Νέα ώθηση στις επενδύσεις στον κλάδο των Ανανεώσιμων Πηγών σχεδιάζει να δώσει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο, σύμφωνα με πληροφορίες του powergame.gr, γι’ αυτόν τον σκοπό έχει στα σκαριά ένα νέο σχήμα στήριξης. Με βάση τις ίδιες πληροφορίες, το σχήμα βρίσκεται αυτήν τη στιγμή σε τελική διαμόρφωση από το υπουργείο, ώστε να προκοινοποιηθεί προς έγκριση στην Κομισιόν.
Η προκοινοποίηση θα ανοίξει τον δρόμο για τις διαπραγματεύσεις με την DG Comp επί του προτεινόμενου σχήματος, ώστε αυτό να είναι πλήρως συμβατό με το ευρωπαϊκό καθεστώς κρατικών ενισχύσεων. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η θετική έκβαση των διαβουλεύσεων θεωρείται προεξοφλημένη και δεν αναμένεται να καθυστερήσει, καθώς οι Βρυξέλλες τα προηγούμενα χρόνια έχουν εγκρίνει δύο ελληνικά σχήματα στήριξης, από τα οποία η νέα πρόταση δεν διαφέρει σημαντικά.
Η ελληνική πρόταση φαίνεται πως θα αφορά την ανάπτυξη ενός χαρτοφυλακίου ΑΠΕ που θα κινείται στα 3-4 GW, το οποίο με βάση πηγές του κλάδου «μεταφράζεται» σε επενδύσεων άνω των 3 δισ. ευρώ. Τα σχήματα στήριξης επί της ουσίας εξασφαλίζουν εγγυημένο έσοδο για τις νέες μονάδες ΑΠΕ που εντάσσονται αυτά. Όσο οι Ανανεώσιμες Πηγές είχαν υψηλό κόστος υλοποίησης (και επομένως «κλείδωναν» υψηλές ταρίφες) η εγγύηση σήμαινε πως συμπληρώνονταν από τους καταναλωτές (μέσω ενός Ειδικού Λογαριασμού) οι αμοιβές που αποκόμιζαν οι μονάδες από τη συμμετοχή τους στην αγορά, ώστε να καλυφθεί πλήρως η ταρίφα.
Μικρό κόστος κατασκευής
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια το κόστος των «πράσινων» τεχνολογιών (και συγκεκριμένα των αιολικών και των φωτοβολταϊκών) έχει μειωθεί κατακόρυφα. Έτσι, κατά κανόνα τα έργα υπερκαλύπτουν την ταρίφα τους, επιστρέφοντας τις επιπλέον αμοιβές στον Ειδικό Λογαριασμό. Πρόκειται για ένα δεύτερο όφελος που προκύπτει για τον καταναλωτή, πέρα από το γεγονός ότι είναι ο βασικός καταλύτης μείωσης των χονδρεμπορικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.
Όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά στελέχη του κλάδου, η επιστροφή ποσών εξηγεί γιατί πλέον είναι παραπλανητικό το εγγυημένο έσοδο να αποκαλείται «επιδότηση». Αντίθετα, η ταρίφα επιτρέπει τη συγκράτηση του κόστους κατασκευής των μονάδων, καθώς οι διασφαλισμένες μελλοντικές οικονομικές εισροές επιτρέπουν τη δανειοδότηση των επενδύσεων με πιο προνομιακούς όρους. Με τη σειρά του, το μειωμένο κόστος κατασκευής «μεταφράζεται» σε μειωμένη ταρίφα και, κατά συνέπεια, σε επιπλέον καθοδική πίεση στη χονδρική αγορά – με όφελος για τους καταναλωτές.
Εκτός της λειτουργικής ενίσχυσης, οι δύο εναλλακτικοί τρόποι εμπορικής δραστηριοποίησης των ΑΠΕ είναι η σύναψη μακροχρόνιων συμβολαίων («πράσινα» PPAs) και η απευθείας συμμετοχή στην αγορά. Ευνοϊκούς όρους δανειοδότησης μπορούν να εξασφαλίσουν και οι ΑΠΕ των «πράσινων» PPAs, το πρόβλημα ωστόσο είναι ότι είναι περιορισμένοι οι μεγάλοι καταναλωτές στην Ελλάδα για τους οποίους έχει οικονομικό νόημα η σύναψη ενός PPAs. Στον αντίποδα κινείται η απευθείας συμμετοχή στην αγορά, καθώς σημαίνει πλήρη αβεβαιότητα για τα έσοδα.
Φωτοβολταϊκά με μπαταρία
Το προηγούμενο σχήμα λειτουργικής ενίσχυσης ολοκληρώθηκε στα τέλη του 2025, χωρίς μάλιστα να δημοπρατηθεί όλη η ισχύς που προβλεπόταν για αιολικά και φωτοβολταϊκά. Ενδεικτικά, ο τελευταίος διαγωνισμός είχε διενεργηθεί τον Σεπτέμβριο του 2022.
Η προοπτική της εύκολης δανειοδότησης σημαίνει επίσης ότι εκ νέου «θα ανοίξει το παιχνίδι» στις ΑΠΕ, ώστε να έχουν «χώρο» για περαιτέρω δραστηριοποίηση και μικρομεσαίοι επενδυτές – ειδικά στα φωτοβολταϊκά. Κάτι που ισχύει σε πολύ μικρότερο βαθμό με τα «πράσινα PPAs» και καθόλου στην περίπτωση απευθείας συμμετοχή στην αγορά – δύο περιπτώσεις που ταιριάζουν στους μεγάλους «παίκτες», καθώς ο υποψήφιος παραγωγός θα πρέπει να διαθέσει πολύ μεγαλύτερα ίδια κεφάλαια για να υλοποιήσει την επένδυσή του.
Επομένως, είναι πιθανό το σχήμα να λειτουργήσει σαν ανάχωμα στην περαιτέρω συγκεντροποίηση στον κλάδο – απόδειξη για την οποία, όπως έγραψε πρόσφατα το powergame.gr, αποτελεί το γεγονός ότι την τελευταία διετία έχουν αλλάξει χέρια 2.200 ηλιακά πάρκα. Ταρίφα θα μπορούν να εξασφαλίσουν φωτοβολταϊκά με την προϋπόθεση ότι θα συνοδεύονται από μπαταρία «πίσω από τον μετρητή». Πρακτικά, αυτό σημαίνει πως τα ηλιακά πάρκα θα είναι πολύ λιγότερο ευάλωτα στις αρρυθμίες που έχει φέρει η «μονοκαλλιέργεια φωτοβολταϊκών» των τελευταίων ετών. Κι αυτό γιατί αν μέρος της παραγωγής τους πλεονάζει, θα μπορεί να αποθηκευτεί στην μπαταρία, για να διατεθεί άλλες ώρες.
Οι υπόλοιπες τεχνολογίες
Μάλιστα, η ύπαρξη των μπαταριών δεν είναι ευνοϊκή μόνο για τα έργα, αλλά και για το ίδιο το ηλεκτρικό σύστημα. Επομένως, με το σχήμα λειτουργικής ενίσχυσης θα προωθηθεί μία μορφή αποθήκευσης (μπαταρία «πίσω από τον μετρητή»), που δεν έχει έως τώρα αποκτήσει σημαντική δυναμική. Αντίθετα, μέχρι αυτήν τη στιγμή ο κλάδος σχεδόν μονοπωλείται από επενδυτικά σχέδια για αυτόνομες μπαταρίες.
Από την άλλη πλευρά, στην περίπτωση των αιολικών ακόμη δεν έχει αποφασιστεί αν θα πρέπει να συνδυάζονται υποχρεωτικά με μπαταρία. Ο λόγος είναι πως η παραγωγή των αιολικών είναι περισσότερο διεσπαρμένη μέσα στο 24ωρο, με συνέπεια να είναι λιγότερη ευάλωτη σε… κρούσματα «πράσινων» Μεγαβατωρών που περισσεύουν.
Τόσο τα φωτοβολταϊκά όσο και τα αιολικά θα κλειδώνουν την ταρίφα τους μέσω ανταγωνιστικών διαδικασιών, δηλαδή δημοπρασιών από τις οποίες θα προκρίνονται εκείνα τα έργα τα οποία διεκδικούν το μικρότερο εγγυημένο έσοδο. Αντίθετα, στις υπόλοιπες «πράσινες» τεχνολογίες, που είναι πιο ανώριμες εμπορικά, οι ταρίφες θα καθορίζονται διοικητικά. Αυτές οι περιπτώσεις είναι οι μονάδες βιοαερίου – βιομάζας, τα μικρά υδροηλεκτρικά και οι μονάδες συμπαραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας – θερμότητας (ΣΗΘΥΑ).
