Σήμερα το πρωί, ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου αντέδρασε απέναντι στη Σουηδία, κάνοντας μια έντονη ομιλία στην οποία επισήμανε γιατί η Ευρώπη χρειάζεται ένα κοινό σχέδιο για τα δίκτυα. Στη σημερινή σύνοδο των υπουργών Ενέργειας, η Σουηδία απείλησε να αποσυρθεί από την ενεργειακή ένωση της ΕΕ ως διαπραγματευτικό εργαλείο, καθώς δεν είναι ικανοποιημένη με την ιδέα να υπάρχει ένα κοινό ευρωπαϊκό σχέδιο για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Σουηδή υπουργός Ενέργειας, Ebba Busch, προτείνει να μπλοκαριστούν όλα τα νέα έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης με τη Σουηδία, αλλά και να μην ανανεωθούν τα ήδη υπάρχοντα. Με άλλα λόγια, να απομονωθεί ενεργειακά αν οι άλλες χώρες δεν συμφωνήσουν με τις σουηδικές θέσεις.
Λίγες παρεμβάσεις αργότερα, ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου απευθύνθηκε άμεσα στη Σουηδία. «Με όλο τον σεβασμό προς τον εκλεκτό συνάδελφό μου από τη Σουηδία, τα τελεσίγραφα δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να λειτουργούμε αυτή τη στιγμή», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο Έλληνας υπουργός αναφέρθηκε στις μεγάλες αποκλίσεις που έχουν παρατηρηθεί τα τελευταία χρόνια στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των κρατών-μελών, υπογραμμίζοντας ότι χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχουν βιώσει περιόδους με σημαντικά υψηλότερες τιμές. Όπως είπε, η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα «τείχος τιμών ηλεκτρικής ενέργειας», το οποίο απειλεί τη συνοχή της ενιαίας αγοράς.
Παρότι σήμερα η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τις χαμηλότερες χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι το πρόβλημα των ανισορροπιών δεν έχει ξεπεραστεί και απαιτεί κοινή ευρωπαϊκή απάντηση. «Η δημιουργία μιας κοινής ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς είναι αναγκαία. Και γι’ αυτό το ενεργειακό δίκτυο και οι υποδομές είναι καθοριστικής σημασίας», υπογράμμισε.
Κλείνοντας την παρέμβασή του, έθεσε ένα συμβολικό ερώτημα προς τους ομολόγους του: «Τι θα έλεγε ο Ντελόρ αν ήταν εδώ; Θα έλεγε ότι πρέπει να το κάνετε τώρα», αναφερόμενος σε έναν από τους βασικούς αρχιτέκτονες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Στην αρχή της συνεδρίασης, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν είχε ήδη υπογραμμίσει τη σημασία ενός κοινού ενεργειακού σχεδιασμού. Όπως είπε, η απουσία κοινής στρατηγικής μοιάζει «με το να προσπαθεί κανείς να φτιάξει ένα παζλ, χωρίς να κοιτάζει την εικόνα στο κουτί».
Η παρέμβαση της ελληνικής πλευράς φαίνεται να ευθυγραμμίζεται πλήρως με αυτή τη λογική, τονίζοντας ότι ένα ενιαίο ευρωπαϊκό σχέδιο για τα ηλεκτρικά δίκτυα θα επιτρέψει στα κράτη-μέλη να μοιράζονται καλύτερα τους ενεργειακούς πόρους και την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.
Η αντίδραση της Σουηδίας για τα ηλεκτρικά δίκτυα
Σύμφωνα με το Montel, η Ebba Busch είχε δηλώσει τα εξής: «Θα επανεξετάσουμε τον ρόλο της Σουηδίας στην ενεργειακή ένωση. Δεν το λέω αυτό ελαφρά τη καρδία. Θα χρειαστεί να εξετάσουμε όλα τα βιώσιμα εθνικά μέτρα. Αυτό περιλαμβάνει ένα μορατόριουμ για νέες διασυνδέσεις με την ηπειρωτική Ευρώπη, καθώς και για την ανανέωση των υφιστάμενων διασυνδέσεων». Οι υπουργοί αντάλλασσαν απόψεις για τα μέτρα που πρότεινε τον περασμένο Δεκέμβριο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του λεγόμενου πακέτου για τα δίκτυα (grids package), με στόχο την αναβάθμιση των δικτύων, την άρση των «στενώσεων» και την αποτροπή περικοπών στην παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Σύμφωνα με τα μέτρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (TSOs) θα υποχρεώνονται να διαθέτουν περίπου το 25% των εναπομεινάντων εσόδων από συμφόρηση για επενδύσεις σε διασυνδέσεις. Η Busch δήλωσε ότι είναι «απαράδεκτο» χώρες όπως η Σουηδία, που «έχουν κάνει τη δουλειά τους», να τιμωρούνται. «Έχουμε δημιουργήσει εσωτερικές ζώνες προσφορών» με «σχεδόν 100%» της ηλεκτρικής ενέργειας να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές, είπε, σημειώνοντας ότι τέτοια μέτρα βοήθησαν να συγκεντρωθούν έσοδα 3 δισ. ευρώ από συμφόρηση στο δίκτυο. «Η μεγάλη πλειονότητα αυτών, το 75%, προέρχεται από εσωτερικά σημεία συμφόρησης και όχι από διασυνδέσεις», ανέφερε.
«Εξάγουμε το περισσότερο ηλεκτρικό ρεύμα ανά κάτοικο στην ΕΕ. Αυτό δημιουργεί τεράστιες ροές ηλεκτρικής ενέργειας», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι οι εξαγωγές ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας αύξησαν τις τιμές του ρεύματος στη νότια Σουηδία. Το πεδίο του «πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυτά τα έσοδα» πρέπει να «διευρυνθεί», είπε. «Αυτή η απόφαση πρέπει να ανήκει αποκλειστικά στα κράτη-μέλη και στις αρμόδιες αρχές τους. Δεν είναι ζήτημα που πρέπει να καθορίζεται από τη νομοθεσία της ΕΕ».
Η Busch επέκρινε επίσης μια πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια πιο «από πάνω προς τα κάτω» και κεντρικοποιημένη προσέγγιση στον σχεδιασμό νέων διασυνδέσεων. «Φοβόμαστε ότι το κεντρικό σενάριο κινδυνεύει να αποτελέσει ακόμη ένα διοικητικό εμπόδιο που θα πρέπει να ξεπεράσουν οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς και αυτά είναι για εμάς σκληρές κόκκινες γραμμές», δήλωσε, προσθέτοντας ότι μια «από κάτω προς τα πάνω προσέγγιση» πρέπει να αποτελεί «την κατευθυντήρια αρχή».
Η τοποθέτηση Παπασταύρου πριν τη Σύνοδο
Υπενθυμίζεται πως εισερχόμενος στην αίθουσα του Συμβουλίου των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ, ο κ. Παπασταύρου δήλωσε τα εξής: «Μια διεθνής κρίση χτυπάει την πόρτα της Ευρώπης, δοκιμάζοντας τα αντανακλαστικά της. Οι τιμές της ενέργειας αγγίζουν κάθε σπίτι, κάθε επιχείρηση, κάθε πτυχή της καθημερινότητάς μας. Η Ευρώπη αυτή τη φορά πρέπει να είναι προετοιμασμένη, με στοχευμένα μέτρα και ευελιξία για την προστασία των πολιτών και των επιχειρήσεων. Πρέπει να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων. Η Ελλάδα το πρώτο δεκαήμερο του Μαρτίου είχε την έκτη χαμηλότερη χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, χάρη στο διαφοροποιημένο ενεργειακό της μείγμα, στις ανανεώσιμες πηγές και στα υδροηλεκτρικά της. Προχωράμε με σχέδιο και αποφασιστικότητα. Δεν εφησυχάζουμε για την ενεργειακή επάρκεια, τη σταθερότητα των τιμών και την προστασία των πολιτών και της οικονομίας».
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας τόνισε: «Τα δίκτυα είναι πάρα πολύ σημαντικά. Έχουν να κάνουν με την επίτευξη της ενιαίας, ανθεκτικής, διασυνδεδεμένης Ευρώπης προς όφελος όλων. Είναι η στιγμή, η Ευρώπη να κάνει το επόμενο βήμα, το επόμενο άλμα για να μπορούμε να έχουμε για πρώτη φορά, μία πραγματικά ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας».
