Σε αχαρτογράφητα νερά έχουν εισέλθει την τελευταία περίπου διετία οι ευρωπαϊκές αγορές ΑΠΕ, μεταξύ των οποίων και η ελληνική. Κύριες παράμετροι που «θολώνουν» την επενδυτική ορατότητα είναι οι μηδενικές-αρνητικές χονδρεμπορικές τιμές (οι οποίες πολλαπλασιάζονται χρόνο με τον χρόνο), η αδυναμία πρόβλεψης της διείσδυσης της αποθήκευσης, καθώς και τα καινούργια δεδομένα που έχουν δημιουργηθεί για την αδειοδότηση και τη χρηματοδότηση νέων έργων.
Η συνέπεια είναι οι «παίκτες» του κλάδου (και όλων των μεγεθών) να αναπροσαρμόζουν τα σχέδιά τους. Έτσι, δεν λείπουν τα ξένα funds που έχουν αποχωρήσει από τη χώρα μας ή που αναζητούν αγοραστές για να μπορέσουν να την εγκαταλείψουν. Επίσης, την «πόρτα εξόδου» έχουν περάσει αρκετοί μικρομεσαίοι επενδυτές, τάση η οποία καταδεικνύει πως η αγορά βρίσκεται σε φάση συγκέντρωσης.
Μαζικές πωλήσεις
Κοινός παρονομαστής των τάσεων… φυγής (είτε από την ελληνική αγορά είτε γενικά από τον κλάδο) είναι η «μονοκαλλιέργεια φωτοβολταϊκών» τα τελευταία χρόνια, σε συνδυασμό με τους αργούς ρυθμούς «έλευσης» των μονάδων αποθήκευσης. Ως συνέπεια, αυξάνονται με αλματώδη ρυθμό οι χρονικές ζώνες όπου καταγράφεται περίσσεια «πράσινης» παραγωγής – περίσσεια η οποία αποτυπώνεται είτε με μηδενικές χονδρεμπορικές τιμές στην αγορά είτε με την εφαρμογή περικοπών από τους Διαχειριστές.
Ενδεικτικό αυτής της τάσης είναι ότι πέρυσι οι περικοπές έφτασαν τις 1.850 GWh, με τις εκτιμήσεις να «μιλούν» για αύξησή τους κατά 80% φέτος. Επίσης, οι ώρες με μηδενικές-αρνητικές τιμές άγγιξαν το 2025 τις 339, ενώ στο πρώτο δίμηνο του 2026 ήδη κινήθηκαν στις 76. Μάλιστα, το ακόμη πιο απαισιόδοξο είναι ότι, όπως δείχνουν τα στοιχεία για το πρώτο δίμηνο, πλέον περίσσεια «πράσινης» παραγωγής καταγράφεται και χειμώνα και καλοκαίρι – δύο εποχές που μέχρι πρόσφατα η αυξημένη ζήτηση εξάλειφε αυτές τις παρενέργειες.
Το παραπάνω σκηνικό πλήττει κατ’ αρχάς τα έργα με εγγυημένο έσοδο (δηλαδή με λειτουργική ενίσχυση), θέτοντας εν αμφιβόλω τις εισροές από την πώληση της παραγωγής τους. Οι πρώτοι που βιώνουν αυτές τις αρνητικές επιπτώσεις είναι οι μικρομεσαίοι παραγωγοί – δηλαδή επενδυτές σε φωτοβολταϊκά, οι οποίοι, σε αντίθεση με τους ενεργειακούς Ομίλους (που έχουν διαφοροποιημένο τεχνολογικά χαρτοφυλάκιο), δεν μπορούν με κάποιον τρόπο να αντισταθμίσουν αυτήν τη χασούρα. Έτσι εξηγείται γιατί, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, από το 2025 έχουν πωληθεί περίπου 2.200 πάρκα, καταλήγοντας σε μεγαλύτερες εταιρείες.
Αποχώρηση ξένων «παικτών»
Ειδικοί του κλάδου εκτιμούν ότι, με τους ρυθμούς που προχωράει η αποθήκευση στη χώρα μας, συγκράτηση στη μείωση των εσόδων των φωτοβολταϊκών θα επέλθει μετά το 2029. Επομένως, εκτιμάται ότι οι πωλήσεις από μικρομεσαίους επενδυτές κάθε άλλο παρά έχουν τελειώσει.
Στην περίπτωση, πάντως, των ξένων εταιρειών, όπως σημειώνουν παράγοντες της αγοράς, για όσες από αυτές επέλεξαν να αποχωρήσουν από τη χώρα μας, ο βασικός λόγος δεν ήταν η αβεβαιότητα όσον αφορά τα εγγυημένα έσοδα των ήδη σε λειτουργία έργων τους. Περισσότερο η αιτία ήταν ότι δεν έβλεπαν προοπτικές για την ενίσχυση του χαρτοφυλακίου τους.
Σημαντική παράμετρος, προς αυτήν την κατεύθυνση, είναι και πάλι η κατάρρευση των χονδρεμπορικών τιμών τις μεσημβρινές ώρες, η οποία σε αυτήν την περίπτωση βάζει «φρένο» στη σύναψη διμερών συμβάσεων (PPAs). Επίσης, όσα funds περιμένουν τη χορήγηση όρων σύνδεσης, για να δρομολογήσουν νέα έργα, έχουν βρεθεί σε μία συνθήκη όπου δεν είναι δεδομένο πότε (και με ποια φόρμουλα) θα μπορέσουν να διεκδικήσουν ηλεκτρικό «χώρο». Αυτήν την περίοδο (και έπειτα από πολύμηνο «πάγωμα») ο ΑΔΜΗΕ χορηγεί όρους σύνδεσης για τα «βιομηχανικά PPAs», ενώ το πιο πιθανό είναι στη συνέχεια να υπάρξει εκ νέου παύση, έως ότου θεσπισθούν οι λεγόμενες ευέλικτες προσφορές.
Πιο «ηχηρά» πρόσφατα παραδείγματα εξόδου ήταν η πορτογαλική EDPR και η γερμανική ABO Energy. Παράλληλα, υπάρχουν ξένες εταιρείες που επί της ουσίας έχουν εγκλωβιστεί στην Ελλάδα, αφού ξεκίνησαν τη διαδικασία πώλησης των χαρτοφυλακίων τους από το 2022-2023, χωρίς ωστόσο να έχουν βρει έως τώρα αγοραστή, λόγω των υψηλών ποσών που ζητούν για τα έργα τους.
Ποιες εταιρείες επεκτείνονται
Οι κινήσεις μικρομεσαίων επενδυτών και ξένων ομίλων δημιουργούν «χώρο» για την επέκταση Ομίλων που ήδη δραστηριοποιούνται στη χώρα μας, ή ακόμη και για την είσοδο νέων funds από το εξωτερικό. Στην πρώτη περίπτωση, για παράδειγμα, ανήκουν εγχώριες εταιρείες οι οποίες εξαγοράζουν μικρά φωτοβολταϊκά πάρκα – ή ακόμη και clusters μικρών έργων, με σκοπό να προσθέσουν μία μονάδα αποθήκευσης στο κοινό σημείο σύνδεσης, ώστε να βελτιώσουν αισθητά τα οικονομικά δεδομένα των επενδύσεων.
Επίσης, τα εν λειτουργία έργα της EDPR εξαγοράστηκαν από την Principia, που έτσι ενίσχυσε τη θέση της στη χώρα μας και μέσω της οποίας εισήλθε στην ελληνική αγορά ΑΠΕ η Macquarie. Παράλληλα, ισχυρή ψήφο εμπιστοσύνης στην ελληνική αγορά αποτέλεσε η εξαγορά της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή από τη Masdar.
Στη δεύτερη περίπτωση συγκαταλέγεται η ισπανική Asterion, η οποία εξαγόρασε το 50% της TotalEnergies Greece, κάνοντας με αυτόν τον τρόπο την είσοδό της στη χώρα μας. Με την ίδια λογική, και άλλα funds δείχνουν κινητικότητα στην ελληνική αγορά, όπως το γαλλικό επενδυτικό fund Μirova, που σε συνεργασία με τη Foresight εξαγόρασαν πρόσφατα από τη γερμανική Juwi χαρτοφυλάκιο φωτοβολταϊκών 267 MW.
Το σκεπτικό αυτών των εταιρειών είναι ότι το ρίσκο στην εξέλιξη των εσόδων αντισταθμίζεται σε μεγάλο βαθμό από τις χαμηλότερες τιμές εξαγοράς των έργων. Πρόκειται για «παίκτες» που δεν αναζητούν υψηλές αποδόσεις, μένοντας ικανοποιημένοι με IRR σε μονοψήφια ποσοστά.
Παράλληλα, υπάρχουν ξένες εταιρείες οι οποίες δεν έχουν πρόθεση να αποχωρήσουν από την ελληνική αγορά, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η ελληνική Πολιτεία θα πρέπει να διευθετήσει άμεσα εκκρεμότητες (όπως ο Μηχανισμός Αντιστάθμισης Περικοπών), να ξεκαθαρίσει το «τοπίο» με τους όρους σύνδεσης και να επιτρέψει την άμεση δρομολόγηση επενδύσεων σε μπαταρίες. Στη δεδομένη συγκυρία, ακόμη πιο ευνοημένοι είναι οι καθετοποιημένοι Όμιλοι, οι οποίοι διαθέτουν δική τους κατανάλωση και επομένως μπορούν να συνάψουν ενδο-Ομιλικά PPAs για να αναπτύξουν νέα έργα.
