Σε μια κίνηση που σηματοδοτεί την πλήρη αναθεώρηση της στρατηγικής για την απορρύπανση των εγκαταστάσεων στο Λαύριο, η διοίκηση των Ελληνικών Αμυντικών Συστημάτων (ΕΑΣ) προχώρησε στην οριστική ακύρωση της τρέχουσας διαγωνιστικής διαδικασίας.
Η εξέλιξη αυτή δρομολογήθηκε κατόπιν ρητής κυβερνητικής παρέμβασης, με στόχο τη διεξαγωγή ενός νέου, θεσμικά θωρακισμένου διαγωνισμού που θα δώσει οριστική λύση στην επικίνδυνη συσσώρευση εκρηκτικών, η οποία χαρακτηρίζεται πλέον ως «ωρολογιακή βόμβα».
Πρόκειται λοιπόν για σημαντική εξέλιξη στο ευαίσθητο και χρονίζον θέμα της απορρύπανσης του πρώην χώρου καταστροφής ναρκών στο Συγκρότημα Εργοστασίου Λαυρίου της ΕΑΣ Α.Β.Ε.Ε., καθώς ματαιώνεται ο διαγωνισμός για την απορρύπανση και απομάκρυνση δέκα δεξαμενών, με απόφαση που ελήφθη κατόπιν εντολής του υπουργού Εθνικής Άμυνας, Νίκου Δένδια.
Από τις ανοιχτές διαδικασίες στην κλειστή διαπραγμάτευση
Το χρονικό της υπόθεσης αποτυπώνει τις έντονες παλινωδίες στη διαχείριση ενός έργου κρίσιμης σημασίας για τη δημόσια ασφάλεια. Ενώ τον Νοέμβριο του 2024 τα ΕΑΣ είχαν δρομολογήσει έναν διεθνή ανοιχτό διαγωνισμό ύψους 54,46 εκατ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) βάσει εμπεριστατωμένων μελετών του ΕΜΠ, η μετέπειτα διοίκηση επέλεξε να ακυρώσει εκείνον τον σχεδιασμό.
Αντ’ αυτού, προκρίθηκε μια κλειστή διαδικασία διαπραγμάτευσης, με αισθητά μειωμένο προϋπολογισμό (23,11 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ), η οποία όμως περιόριζε το φυσικό αντικείμενο μόνο στην απομάκρυνση 40 τόνων εκρηκτικών από συγκεκριμένες δεξαμενές. Η επιλογή αυτή άφηνε εκτός κάδρου περίπου 180 τόνους επικίνδυνων υλικών διάσπαρτων στο έδαφος, προκαλώντας εύλογες ανησυχίες.
Η διαδικασία βρέθηκε στο επίκεντρο σφοδρής κριτικής για τρεις κεντρικούς άξονες:
- Θεσμική διαφάνεια: Η επιλογή της κλειστής διαπραγμάτευσης με περιορισμένο αριθμό προσκληθέντων εταιρειών εν μέσω εορταστικής περιόδου θεωρήθηκε προβληματική.
- Αποσπασματική προσέγγιση: Η κάλυψη μέρους μόνο του προβλήματος δεν εξασφάλιζε την ουσιαστική εξουδετέρωση του κινδύνου για το περιβάλλον και τους κατοίκους.
- Τεχνική τεκμηρίωση: Η απουσία αναλυτικής κοστολόγησης για ένα έργο τόσο υψηλής επικινδυνότητας δημιούργησε ερωτήματα στους επιστημονικούς φορείς.
Παράλληλα, η πρόσφατη κυβερνοεπίθεση στα συστήματα των ΕΑΣ στα τέλη του 2025 επέτεινε το αδιέξοδο, καθιστώντας αδύνατη την ασφαλή υποβολή προσφορών και οδηγώντας σε αλλεπάλληλες παρατάσεις.
Η επόμενη μέρα
Η πολιτική απόφαση για ακύρωση αντανακλά την ανάγκη για επιστροφή στις αρχές του υγιούς ανταγωνισμού και της πλήρους λογοδοσίας. Το στοίχημα για τη νέα διαδικασία που θα προκηρυχθεί είναι να ευθυγραμμιστεί με τα αρχικά επιστημονικά δεδομένα, διασφαλίζοντας την ολική απορρύπανση του χώρου.
Με την Εταιρεία Μελετών Λαυρεωτικής να έχει ήδη προσφύγει στα ευρωπαϊκά όργανα για τους 220 τόνους εκρηκτικών που παραμένουν στις εγκαταστάσεις, η κυβέρνηση καλείται πλέον να αποδείξει ότι η διαχείριση του δημοσίου χρήματος θα συμβαδίζει με την απόλυτη προστασία της δημόσιας υγείας και τη διαφάνεια.
