Η Ισπανία υποστηρίζει ότι η άνθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας προστατεύει τους πολίτες της από το αυξανόμενο κόστος των ορυκτών καυσίμων.
Αλλά αυτή δεν είναι όλη η ιστορία, όπως επισημαίνει η ευρωπαϊκή έκδοση του Politico που κάνει μία ενδιαφέρουσα χαρτογράφηση του ενεργειακού τοπίου της μεγαλύτερης χώρας της Ιβηρικής προσπαθώντας να εξηγήσει πώς η κυβέρνηση Σάντσεθ εμφανίζεται να έχει το κεφάλι της ήσυχο σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που αντιμετωπίζουν το δύσκολο στοίχημα πώς να βρουν άμεσα λύσεις για να μην εκτοξευθούν οι τιμές στους λογαριασμούς του ρεύματος.
Ενώ λοιπόν, η υπόλοιπη Ευρώπη αγωνίζεται να βρει γρήγορες λύσεις για τις αυξανόμενες τιμές ενέργειας, η Ισπανία είναι απασχολημένη να δείξει ότι έχει κάνει επιλογές που κερδίζουν.
Οι λογαριασμοί ρεύματος στην Ευρώπη έχουν εκτοξευθεί από τότε που το Ιράν μπλόκαρε τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ και βομβάρδισε εγκαταστάσεις παραγωγής καυσίμων σε όλη τη Μέση Ανατολή σε απάντηση στις αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Στη Σύνοδο κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την Πέμπτη, 19/03, στις Βρυξέλλες, πολλοί ηγέτες της ΕΕ προειδοποίησαν για τη σημαντική επιβάρυνση για τα νοικοκυριά και τη βιομηχανία εάν η κρίση δεν τελειώσει σύντομα.
Το 60% της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ισπανία παράγεται από ΑΠΕ
Ωστόσο, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ έσπευσε να σημείωσε ότι η χώρα του έχει σε μεγάλο βαθμό γλιτώσει από τις αυξήσεις των τιμών. «Η Ισπανία δείχνει πώς η ενεργειακή μετάβαση και η δέσμευσή μας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας διασφαλίζουν ότι οι πολίτες, η βιομηχανία, οι επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι και τα σπίτια μας επηρεάζονται λιγότερο από άλλους», είπε. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παράγουν σήμερα σχεδόν το 60% της ηλεκτρικής ενέργειας της Ισπανίας.
Ο Σάντσεθ συνέχισε παρουσιάζοντας την Ισπανία ως πρότυπο για άλλες χώρες.
«Το περασμένο Σάββατο, (14/03) η τιμή ανά μεγαβατώρα ηλεκτρικής ενέργειας στην Ισπανία ήταν 14 ευρώ, ενώ στην Ιταλία, τη Γερμανία και τη Γαλλία, οι καταναλωτές πλήρωναν πάνω από 100 ευρώ», σημείωσε. Και πρόσθεσε: «Αυτή η διαφορά στην τιμή δεν ήταν αποτέλεσμα τύχης, αλλά μάλλον επειδή η κυβέρνησή μας έχει αφιερώσει τα τελευταία οκτώ χρόνια εργαζόμενη για να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας».
Αλλά ακόμη και ορισμένοι από τους συναδέλφους του, που είναι επίσης λάτρεις της πράσινης ενέργειας δήλωσαν ότι δεν είναι τόσο απλό δεδομένου του τρόπου με τον οποίο η Ευρώπη υπολογίζει τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
«Παράγουμε περίπου το 90% της ετήσιας κατανάλωσής μας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», δήλωσε ο Αυστριακός καγκελάριος Κρίστιαν Στόκερ. «Αλλά πληρώνουμε το τίμημα για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής φυσικού αερίου. Αυτό είναι σχεδόν διπλάσιο».
While the rest of Europe scrambles to find quick fixes for soaring energy prices, Spain is busy taking a victory lap.https://t.co/Siar6gdYGL
— POLITICOEurope (@POLITICOEurope) March 22, 2026
Η επανάσταση της πράσινης ενέργειας
Η υπερηφάνεια της Μαδρίτης δεν είναι αβάσιμη ωστόσο, εξήγησε στο Politico ο Γιαν Ρόζενοου, καθηγητής ενεργειακής και κλιματικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
«Η Ισπανία βρίσκεται σε μια θεμελιωδώς διαφορετική διαρθρωτική θέση σε σύγκριση με τους περισσότερους Ευρωπαίους γείτονές της. Από το 2019, έχει διπλασιάσει την αιολική και ηλιακή της δυναμικότητα — προσθέτοντας περισσότερη νέα ανανεώσιμη δυναμικότητα από οποιαδήποτε άλλη χώρα της ΕΕ εκτός από τη Γερμανία, της οποίας η αγορά ενέργειας είναι διπλάσια σε μέγεθος», είπε.
Πριν από την επανάσταση της πράσινης ενέργειας, η Ισπανία είχε μερικές από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας στην ήπειρο. Αλλά μέχρι το 2025 ήταν 32% κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Τερέζα Ριμπέρα, η οποία επέβλεψε την ενεργειακή πολιτική της Ισπανίας από το 2018 έως το 2024, δήλωσε στο Politico ότι η κυβέρνηση του Σάντσεθ «εργάστηκε για να διευκολύνει τη μετάβαση στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, να προωθήσει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να καταργήσει σταδιακά τον άνθρακα από την πρώτη κιόλας μέρα».
Ωστόσο, η Ισπανία βρίσκεται μόνο στη μέση της διαδρομής όσον αφορά την πράσινη μετάβαση του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι χώρες της Βαλτικής και οι σκανδιναβικές χώρες είναι πιο μπροστά. Ταυτόχρονα, το ορυκτό αέριο (φυσικό) εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει έως και το ένα πέμπτο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, όπως και η πυρηνική ενέργεια.
Ο σημαντικός παράγοντας εδώ είναι το πόσο συχνά οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εκτοπίζουν τα ορυκτά καύσιμα σε όλη την Ευρώπη. Οι τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας καθορίζονται από το πιο ακριβό καύσιμο που απαιτείται για την κάλυψη της ζήτησης, επομένως η χρήση ακόμη και μιας μικρής ποσότητας ακριβού φυσικού αερίου ή άνθρακα σημαίνει ότι οι λογαριασμοί μπορούν να διογκωθούν. Η Αυστρία είναι μεταξύ των χωρών που στρέφονται κατά αυτού του συστήματος για τις υψηλές τιμές του.
Ωστόσο, ο δυσανάλογα ηλιόλουστος ουρανός και οι ισχυροί άνεμοι της Ισπανίας έχουν ως αποτέλεσμα τη συνεπή παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: Το φυσικό αέριο χρειάζεται μόνο για να καλύψει τη ζήτηση κατά το 15% μιας μέσης ημέρας στην Ισπανία, σε σύγκριση με σχεδόν 90% στην Ιταλία.
«Όταν το φυσικό αέριο επηρεάζει την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας μόνο το 15% του χρόνου, μια ξαφνική αύξηση του κόστους του φυσικού αερίου κατά 50% και άνω μόλις που καταγράφεται», δήλωσε ο Ρόζενοου.
Ο Ντέιβ Τζόουνς, επικεφαλής αναλυτής στο ενεργειακό think tank Ember, επέμεινε ότι η προσέγγιση της Ισπανίας χωρίς ορυκτά καύσιμα θα μπορούσε να αναπαραχθεί και αλλού, είτε με την ανάπτυξη της αιολικής ισχύος της Βόρειας Θάλασσας είτε με την αξιοποίηση του γεωθερμικού δυναμικού της Κεντρικής Ευρώπης.
«Η Ισπανία είναι ακριβώς μπροστά από την καμπύλη», είπε.
Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ © EPA/ANDRE COELHO
Ο Σάντσεθ παρουσίασε δέσμη μέτρων 5 δισ. για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου
Ο Γιαν Ρόζενοου προειδοποιεί ότι ο Σάντσεθ «υπερβάλλει ελαφρώς» τα ενεργειακά πλεονεκτήματα της Ισπανίας, επειδή η χώρα παραμένει ευάλωτη στις διακυμάνσεις των παγκόσμιων αγορών ορυκτών καυσίμων.
«Τα ισπανικά νοικοκυριά εξακολουθούν να θερμαίνονται κυρίως με φυσικό αέριο και πετρέλαιο, και τα αυτοκίνητα εξακολουθούν να λειτουργούν κυρίως με βενζίνη και ντίζελ», είπε. «Ο πόλεμος στο Ιράν πλήττει και αυτούς τους τομείς, και οι καταναλωτές το αισθάνονται στην αντλία και στους λογαριασμούς θέρμανσης, όπως όλοι οι άλλοι».
Γι’ αυτό, παρά το ότι ο τόνος του Ισπανού πρωθυπουργού στις Βρυξέλλες θύμιζε άνθρωπο που καυχιέται, ο Σάντσεθ παρουσίασε την Παρασκευή, 20/03, ένα σχέδιο 80 σημείων ύψους 5 δισεκατομμυρίων ευρώ για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου. Μεταξύ άλλων μέτρων, η κυβέρνησή του θα μειώσει τους ενεργειακούς φόρους και θα χορηγήσει επιδοτήσεις καυσίμων σε αγρότες και ψαράδες.
Η επανάσταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας της χώρας απέχει επίσης πολύ από το να ολοκληρωθεί. «Παραμένει μια συνεχής διαδικασία», παραδέχτηκε η Ριμπέρα. «Ωστόσο, η Ισπανία έχει κάνει ένα πολύ σημαντικό βήμα προόδου τα τελευταία οκτώ χρόνια, επιτρέποντάς της να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες δυσκολίες υπό καλύτερες συνθήκες» είπε.
Και εν τω μεταξύ, η κρίση στο Ιράν συνεχίζει να υπογραμμίζει ότι η καθαρή εγχώρια ενέργεια είναι η μόνη βιώσιμη οδός της Ευρώπης προς ασφαλή και φθηνή προμήθεια.
Αυτή είναι μια νίκη για την Ισπανία, η οποία αντιμετώπισε ισχυρισμούς ότι η πράσινη ενέργεια ήταν η αιτία της πρωτοφανούς εκτεταμένης διακοπής ρεύματος στην Ιβηρική Χερσόνησο πέρυσι. Συμπτωματικά, την Παρασκευή, μια έκθεση σε επίπεδο ΕΕ εξέδωσε μια οριστική ετυμηγορία για το θέμα, εξηγώντας ότι οφειλόταν σε ένα μείγμα παραγόντων, αλλά σίγουρα όχι στην εξάρτηση της Ισπανίας από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
«Η Ισπανία έχει κάνει την έρευνά της τα τελευταία χρόνια και τώρα δρέπει τους καρπούς, αν και υπάρχει ακόμη δουλειά που πρέπει να γίνει», δήλωσε η Ισπανίδα υπουργός Οικολογικής Μετάβασης Σάρα Άαγκεσεν στο Politico. Και σχολίασε: «Πρέπει να συνεχίσουμε να επιταχύνουμε τη μετάβαση, επειδή ένα πράγμα είναι αναμφισβήτητο: Ούτε ο ήλιος ούτε ο άνεμος μπορούν να εμποδιστούν στα Στενά του Ορμούζ».
