλήρως με τα ευρωπαϊκά standards.
Η σύμβαση προβλέπει τη συγκρότηση μεικτής επιχειρησιακής ομάδας, με στελέχη του αναδόχου και της Σιδηρόδρομοι Ελλάδος, η οποία θα υποστηρίζει τις κρίσιμες λειτουργίες κατά τη μεταβατική περίοδο ενίσχυσης και ωρίμανσης του φορέα. Στο αντικείμενο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η καθοδήγηση σε θέματα ασφάλειας και διαχείρισης κινδύνων, η ανάπτυξη μηχανισμών παρακολούθησης, η υιοθέτηση σύγχρονων εργαλείων διοίκησης και η ενίσχυση των δεξιοτήτων του προσωπικού (capacity building).
Η διάρκεια της σύμβασης ορίζεται σε 60 μήνες, με εκτιμώμενη αξία περίπου 25 εκατ. ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), ενώ προβλέπεται και δικαίωμα προαίρεσης ίσου ύψους, που μπορεί να ενεργοποιηθεί είτε για την παράταση της σύμβασης έως και πέντε επιπλέον έτη είτε για την παροχή πρόσθετων, όμοιων υπηρεσιών. Με την ενεργοποίηση της προαίρεσης, ο συνολικός οικονομικός ορίζοντας της σύμβασης μπορεί να διπλασιαστεί. Στην Α’ φάση του διαγωνισμού οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς καλούνται να υποβάλουν αίτηση συμμετοχής, με στόχο την προεπιλογή έως πέντε υποψηφίων, ενώ στη Β’ φάση οι προεπιλεγέντες θα κληθούν να καταθέσουν δεσμευτικές προσφορές, με τη σύμβαση να ανατίθεται βάσει της βέλτιστης σχέσης ποιότητας-τιμής. Η χρηματοδότηση του έργου προέρχεται τόσο από τον προϋπολογισμό του φορέα όσο και από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αναδεικνύοντας τη βαρύτητα που αποδίδεται στον εκσυγχρονισμό του σιδηροδρομικού τομέα και τη θεσμική επανεκκίνηση της σιδηροδρομικής υποδομής στη χώρα.
Το καλοκαίρι ξεκινούν τα δρομολόγια της Levante Trains στη σιδηροδρομική γραμμή Κατάκολο – Αρχαία Ολυμπία
Έπειτα από δεκαετίες, η Ελλάδα αποκτά μια δεύτερη εταιρεία επιβατικών σιδηροδρομικών μεταφορών. Η Levante Trains, που ανήκει στους γνωστούς επιχειρηματίες Γιώργο Θεοδόση και Στράτο Απέργη -οι οποίοι δραστηριοποιούνται στη ναυτιλία μέσω της Levante Ferries (εκτελεί δρομολόγια στο Ιόνιο), αλλά και στις τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες μέσω της Newsphone Hellas και του τηλεφωνικού καταλόγου 11880- αναλαμβάνει τη λειτουργία της σιδηροδρομικής γραμμής Κατάκολο – Αρχαία Ολυμπία. Την εξέλιξη αυτήν επιβεβαίωσε χθες από το βήμα της Βουλής ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, στη συζήτηση για την αναθεωρημένη σύμβαση του ελληνικού Δημοσίου με την Hellenic Train. Συγκεκριμένα, υπογράμμισε ότι από το καλοκαίρι του 2026 η Levante Trains θα ξεκινήσει κανονικά τα δρομολόγιά της. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι στον ελληνικό σιδηρόδρομο δεν υφίσταται καθεστώς μονοπωλίου, επισημαίνοντας πως η αγορά παραμένει ανοικτή σε κάθε σιδηροδρομική επιχείρηση, ελληνική ή ευρωπαϊκή, που επιθυμεί να λάβει άδεια λειτουργίας από τη ΡΑΣ. Όπως τόνισε, υπάρχει πλήρης διάθεση ώστε να προχωρήσουν νέες επενδύσεις και να αναπτυχθεί σιδηροδρομική κυκλοφορία, τόσο σε επιβατικό όσο και σε εμπορευματικό επίπεδο, και από άλλους παίκτες της αγοράς. Τη συγκεκριμένη διαδρομή λειτουργούσε μέχρι σήμερα η Hellenic Train, η οποία, ωστόσο, επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στη «ναυαρχίδα» των δρομολογίων, που δεν είναι άλλη από τη γραμμή Αθήνα – Θεσσαλονίκη, με στόχο να ανταγωνιστεί κάποια στιγμή και τις αεροπορικές εταιρείες.
Η Alpha Bank επιστρέφει στη Σταδίου
Στο πλήρως ανακαινισμένο κεντρικό της κτίριο στην οδό Σταδίου θα επιστρέψει η Alpha Bank μέχρι το τέλος Μαρτίου. Η Τράπεζα διαμορφώνει ένα ενιαίο τραπεζικό campus, φιλοδοξώντας αυτό να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς για την οικονομική και πολιτιστική ζωή της Αθήνας. Παράλληλα, η Alpha Bank θα προχωρήσει σε rebranding, για πρώτη φορά μετά το 2000, το οποίο θα εκφράζει τον τρόπο που η Τράπεζα λειτουργεί και εξυπηρετεί τους πελάτες της. «Θα αποτελέσει το εφαλτήριό μας για να επανασυστηθούμε στην πελατεία μας», όπως είπε στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του προς τους εργαζόμενους της Alpha Bank o CEO, Βασίλης Ψάλτης, ο οποίος έχει προαναγγείλει και Investor Day εντός του α’ εξαμήνου, προκειμένου να παρουσιάσει στους επενδυτές το στρατηγικό πλάνο της επόμενης τριετίας.
«Εκεί θα αποκαλύψουμε τη φιλοδοξία μας για το πώς θα τοποθετηθούμε ως η “ελληνική Τράπεζα για την Ευρώπη”», λέει χαρακτηριστικά. H φιλοδοξία της Alpha Bank δεν είναι άνευ ερείσματος, αφού πέραν της εμβάθυνσης της σχέσης της με τη UniCredit (θυμίζω ότι η Alpha Bank προγραμματίζει road shows και στις 13 αγορές όπου έχει παρουσία η UniCredit), το 2025 ήταν μια χρονιά μεγάλων στρατηγικών κινήσεων και σημαντικών επιτυχιών, που ανέδειξαν τον πρωταγωνιστικό ρόλο της στο διεθνές τραπεζικό σύστημα. Κάτι που αποτυπώθηκε και στον υπερδιπλασιασμό της τιμής της μετοχής της στη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου.
Το έργο της Alpha Bank το 2025
Το έργο που υλοποίησε η Διοίκηση της Alpha Bank το 2025 ήταν παραπάνω από πυκνό και ουσιαστικό. Τον Ιανουάριο του 2025 η Alpha Bank εξαγόρασε τη FlexFin και τη συγχώνευσε με την ABC Factors, στοχεύοντας να καταστεί σημείο αναφοράς στη χρηματοδότηση των μικρών επιχειρήσεων. Τον Φεβρουάριο ακολούθησε η εξαγορά της AstroBank στην Κύπρο, μέσω της οποίας η Alpha Bank γίνεται η τρίτη τραπεζική δύναμη στη Μεγαλόνησο. Τον Φεβρουάριο, επίσης, η Διοίκηση παρουσίασε στο σύνολο του προσωπικού τον νέο σκοπό και τις αξίες του Ομίλου, εγκαινιάζοντας με το πρώτο Alpha Day μια νέα κουλτούρα συνεργασίας, ανοιχτού διαλόγου και ευθύνης. Τον Μάρτιο έγινε η εξαγορά της AXIA Ventures, την οποία η Alpha Bank συγχωνεύει με την Alpha Finance και την Επενδυτική Τραπεζική, δημιουργώντας μια κορυφαία ομάδα για την προσφορά στρατηγικών συμβουλών και εργασιών κεφαλαιαγοράς σε Ελλάδα και Κύπρο. Τον Ιούνιο η Alpha Bank ολοκλήρωσε το reverse merger (σ.σ. απορρόφηση της Alpha Holdings από την Alpha Τράπεζα), επαναφέροντας τον τίτλο της Alpha Bank στο Χρηματιστήριο και σηματοδοτώντας το οριστικό τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης. Τον Δεκέμβριο εξαγόρασε την ασφαλιστική Altius, την οποία συγχωνεύει με τη Universal Life, για να δημιουργήσει την τρίτη μεγαλύτερη ασφαλιστική στην Κύπρο, με στρατηγικό εταίρο τον Όμιλο Photos Photiades. Και, βεβαίως, το 2025 διευρύνθηκε η συνεργασία με τη UniCredit, η οποία κατέχει πλέον το 30% της Alpha Bank, έχοντας επενδύσει ποσό άνω των 1,7 δισ. ευρώ.
Τι ετοιμάζει ο Ορσέλ
Μιλώντας για τη UniCredit, ο CEO, Αντρέα Ορσέλ, δεν έχει εγκαταλείψει τις προσπάθειες προκειμένου η UniCredit (η οποία εκτός από τη συμμετοχή της στην Alpha Bank, ελέγχει και το 26% της Commerzbank) να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη νέα φάση αναδιάρθρωσης του ιταλικού τραπεζικού συστήματος. Εκεί, η ιταλική κυβέρνηση, η οποία διέσωσε τη Monte dei Paschi di Siena το 2017 και διατηρεί σήμερα ποσοστό της 4,9%, στηρίζει το σχέδιο συνένωσης της MPS με την Banco BPM. Στην MPS ποσοστό 17% ελέγχει η Delfin, το επενδυτικό όχημα της οικογένειας Ντελ Βέκιο, με την οποία ο Ορσέλ της UniCredit φέρεται να έχει επαφές προκειμένου να εξαγοράσει το ποσοστό αυτό. Η Delfin έχει ποσοστό και στην ασφαλιστική Generali. Ο Ορσέλ έχει δηλώσει ότι η UniCredit παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και στην Generali, στην οποία έχει μαζέψει ποσοστό κοντά στο 7%.
Οι ενστάσεις της Metlen για το πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς μπαταριών
Καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση του πλαισίου λειτουργίας των Σταθμών Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας στην αγορά και ασάφειες σε συγκεκριμένα σημεία του εντοπίζει η Metlen, σε μια συγκυρία που το ζητούμενο στην εγχώρια αγορά ηλεκτρικής ενέργειας είναι η εγκατάσταση όσο το δυνατόν μεγαλύτερης αποθηκευτικής ισχύος όσο πιο γρήγορα γίνεται προκειμένου να λειτουργήσει ως «αντίδοτο» για τις περικοπές ΑΠΕ. Καταθέτοντας της απόψεις της στο πλαίσιο της Δημόσιας Διαβούλευσης της ΡΑΑΕΥ επί της πρότασης του Διαχειριστή ΑΠΕ και Εγγυήσεων Προέλευσης ΔΑΠΕΕΠ για τις τροποποιήσεις που απαιτούνται στο ρυθμιστικό πλαίσιο για την ενσωμάτωση των μπαταριών στην αγορά και την αποζημίωσή τους, η Metlen αναδεικνύει ως εστία προβληματισμού την εκκρεμότητα σχετικά με τη δυνατότητα εκπροσώπησης μπαταριών στις αγορές ενέργειας από τρίτους Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπησης (ΦοΣΕ) που δεν είναι ιδιοκτήτες των εν λόγω σταθμών αποθήκευσης.
Επιπρόσθετα υπογραμμίζει πως στην πρόταση του ΔΑΠΕΕΠ γίνεται αναφορά σε «Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπησης Σταθμών Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας», ενώ παραμένει ακόμα ασαφές αν οι υφιστάμενοι ΦοΣΕ μπορούν να εκπροσωπούν μπαταρίες. Η Metlen κάνει επίσης ειδική αναφορά την εισήγηση του ΔΑΠΕΕΠ για την ολοκλήρωση των εργασιών για την ετοιμότητα των Πληροφοριακών Συστημάτων έως και τις 31 Μαρτίου. Ειδικότερα, επισήμανε ότι δεδομένου πως οι «πρώτοι σταθμοί δύνανται να υποβάλουν άμεσα αίτημα ηλέκτρισης στον Διαχειριστή, θεωρούμε αυτονόητο ότι η ομαλή έναρξη λειτουργίας τους δεν θα πρέπει να διατρέχει τον κίνδυνο περαιτέρω καθυστερήσεων λόγω διαδικαστικών ζητημάτων, όπως η προσαρμογή πληροφοριακών συστημάτων», αναφέρει η εταιρεία και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την αποφυγή πρόσθετων προβλημάτων και καθυστερήσεων, καθώς πολλές εταιρείες διαμαρτύρονται για το γεγονός ότι έχουν ολοκληρώσει τα έργα και περιμένουν στο ακουστικό τους για να τα βάλουν στην πρίζα λόγω γραφειοκρατικών καθυστερήσεων και αγκυλώσεων, την συνήθη μάστιγα του Ελληνικού Δημοσίου…
Το ρεκόρ της Snappi στην ελληνική αγορά
Ρεκόρ διείσδυσης στην ελληνική αγορά καταγράφει η Snappi, καθώς ξεπέρασε τους 50.000 χρήστες, μια επίδοση που την κατατάσσει στη δεύτερη θέση των ευρωπαϊκών neobanks, με βάση τον αριθμό των πελατών που προσέλκυσαν τους πρώτους τέσσερις μήνες λειτουργίας τους. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η Snappi βρίσκεται στο κορυφαίο 10% της αντίστοιχης κατάταξης. Με έδρα τα Ιωάννινα, η Snappi σχεδιάστηκε από το μηδέν, μέσα από τη συνεργασία της Πειραιώς με τη Natech, σε ένα εγχείρημα που εντάσσει την Πειραιώς στην πρωτοπόρο ομάδα των ευρωπαϊκών ομίλων που «απάντησαν» στον ανταγωνισμό των κλασικών neobanks και προχώρησαν στην ίδρυση neobank, επιδιώκοντας να αξιοποιήσουν τις προοπτικές ανάπτυξης των ψηφιακών τραπεζών. Πέραν της Πειραιώς, τραπεζικοί όμιλοι όπως οι ABN, Bankiter, BBVA, BNP Paribas, Caixa Bank, Credit Agricole, ISP. LBG, Santader, SocGen, StanChart έχουν λάβει τέτοιες πρωτοβουλίες, σε μια τάση, που όπως αναφέρουν οι αναλυτές της UBS σε πρόσφατη έκθεσή τους, προβλέπεται ότι θα συνεχιστεί και φέτος.
Οι δύο νέες παρουσίες στο Δ.Σ. της Vodafone
H Δήμητρα Δημοπούλου, διευθύντρια Ανθρώπινου Δυναμικού, και η Μαρίνα Καταροπούλου, διευθύντρια Εξωτερικών Υποθέσεων της Vodafone, είναι τα νέα πρόσωπα που πλαισιώνουν το διοικητικό συμβούλιο της Vodafone. Πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας φυσικά παραμένει ο Αχιλλέας Κανάρης και αντιπρόεδρος ο διευθυντής δικτύου Νίκος Πλεύρης. Επίσης, το Δ.Σ. πλαισιώνει ο Νίκος Κορωνέλλος, Γενικός Διευθυντής του Vodafone Business ως απλό μέλος. Οι κ. Δημοπούλου και Καταροπούλου αντικαθιστούν στη διοίκηση της Vodafone τις κυρίες Μ. Σκάγκου και Α. Μέλλιου, που παραιτήθηκαν πριν από μερικούς μήνες.
BYLOT αντί ΙΝΛΟΤ το σύμβολο της Intralot στο ΧΑ
Ολοκληρώθηκε η αλλαγή της ονομασίας της Intralot σε Bally’s Intralot. Το υπ. Ανάπτυξης ενέκρινε τη νέα ονομασία που είχε αποφασιστεί αμέσως μετά την εξαγορά της Intralot από την Bally’s. Παράλληλα, το Χρηματιστήριο Αθηνών ανακοίνωσε ότι ο κωδικός OASIS της μετοχής της εταιρείας αλλάζει από τον υφιστάμενο INΛOT στον νέο BYLOT, ο οποίος θα είναι μόνο με λατινικούς χαρακτήρες. Πάντως, το γεγονός ότι η εταιρεία παραμένει στο ελληνικό χρηματιστήριο και μάλιστα διατηρεί τον συνθετικό LOT, που παραπέμπει στην Intralot, είναι ενθαρρυντικό. Η εταιρεία με την κεφαλαιοποίηση που διαθέτει (2,1 δισ. ευρώ) θα μπορούσε άνετα να διεκδικήσει μια θέση σε ένα ξένο χρηματιστήριο και ειδικά του Λονδίνου, όπου έχει πλέον και τον μεγαλύτερο όγκο δραστηριοτήτων.
Eλληνικό Μετρό: Αλλαγή φρουράς με νέο CEO τον Χρ. Φαφούτη
Την Παρασκευή 16 τρέχοντος θα συζητηθεί στην Επιτροπή ΔΕΚΟ της Βουλής η πρόταση του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών για τον διορισμό του Χρήστου Φαφούτη στη θέση του διευθύνοντος συμβούλου της Ελληνικό Μετρό Α.Ε. Έτσι, έπειτα από σχεδόν επτά χρόνια και από διαδικασίες διαγωνιστικές που κράτησαν αρκετούς μήνες (μέσω ΑΣΕΠ) αποχωρεί από τη θέση του CEO της μεγάλης τεχνικής εταιρείας του Δημοσίου ο Νίκος Κουρέτας, καθώς ο υπουργός, Χρ. Δήμας, επέλεξε από τους τρεις επικρατέστερους υποψήφιους (Φαφούτης Χρ., Αγγελόπουλος Γ., Κουρέτας Ν.) να προτείνει τον υποψήφιο με την υψηλότερη μοριοδότηση. O κ. Φαφούτης, αγρονόμος τοπογράφος μηχανικός , είναι διευθυντικό στέλεχος στη ΣΤΑΣΥ, με πολλά χρόνια υπηρεσίας στις Σταθερές Συγκοινωνίες ΑΕ και, έως και σήμερα, Tram Rolling Stock & Depot Manager.
Στον διαγωνισμό είχε εκδηλωθεί πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, αφού, αν δεν κάνουμε λάθος , είχαν σε πρώτη φάση συμμετάσχει 17 υποψήφιοι. Σύμφωνα με τον νόμο 4972/2022 περί εταιρικής διακυβέρνησης των ΔΕΚΟ, οι υποψήφιοι για Φορείς της Ομάδας Α θα έπρεπε να κριθούν έπειτα από εξετάσεις, προφορικές αλλά και γραπτές, αλλά και βάσει εμπειρίας και εκπαιδευτικών προσόντων. Οι επικρατέστεροι για τη θέση του CEO της Ελληνικό Μετρό ΑΕ ήταν οι ανωτέρω αναφερθέντες (τα λοιπά μέλη Δ.Σ. της εταιρείας, έχουν ήδη ανανεωθεί). Στο διά ταύτα, ο νέος CEO της Εταιρείας θα πρέπει να φροντίσει να παραδοθεί, σύμφωνα με τις χρονικές δεσμεύσεις του ΥΠΟΜΕ αλλά και της Ελληνικό Μετρό ΑΕ, η επέκταση Καλαμαριάς του Μετρό Θεσσαλονίκης, ενώ έχει πολύ μεγάλο έργο να τρέξει στο σύστημα Μετρό της Αθήνας, με τα έργα στη Γραμμή 4, αλλά και τη σχεδιαζόμενη επέκταση μέχρι τη Γλυφάδα.
Η Κύπρος μπαίνει στο ραντάρ της HIP
Μετά την Ελλάδα, και η Κύπρος ανεβαίνει επίπεδο στο ραντάρ των μεγάλων θεσμικών επενδυτών σε ό,τι αφορά τον τουριστικό κλάδο. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η εξαγορά του Olympic Lagoon Resorts Πάφου από τη Hotel Investment Partners (HIP). Το ισπανικό επενδυτικό fund, έχοντας μαζί του την Blackstone αλλά και το GIC της Σιγκαπούρης, κάνει την πρώτη του είσοδο στο νησί, επιλέγοντας ένα ώριμο, all-inclusive asset, με ξεκάθαρα περιθώρια υπεραξίας. Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στην ίδια την εξαγορά. Τα επιπλέον €17 εκατ. που θα επενδυθούν για αναβάθμιση και «repositioning» δείχνουν το γνώριμο μοντέλο της HIP: αγορά, CAPEX, ενεργειακή αναβάθμιση, ESG σφραγίδα και στη συνέχεια σταθερή απόδοση. Όχι τυχαία, η Kanika παραμένει διαχειριστής του ξενοδοχείου, καθώς οι ντόπιοι ξέρουν καλύτερα το προϊόν. Η κίνηση αποκτά μεγαλύτερο βάρος αν συνδυαστεί με τις εξελίξεις στο μετοχικό επίπεδο της HIP και την πρόθεση της Blackstone να πουλήσει το 65%. Με αποτίμηση που φλερτάρει τα €6,5 δισ., κάθε νέα γεωγραφική επέκταση ενισχύει το story προς τους επόμενους επενδυτές. Μετά την Ελλάδα, η Κύπρος φαίνεται πως περνά στην «πρώτη ταχύτητα» των μεγάλων ξενοδοχειακών κεφαλαίων. Και συνήθως, όταν μπαίνουν οι πρώτοι, ακολουθούν κι άλλοι.
Απελευθερώθηκε το ελληνικό δεξαμενόπλοιο St Nikolas
Σημαντική εξέλιξη για την παγκόσμια ναυτιλιακή κοινότητα αποτελεί η απελευθέρωση του ελληνικού δεξαμενόπλοιου St Nikolas από το Ιράν, έπειτα από δύο χρόνια κράτησης στον Περσικό Κόλπο. Σύμφωνα με το TradeWinds, η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε «μυστικά», εν μέσω έντονων γεωπολιτικών εντάσεων και αντιποίνων μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Το πλοίο, ιδιοκτησίας Stamatis Molaris και πρώην Suez Rajan, είχε κατασχεθεί τον Ιανουάριο του 2024, σε αντίποινα για την κατάσχεση και πώληση 980.000 βαρελιών ιρανικού αργού από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το πλήρωμα απελευθερώθηκε τον Μάρτιο του 2024 και αντικαταστάθηκε από νέο ενώ το φορτίο μεταφέρθηκε σε Τουρκικής σημαίας δεξαμενόπλοιο, το T Semahat και έφτασε στο διυλιστήριο της Tupras. Η επιχείρηση καταδεικνύει την πολυπλοκότητα και τη σημασία των ship-to-ship operations σε κρίσιμες καταστάσεις. Το περιστατικό φέρνει στο προσκήνιο ζητήματα ασφάλειας, γεωπολιτικής πίεσης και διαχείρισης κρίσεων, υπενθυμίζοντας ότι η παγκόσμια ναυτιλία παραμένει ευάλωτη σε ενέργειες κρατών και πολιτικά παιχνίδια στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής ενώ αποτελεί παράδειγμα των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι πλοιοκτήτες σε περιοχές υψηλού ρίσκου και ενισχύει τη σημασία της προληπτικής στρατηγικής, της ασφάλισης και της συνετής διαχείρισης πληρωμάτων.
Μπρα ντε φερ δήμων – κυβέρνησης για τα οικονομικά της αυτοδιοίκησης
Αν και την τελευταία επταετία έχει αυξηθεί σταδιακά η κρατική χρηματοδότηση προς τους Δήμους, αλλά και οι επιχορηγήσεις για επενδύσεις -μέσω Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και του Ταμείου Ανάκαμψης- στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ βαθμού εξακολουθεί να υπάρχει δυσαρέσκεια. Και αυτό γιατί η κρατική επιδότηση, υποστηρίζουν οι δήμοι, είναι πολύ πίσω από εκείνο το ποσό το οποίο θα προέκυπτε αν εφαρμοζόταν το «γράμμα» του νόμου, με αποτέλεσμα σωρευτικά οι ΟΤΑ α’ βαθμού να εμφανίζουν ένα έλλειμμα της τάξεως του 1 δισ. ευρώ.
Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε ποσοστό 12% επί των εσόδων των δήμων αν εξαιρέσει κανείς τις επενδυτικές δαπάνες. Η ΚΕΔΕ μαζί με την Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκηση (ΕΕΤΑΑ) θα συγκεκριμενοποιήσει τη θέση της επί των οικονομικών, καθώς ετοιμάζει μελέτη, η οποία θα παρουσιάζει το κόστος λειτουργίας της τοπικής αυτοδιοίκησης, το οποίο θα έρθει να συγκριθεί με τα έσοδα τα οποία διαθέτει. Η συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι, καθώς τον επόμενο μήνα αναμένεται ο υπουργός Εσωτερικών, Θεόδωρος Λιβάνιος, να φέρει σε δημόσια διαβούλευση τον Ενιαίο Κώδικα για τους Δήμους, ο οποίος σκοπό έχει να «ενοποιήσει» τρεις ισχύοντες ταυτόχρονα αυτοδιοικητικούς νόμους (Παυλόπουλου, «Καλλικράτη» και «Κλεισθένη»). Κρίσιμο είναι, φυσικά, το μέτωπο των οικονομικών των δήμων, στο οποίο για την ώρα η κυβέρνηση δεν έχει ξεκαθαρίσει τις διαθέσεις της.
Στις ελληνικές καλένδες ο ενιαίος κανονισμός παροχών
Προς άλλη μία αναβολή φαίνεται πως οδεύει η εφαρμογή ενός ενιαίου κανονισμού (μη συνταξιοδοτικών) παροχών του ΕΦΚΑ. Από πλευράς κυβέρνησης δεν φαίνεται να δίδεται το τελικό σήμα προς το Υπουργείο Εργασίας προκειμένου να υλοποιηθεί το σχέδιο που έχει ετοιμαστεί. Σύμφωνα με πληροφορίες, το σχέδιο αυτό έφερνε απώλειες στις σχετικά υψηλές μη συνταξιοδοτικές παροχές του ΕΦΚΑ προς τα πρώην «ευγενή» ασφαλιστικά ταμεία (πρώην ΔΕΚΟ κ.λπ.) και κέρδη για τους ελεύθερους επαγγελματίες, οι οποίοι έως σήμερα δεν λαμβάνουν καθόλου ορισμένες από τις παροχές αυτές. Ο βασικότερος λόγος για τον οποίο άφησε η κυβέρνηση ενδεχομένως για μετά τις επικείμενες εθνικές εκλογές τη μεταρρύθμιση αυτήν είναι πως θα προκαλούσε πιθανότατα δυσαρέσκεια σε μερίδα ασφαλισμένων.
Υπενθυμίζεται, πάντως, πως η μεταρρύθμιση αυτή εκκρεμεί από το 2017, οπότε ενοποιήθηκαν όλα τα ασφαλιστικά ταμεία υπό τον ΕΦΚΑ και έπρεπε να υπάρξουν ενιαίοι κανόνες τόσο στις εισφορές όσο και σε όλες τις παροχές. Όπως όλα δείχνουν, η ενοποίηση των κανόνων για τις μη συνταξιοδοτικές παροχές θα χρειαστεί μία δεκαετία για να γίνει, καθώς πάμε ολοταχώς για το 2027 για να δούμε κάτι τέτοιο, αν και στις συνταξιοδοτικές παροχές (η οποία ήταν και πολιτικά και κοινωνικά επώδυνη) έχει γίνει από το… 2016 (νόμος Κατρούγκαλου), δηλαδή πριν καν ιδρυθεί ο ΕΦΚΑ.
Χρηματιστήριο: Ποιες εισηγμένες στέλνουν τους επενδυτές νωρίς στο ταμείο το 2026
Νωρίς, νωρίς το 2026 οι εισηγμένες στέλνουν τους επενδυτές στο… ταμείο. Μετά το έκτακτο μέρισμα του ΟΤΕ, που έκλεισε στις 30 Δεκεμβρίου του 2025, η σκυτάλη περνά σε μια σειρά εισηγμένων που ετοιμάζονται να ανοίξουν ξανά το ταμείο για τους μετόχους τους. Στο προσκήνιο βρίσκονται, μεταξύ άλλων, το προμέρισμα των 0,35 ευρώ ανά μετοχή της Motor Oil, τα 0,07 ευρώ των Πλαστικών Θράκης, τα 0,05 ευρώ της European Innovation Solutions, τα 0,20 ευρώ της HelleniQ Energy, αλλά και το έκτακτο μέρισμα των 0,15 ευρώ από την Ideal Holdings. Την ίδια ώρα, οι αναλυτές κοιτούν κυρίως προς τον τραπεζικό κλάδο και εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξοι. Το βασικό τους σενάριο θέλει τα κέρδη του 2026 να κινούνται τουλάχιστον στα επίπεδα του 2025, ενώ εκτιμάται ότι τα ποσοστά διανομής θα αυξηθούν περαιτέρω. Εφόσον συνεχιστεί και την επόμενη χρονιά η πρακτική των προμερισμάτων, αυτό μεταφράζεται σε υψηλότερες χρηματικές απολαβές για τους μετόχους.
Στο μέτωπο των συμμετοχών, η Quest Holdings εμφανίζεται ως μία από τις εταιρείες με προοπτική αυξημένης διανομής το 2026, ιδίως αν προχωρήσει η πώληση και του υπόλοιπου 80% της ACS στην πολυεθνική GLS, εξέλιξη που θα ενισχύσει σημαντικά τα ταμειακά διαθέσιμα του ομίλου. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη ΔΕΗ, η οποία αναμένεται να αυξήσει αισθητά το ποσό που θα επιστρέψει στους μετόχους της το 2026, σε σύγκριση με τα 0,40 ευρώ ανά μετοχή της τρέχουσας χρήσης. Σύμφωνα με το επιχειρησιακό της πλάνο, ο πήχης για το 2027 τοποθετείται στο 1 ευρώ ανά μετοχή, στέλνοντας σαφές μήνυμα για τη μερισματική κατεύθυνση της εταιρείας.
Το γενικό outlook για τις διανομές και οι εξαιρέσεις
Είναι, βέβαια, απολύτως αναμενόμενο η πλειονότητα των εισηγμένων να μην έχει ακόμη «κλειδώσει» τη μερισματική πολιτική του 2026. Παρ’ όλα αυτά, η αγορά προεξοφλεί υψηλότερες διανομές από ένα ευρύ φάσμα εταιρειών: από τη Viohalco, τη Cenergy και την ElvalHalcor, έως επιχειρήσεις της πληροφορικής, των κατασκευών, των ΑΕΕΑΠ, αλλά και ονόματα όπως η Sarantis, η Mevaco και άλλες. Στην ίδια λογική, η AS Company παραμένει πιστή στη στρατηγική της για μερισματική απόδοση τουλάχιστον 5%, στοιχείο που καθιστά πιθανή τη διανομή συνολικού ποσού ίσου ή ακόμη και υψηλότερου από το φετινό, παρά το γεγονός ότι μέσα στο 2025 οι μέτοχοι κλήθηκαν δύο φορές στο ταμείο. Στον αντίποδα, χαμηλότερες διανομές σε σχέση με το 2025 αναμένονται από την ΕΧΑΕ -κάτι για το οποίο το Euronext είχε προϊδεάσει μέσω non paper κατά τη διάρκεια της δημόσιας πρότασης, δείχνοντας προς την κατεύθυνση των μετόχων μειοψηφίας που δεν έχουν ανταλλάξει ακόμα τις μετοχές τους με αυτές του Euronext-, αλλά και από την Τιτάν, καθώς δεν θα επαναληφθεί το περσινό έκτακτο μέρισμα. Ανοιχτό παραμένει, τέλος, το ερώτημα για τη μερισματική πολιτική του ΟΠΑΠ, ιδίως εν όψει της επικείμενης συγχώνευσής του με τη μητρική Allwyn.
Μικρό καλάθι να κρατούν Έλληνες εξαγωγείς για την Ινδία
Μετά τη συμφωνία για τη ζώνη ελευθέρων συναλλαγών μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Mercosur, σειρά παίρνει πιθανότατα η Ινδία. Ωστόσο, αρμόδια κυβερνητικά στελέχη δεν κρύβουν την ανησυχία τους πως η συμφωνία αυτή μπορεί να μην έχει τόσο καλά αποτελέσματα για τις ελληνικές εξαγωγές, όσο εκείνα που είχε η συμφωνία ΕΕ – Mercosur. Kαι αυτό γιατί στο πακέτο των ευρωπαϊκών εξαγωγών, το οποίο συζητάει η ΕΕ με την Ινδία προκειμένου να έχουν μία πιο ευνοϊκή δασμολογική μεταχείριση στο πλαίσιο μιας νέας εμπορικής συμφωνίας-μαμούθ μεταξύ των δύο πλευρών, δεν βρίσκονται προς το παρόν οι πιο κρίσιμες ελληνικές εξαγωγές. Αυτό αποτελεί και ένα μήνυμα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές. Η αναδιαμόρφωση του παγκόσμιου εμπορικού χάρτη, η οποία έχει ξεκινήσει από τον Απρίλιο του 2025, οπότε ανακοινώθηκε το πρώτο κύμα αύξησης των αμερικανικών δασμών απέναντι σε όλες τις χώρες του πλανήτη, μπορεί να δημιουργήσει νέες εξαγωγικές δυνατότητες (για την ΕΕ μαζί και την Ελλάδα), αλλά και νέες δυσκολίες. Και είναι γι’ αυτό που χρειάζεται ένα εθνικό σχέδιο εξαγωγών, γεγονός που γνωρίζει η κυβέρνηση. Γι’ αυτό και έχει σχεδόν έτοιμο ένα 5ετές σχέδιο οικονομικής εξωστρέφειας -με αφετηρία το 2026-, το οποίο θα έχει ως βασική συνιστώσα του το εξωτερικό εμπόριο.
Επενδυτικό ενδιαφέρον από την Αλγερία έως την Κένυα
Ανοιχτό έχει η κυβέρνηση το επενδυτικό και εμπορικό βλέμμα, ιδίως προς περιοχές σχετικά κοντά μας. Στις 20 Ιανουαρίου 2026 έχει προγραμματιστεί στην Αθήνα Ελληνο-Αλγερινό Επιχειρηματικό Φόρουμ και σύμφωνα με πληροφορίες γύρω στους 100 Αλγερινούς επιχειρηματίες έχουν ήδη εκφράσει τη θέλησή τους να έρθουν στη χώρα μας. Παράλληλα, ετοιμάζονται ελληνικές επιχειρηματικές αποστολές -οργανωμένες από το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών- στην Αφρική και συγκεκριμένα στην Κένυα, ενώ έπειτα το «βέλος» του ΥΠΕΞ στοχεύει προς την περιοχή του Καυκάσου. Συγκεκριμένα, προγραμματίζονται ελληνικές επιχειρηματικές αποστολές στο Ουζμπεκιστάν και το Καζακστάν, με την ενέργεια να βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος.
Το ρωσικό αέριο έχασε έδαφος, αλλά διατήρησε την πρωτιά στις εισαγωγές το 2025
Τη δυσκολία του εγχειρήματος της πλήρους απεξάρτησης της Ελλάδας αλλά και ολόκληρης της περιοχής της Νοτιοανατολικής Ευρώπης από το φυσικό αέριο της Ρωσίας αποτυπώνουν τα απολογιστικά στοιχεία του ΔΕΣΦΑ για το 2025, σύμφωνα με τα οποία το ρωσικό αέριο έχασε μεν έδαφος στην «πίτα» των συνολικών εισαγωγών το 2025, αλλά διατήρησε την πρωτιά, παρά την αύξηση των ποσοτήτων LNG που εισήλθαν στη χώρα μας, εκ των οποίων το 86,12% ήταν αμερικανικής προέλευσης. Το 2024 το μερίδιο των ΗΠΑ στις συνολικές εισαγωγές LNG ήταν 71,64%. Σύμφωνα με τον ΔΕΣΦΑ, το φυσικό αέριο που εισέρχεται στην Ελλάδα μέσω Βουλγαρίας από το Σιδηρόκαστρο, που είναι η κύρια πύλη για το ρωσικό αέριο που έρχεται μέσω του αγωγού TurkStream, κάλυψε το 44,6% των συνολικών εισαγωγών, ενώ το 2024 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 51,6%. Το συνολικό μερίδιο των εισαγωγών LNG από τους δύο τερματικούς σταθμούς της Ελλάδας σε Ρεβυθούσα και Αλεξανδρούπολη ανήλθε σε 41,7%, με το 38,3% να αναλογεί στη Ρεβυθούσα (έναντι ποσοστού 26,43% το 2024) και το 3,4% στο FSRU της Αλεξανδρούπολης, το οποίο υπενθυμίζεται ότι ήταν εκτός λειτουργίας λόγω τεχνικής βλάβης από τις αρχές Ιανουαρίου έως τα μέσα Αυγούστου. Εδαφος έχασε και το αζέρικο αέριο που ρέει στην Ελλάδα μέσω TAP, με το μερίδιό του το 2025 να υποχωρεί στο 14,1% των συνολικών εισαγωγών, από 18,07% που ήταν το 2024.
