Οι Ηνωμένες Πολιτείες κάνουν ένα ακόμη αποφασιστικό βήμα για να περιορίσουν τη ρωσική ενεργειακή επιρροή στον μετασοβιετικό χώρο, αυτή τη φορά στον Νότιο Καύκασο και συγκεκριμένα στην Αρμενία.
Με την υπογραφή συμφωνίας πολιτικής πυρηνικής συνεργασίας με την Αρμενία, η Ουάσιγκτον άνοιξε τον δρόμο για επενδύσεις, που μπορεί να φτάσουν έως και τα 9 δισ. δολάρια, σηματοδοτώντας μια βαθιά γεωπολιτική μετατόπιση για τη χώρα.
Η συμφωνία προβλέπει έως 5 δισ. δολάρια σε άμεσες αμερικανικές εξαγωγές, καθώς και επιπλέον 4 δισ. δολάρια σε μακροπρόθεσμα συμβόλαια για καύσιμα και συντήρηση. Ο Πασινιάν χαρακτήρισε την εξέλιξη ως ένα «νέο κεφάλαιο» στην ενεργειακή συνεργασία των δύο κρατών.
Βανς και Πασινιάν συνυπέγραψαν τη συμφωνία
Τη συμφωνία συπέγραψε τη Δευτέρα ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, σε μια κίνηση με σαφές στρατηγικό βάρος. Η Αρμενία, μια χώρα που επί δεκαετίες βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στη Ρωσία για τον ενεργειακό της εφοδιασμό, αναζητά πλέον εναλλακτικές πηγές και εταίρους.
Η δήλωση συπογράφηκε και από τον Αρμένιο πρωθυπουργό Νικόλ Πασινιάν. Αμέσως μετά ο Βανς επιβεβαίωσε την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη Συμφωνία 123 (123 Agreement). Η συγκεκριμένη συμφωνία αποτελεί το νομικό πλαίσιο που επιτρέπει στις ΗΠΑ να εξάγουν πυρηνική τεχνολογία και εξοπλισμό σε τρίτες χώρες.
Παράλληλα, ο Τζέι Ντι Βανς προωθεί τη «Διαδρομή Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία (TRIPP)». Πρόκειται για έναν διάδρομο 43 χιλιομέτρων στη νότια Αρμενία που θα συνδέει το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν.
Ο διάδρομος αυτός στοχεύει στη σύνδεση Ασίας και Ευρώπης, παρακάμπτοντας τη Ρωσία και το Ιράν, εξυπηρετώντας τον δυτικό στόχο για νέες εμπορικές οδούς μακριά από τη ρωσική σφαίρα επιρροής.
Η διπλωματική περιοδεία του Αμερικανού αντιπροέδρου θα συνεχιστεί την Τετάρτη και την Πέμπτη στο Αζερμπαϊτζάν, επισφραγίζοντας την ενεργή εμπλοκή των ΗΠΑ στη σταθερότητα και την οικονομική ανάπτυξη του Νοτίου Καυκάσου.
Ρωσική τεχνολογία ως τώρα
Το πυρηνικό εργοστάσιο του Μετσαμόρ, που καλύπτει σημαντικό μέρος των αναγκών της Αρμενίας σε ηλεκτρική ενέργεια, λειτουργεί με ρωσική τεχνολογία και καύσιμο. Η εξάρτηση αυτή δεν είναι μόνο τεχνική, αλλά και γεωπολιτική.
Με τη νέα συμφωνία, οι ΗΠΑ φιλοδοξούν να προσφέρουν τεχνογνωσία, καύσιμα, χρηματοδότηση και μακροπρόθεσμες επενδύσεις, επιτρέποντας στο Γερεβάν να διαφοροποιήσει τις επιλογές του.
Παρά την ιστορική εξάρτησή της από τη Ρωσία και το Ιράν, η Αρμενία εξετάζει και άλλες προτάσεις για την κατασκευή νέου πυρηνικού αντιδραστήρα που θα αντικαταστήσει τη ρωσική μονάδα Metsamor.
Αν και υπάρχουν προτάσεις από Κίνα, Γαλλία και Νότια Κορέα, η σημερινή ανακοίνωση ευνοεί σαφέστατα το αμερικανικό σχέδιο, καταφέροντας πλήγμα στη ρωσική επιρροή στην περιοχή, η οποία έχει εξασθενήσει λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.
Το ποσό των 9 δισ. δολαρίων δεν αποτελεί άμεση χρηματοδότηση, αλλά ένα ανώτατο πλαίσιο δυνητικών επενδύσεων από αμερικανικές εταιρείες και χρηματοδοτικούς μηχανισμούς. Ωστόσο, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η Ουάσιγκτον είναι διατεθειμένη να στηρίξει έμπρακτα χώρες που επιδιώκουν να απομακρυνθούν από τη ρωσική ενεργειακή σφαίρα επιρροής.
Αυξάνεται η γεωπολιτική σημασία της Αρμενίας στην περιοχή
Για τις ΗΠΑ, η Αρμενία αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Μετά τον πόλεμο στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ και τη σταδιακή αποδυνάμωση του ρόλου της Ρωσίας ως εγγυήτριας δύναμης στην περιοχή, δημιουργείται κενό ισχύος. Η ενεργειακή διπλωματία λειτουργεί ως εργαλείο για να καλυφθεί αυτό το κενό, ενισχύοντας παράλληλα τη δυτική παρουσία σε μια περιοχή όπου συγκρούονται ρωσικά, τουρκικά και ιρανικά συμφέροντα.
Για την Αρμενία, η συμφωνία δεν είναι χωρίς ρίσκο. Η μετάβαση μακριά από τη Ρωσία απαιτεί χρόνο, επενδύσεις και πολιτική ισορροπία, καθώς η Μόσχα παραμένει βασικός εμπορικός και στρατιωτικός της εταίρος.
