Τον ρόλο της Ελλάδας ως ανερχόμενου ενεργειακού κόμβου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου για τη θωράκιση της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας, ανέδειξε από την Ουάσιγκτον ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στην εκδήλωση «10 χρόνια συνεργασίας ΗΠΑ και ΕΕ στο υγροποιημένο φυσικό αέριο».
Στην ομιλία του, ο κ. Παπασταύρου συνέδεσε ευθέως την ενεργειακή πολιτική με τη γεωπολιτική σταθερότητα, τονίζοντας ότι η διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας αποτελεί πλέον στρατηγική επιταγή για την Ευρώπη, ιδίως μετά την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Όπως σημείωσε, η Ελλάδα έλαβε εξαρχής σαφή θέση υπέρ της Ουκρανίας, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική στάση συνδέεται και με τις δικές της ιστορικές εμπειρίες. «Η Ελλάδα το κατανόησε αυτό εξαρχής και έλαβε σαφή θέση υπέρ της Ουκρανίας. Και πώς θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά, δεδομένης της τουρκικής εισβολής και της συνεχιζόμενης κατοχής της Κύπρου; Δεν αντιμετωπίζουμε την κυριαρχία ως αφηρημένη έννοια. Γνωρίζουμε τι σημαίνει στην πράξη η παραβίασή της. Για εμάς, η ασφάλεια είναι ζήτημα εθνικού συμφέροντος και αποφασιστικότητας. Γι’ αυτό και οι ενεργειακές μας επιλογές είναι πλήρως ευθυγραμμισμένες με τις δεσμεύσεις μας για ασφάλεια, καθώς και με τις αρχές μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Έλληνας υπουργός επισήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί πλέον τον μεγαλύτερο προορισμό των αμερικανικών εξαγωγών LNG, ενώ χαρακτήρισε τον Κάθετο Διάδρομο «αρτηρία ειρήνης και ευημερίας», καθώς συνδέει χώρες που στο παρελθόν βρέθηκαν διαιρεμένες. Όπως είπε, η Ελλάδα έχει μεταβληθεί από χώρα καθαρής κατανάλωσης σε περιφερειακό κόμβο διαμετακόμισης φυσικού αερίου. Ενδεικτικά ανέφερε ότι το 2019 η χώρα εισήγαγε περίπου 6 έως 7 δισ. κυβικά μέτρα (BCM), τα οποία καταναλώνονταν στο εσωτερικό, ενώ το 2024 οι εισαγωγές ανήλθαν στα 17 BCM, εκ των οποίων τα 11 κατευθύνθηκαν σε εξαγωγές προς γειτονικές χώρες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συνεργασία των χωρών που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο, σημειώνοντας ότι πρόκειται για πρωτοβουλία που απαιτεί συντονισμό πέντε κρατών και ισάριθμων διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς, χαρακτηρίζοντάς την ιστορική. Σύμφωνα με τον ίδιο, η εμπορική διαδρομή «Route 1» μπορεί να εκτείνεται από τη Ρεβυθούσα έως το Κίεβο, προσδίδοντας στο έργο σαφή γεωπολιτική διάσταση.
Ο κ. Παπασταύρου τόνισε επίσης ότι οι ενεργειακές αγορές δεν μπορούν να εξετάζονται αποκομμένες από το διεθνές περιβάλλον ασφαλείας. «Οι αγορές φυσικού αερίου σε καιρό πολέμου δεν είναι ουδέτερες συναλλαγές, αλλά έχουν άμεσες γεωπολιτικές συνέπειες. Η διόρθωση αυτής της αντίφασης ήταν και παραμένει στρατηγική επιταγή. Η διαφοροποίηση δεν είναι πλέον ζήτημα ευελιξίας, είναι ζήτημα στρατηγικής αναγκαιότητας».
Παράλληλα, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη αποτροπής της επανεισόδου ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω εναλλακτικών διαδρομών, επισημαίνοντας ότι αυτό συνιστά πραγματικό κίνδυνο για τη συλλογική στρατηγική της Ευρώπης.
«Οφείλουμε να παραμείνουμε σε εγρήγορση. Το ρωσικό αέριο δεν πρέπει να επανεισέλθει στην Ευρώπη έμμεσα, μέσω εναλλακτικών διαδρομών που υπονομεύουν τη συλλογική μας στρατηγική. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να συνεργαστούν στενά, να επιμείνουν και να αποτρέψουν την Τουρκία αλλά και οποιονδήποτε άλλο που είναι πρόθυμος να ανοίξει την “πίσω πόρτα” στο ρωσικό φυσικό αέριο και να υπονομεύσει αυτή την κοινή προσπάθεια», τόνισε χαρακτηριστικά.
Καταλήγοντας, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να λειτουργεί με συνέπεια και στρατηγική πειθαρχία. «Η Ελλάδα θα συνεχίσει να ενεργεί με συνέπεια, στρατηγική πειθαρχία και σαφή αίσθηση σκοπού, συμβάλλοντας ενεργά σε μια Ευρώπη ασφαλή, ανταγωνιστική και ενεργειακά ανθεκτική».
Η επίσκεψη του Έλληνα υπουργού στην Ουάσιγκτον πραγματοποιείται σε συνέχεια των ενεργειακών συμφωνιών που υπεγράφησαν στο πλαίσιο της Διατλαντικής Διάσκεψης για την Ενέργεια (P-TEC), με στόχο την περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα του LNG και την ενίσχυση των υποδομών ενεργειακής ασφάλειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Σήμερα Τρίτη, ο κ. Παπασταύρου θα συμμετάσχει στη «Διατλαντική Σύνοδο για την Ασφάλεια Φυσικού Αερίου και τον Κάθετο Διάδρομο», όπου θα βρεθούν στο επίκεντρο η ασφάλεια εφοδιασμού και ο συντονισμός των ενεργειακών δικτύων της περιοχής.
Η ανακοίνωση του ΥΠΕΝ
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, συμμετείχε ως ομιλητής στην εκδήλωση «10 χρόνια συνεργασίας ΗΠΑ-ΕΕ στο υγροποιημένο φυσικό αέριο», στο πλαίσιο της επίσκεψης που πραγματοποιεί στην Ουάσιγκτον.
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι «η ενέργεια συνιστά πυλώνα ασφάλειας και ανθεκτικότητας, και θεμελιώδες δομικό στοιχείο της στρατηγικής σύγκλισης μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής», συμπληρώνοντας πως «σήμερα, οι ευρωπαϊκές εισαγωγές LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 60%, καθιστώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση τον μεγαλύτερο παγκόσμιο προορισμό για αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο».
Επιπλέον, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπενθύμισε ότι «το 2022, όταν η Ρωσία εργαλειοποίησε την ενέργεια και άφησε πολλές χώρες στο σκοτάδι, οι ΗΠΑ στάθηκαν στο πλευρό της ΕΕ. Τον Μάρτιο, η ΕΕ ξεκίνησε μια ιδιαίτερα φιλόδοξη και αποφασιστική διαδικασία, το REPowerEU, όπου ομόφωνα αποφασίστηκε ότι αποτελεί οξύμωρο από τη μία να στηρίζουμε στρατιωτικά, οικονομικά και πολιτικά την Ουκρανία απέναντι στη ρωσική εισβολή και από την άλλη να χρηματοδοτούμε τη ρωσική πολεμική μηχανή που εισέβαλε στην Ουκρανία. Αυτό το οξύμωρο σταμάτησε όταν αποφασίσαμε τον Μάρτιο του 2025 ότι θα καταργήσουμε σταδιακά το ρωσικό αέριο έως το τέλος του 2027».
Εν συνεχεία, είπε «για την Ελλάδα, ως χώρα που έχει βιώσει την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, αυτή ήταν αυτονόητη θέση: να στηρίξουμε την Ουκρανία, όπως κάνουμε από την πρώτη ημέρα, και να σταματήσουμε τη ρωσική επιθετικότητα».
Ανέφερε, δε, ότι η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει μεριμνήσει για τη σημαντική ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών της χώρας.
Για τον Κάθετο Διάδρομο, είπε ότι είναι κάτι πολύ περισσότερο από φυσικό αέριο. Είναι μια αρτηρία ειρήνης και ευημερίας. Ο Νταγκ Μπέργκαμ, Υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ, είχε δηλώσει σε podcast του FDD τον Οκτώβριο ότι «ο Κάθετος Διάδρομος πρέπει να πετύχει. Η δημιουργία ειρήνης και σταθερότητας στην περιοχή μπορεί να αποτρέψει συγκρούσεις και πολέμους περισσότερο απ’ ό,τι μπορεί το ΝΑΤΟ».
Ο κ. Παπασταύρου έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα: «Ωστόσο, υπάρχει μια κρίσιμη παράμετρος: πρέπει να διασφαλίσουμε ότι το ρωσικό αέριο δεν θα επανεισέλθει στην Ευρώπη. Το ρωσικό αέριο βρίσκει αυτή την στιγμή «ανορθόδοξους» τρόπους για να επιστρέφει. Η νέα ρύθμιση της ΕΕ προβλέπει ότι οτιδήποτε έρχεται από την Τουρκία θεωρείται εκ προοιμίου ρωσικής προέλευσης, εκτός αν αποδειχθεί το αντίθετο. Αλλά πρέπει να δούμε αν αυτό αρκεί. Αν δεν υπάρχει πεποίθηση ότι η απεξάρτηση είναι μη αναστρέψιμη, τότε δεν θα επιτευχθεί. Το ρωσικό αέριο μπορεί να επανέλθει μέσω Τουρκίας – περίπου 17 δισ. κυβικά μέτρα το 2025. Αν αυτά δεν εξαλειφθούν, δεν θα υπάρξει πραγματική απεξάρτηση. Αν επιστρέψει σε χαμηλότερη, ανταγωνιστική τιμή, μπορεί να υπονομεύσει τη διαδικασία. Είναι πραγματικός κίνδυνος. Παρά τον εμπορικό ανταγωνισμό, είμαστε ενωμένοι σε ένα: δεν θέλουμε να ξαναδούμε την Ευρώπη υπό την ενεργειακή ομηρία της Ρωσίας», κατέληξε χαρακτηριστικά.
Στην εκδήλωση που διοργανώθηκε από τους οργανισμούς LNG Allies και Τhe USLNG Association, συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο Υπουργός Ενέργειας της Λιθουανίας, κ. Zygimantas Vaiciunas, ο Υπουργός Ενέργειας της Πολωνίας, κ. Milosz Motyka, και η Γενική Διευθύντρια Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Ditte Juul Jorgensen.
Σημειώνεται ότι η επίσκεψη του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας πραγματοποιείται στη συνέχεια των ενεργειακών συμφωνιών που υπεγράφησαν στο πλαίσιο της Διατλαντικής Διάσκεψης για την Ενέργεια (P-TEC), και αποσκοπεί στην περαιτέρω εμβάθυνση της διατλαντικής συνεργασίας στον τομέα του υγροποιημένου φυσικού αερίου LNG, καθώς και στην ενίσχυση των υποδομών που θα επιτρέψουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Σήμερα, Τρίτη, ο κ. Παπασταύρου θα συμμετάσχει στη Διατλαντική Σύνοδο για την Ασφάλεια Φυσικού Αερίου και τον Κάθετο Διάδρομο.
