Σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την αγορά των φωτοβολταϊκών, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προγραμματίζει σύσκεψη την Πέμπτη 26 Μαρτίου με εκπροσώπους του κλάδου, επιχειρώντας να στείλει ένα σαφές μήνυμα στήριξης προς τους παραγωγούς. Στο επίκεντρο της συζήτησης θα βρεθούν οι έντονες πιέσεις που δέχονται τα έσοδα των ηλιακών πάρκων, λόγω της αύξησης των περικοπών «πράσινης» παραγωγής και της εμφάνισης ολοένα και συχνότερα μηδενικών ή αρνητικών τιμών στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Από πλευράς της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου, στη συνάντηση θα συμμετάσχουν ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος και η Γενική Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών Δέσποινα Παληαρούτα. Στη σύσκεψη έχουν προσκληθεί οι βασικοί φορείς του κλάδου, και πιο συγκεκριμένα η Πανελλήνια Ομοσπονδία Παραγωγών Ηλεκτρικής Ενέργειας από Φωτοβολταϊκά (ΠΟΣΠΗΕΦ), ο Σύνδεσμος Παραγωγών Ενέργειας με Φωτοβολταϊκά (ΣΠΕΦ), ο Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ), ο Σύνδεσμος Φωτοβολταϊκών Ελλάδας (ΣΥΦΩΕΛ), ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Αγροτικών Φωτοβολταϊκών (ΠΣΑΦ), και οι Σύλλογοι Παραγωγών Ηλεκτρικής Ενέργειας Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών (ΣΠΗΕΦ ΜΔΝ).
Αυξανόμενη απώλεια εσόδων
Η συνάντηση πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον όπου η «πράσινη» παραγωγή ενέργειας αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς, χωρίς όμως να αυξάνεται ανάλογα η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, ιδίως τις μεσημβρινές ώρες και τα Σαββατοκύριακα, όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών βρίσκεται στο ζενίθ, η προσφορά να ξεπερνά τη ζήτηση, οδηγώντας είτε σε απόρριψη ενέργειας είτε σε κατάρρευση των χονδρεμπορικών τιμών. Το αποτέλεσμα είναι σημαντικές απώλειες εσόδων για τους παραγωγούς.
Μία σημαντική αιτία είναι πως τα τελευταία χρόνια η διείσδυση των ΑΠΕ έχει πραγματοποιηθεί κατά κύριο λόγο με την εγκατάσταση νέων ηλιακών πάρκων – για αυτό και η υπερπαραγωγή καταγράφεται τα μεσημέρια, όταν βρίσκεται στο ζενίθ η απόδοση των φωτοβολταϊκών. Την ίδια στιγμή, η έλλειψη μπαταριών έχει ως συνέπεια αυτή η περίσσεια παραγωγής να μην μπορεί να αποθηκευτεί, ώστε να αξιοποιηθεί άλλες ώρες μέσα στο 24ωρο.
Η ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας έχει ως συνέπεια είτε «πράσινες» Μεγαβατώρες να μην βρίσκουν αγοραστή στη χονδρική (εξ ου και οι μηδενικές ή αρνητικές τιμές), είτε να απορρίπτονται από τον Διαχειριστή (περικοπές) για να εξασφαλιστεί η ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος. Και στις δύο περιπτώσεις, το αποτέλεσμα είναι η απώλεια εσόδων για τις ανανεώσιμες πηγές – η οποία πλήττει κυρίως τα φωτοβολταϊκά και, από αυτά, κυρίως τα έργα με συμβάσεις Feed in Premium.
Κίνδυνος χρεοκοπίας
Τα παραπάνω εξηγούν γιατί η επέλαση των φωτοβολταϊκών έχει πλέον ως συνέπεια να καταγράφεται «πράσινη» υπερπαραγωγή ακόμη και τα καλοκαίρια ή τους χειμώνες. Ενδεικτικό παράδειγμα η φετινή χρονιά, όπου ήδη έχουν περικοπεί 380 Γιγαβατώρες «πράσινης» ενέργειας, ενώ έχουν υπάρξει περιπτώσεις που οι τιμές έχουν καταρρεύσει μέχρι τα -25 ευρώ ανά Μεγαβατώρα.
Με την έλευση της άνοιξης, όπως θα περιοριστεί η ζήτηση και θα αυξηθεί η παραγωγή των φωτοβολταϊκών, οι παραπάνω παρενέργειες θα οξυνθούν. Δεν είναι τυχαίο ότι, με βάση μελέτη που εκπόνησε για λογαριασμό της ΠΟΣΠΗΕΦ ο καθηγητής του ΑΠΘ Παντελής Μπίσκας, και η οποία βρέθηκε στο επίκεντρο συνάντησης που είχε η Ομοσπονδία τη Δευτέρα 23 Μαρτίου με τη Γενική Γραμματέα Δέσποινα Παληαρούτα, το ποσοστό απώλειας εσόδων για τους φωτωβολταϊκούς σταθμούς με FiP θα ανέλθει σε περίπου 42-43% φέτος.
Με βάση την ίδια μελέτη, το μέσο όρο απώλειας εσόδων για την περίοδο 2026-2031 θα κυμανθεί στο 41-42%. Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, μία συνολική απώλεια εισοδήματος όμως άνω του 40% θα οδηγήσει ήδη από το 2026 σε χρεοκοπία όλους τους μικρομεσαίους επενδυτές φωτοβολταϊκών.
Τα «αντίδοτα» που εξετάζονται
Για να αποσοβηθεί ο παραπάνω κίνδυνος, το ΥΠΕΝ έχει κατ΄αρχάς στα σκαριά την «ενεργοποίηση» του Μηχανισμού Αντιστάθμισης Περικοπών, ο οποίος αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από τον Απρίλιο και με αναδρομική ισχύ, ώστε να καλύψει ένα σημαντικό μέρος από τα προηγούμενα έτη. Ο Μηχανισμός επιτρέπει να επιμερισθούν με δίκαιο τρόπο οι περικοπές «πράσινης» παραγωγής, καθώς λόγω τεχνικών εμποδίων όλα τα έργα δεν υφίστανται τις απορρίψεις που τους αναλογούν. Επομένως, πρόκειται να αποζημιωθούν τα έργα που «κόβονταν» υπέρμετρα όλο αυτό το χρονικό διάστημα.
Παράλληλα, αν και ακόμη δεν έχουν ληφθεί οριστικές αποφάσεις, το ΥΠΕΝ εξετάζει το ενδεχόμενο να επεκταθούν χρονικά οι συμβάσεις λειτουργικής ενίσχυσης Feed in Premium των εν λειτουργία έργων. Οι συμβάσεις αυτές έχουν διάρκεια 20 έτη, ενώ αίτημα της ΠΟΣΠΗΕΦ είναι το χρονικό αυτό διάστημα να επιμηκυνθεί κατά 7 έτη.
Αν ένα τέτοιο σενάριο γίνει όντως πραγματικότητα, αυτό θα σημαίνει ότι οι παραγωγοί θα μπορούν να προχωρήσουν σε επαναδιαπραγματεύσεις με τις τράπεζες, για ανάλογη επιμήκυνση της διάρκειας των δανείων. Αυτό με τη σειρά του θα σήμαινε ότι θα μειωθούν οι δόσεις αποπληρωμής προς τα τραπεζικά ιδρύματα, με συνέπεια να απομακρυνθεί ο κίνδυνος τα έσοδα των πάρκων (τα οποία περιορίζονται συνεχώς) να μην αρκούν κάποια στιγμή για την εξυπηρέτηση των δόσεων.
Τα παραπάνω εξηγούν γιατί η επικείμενη συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα αποτελέσει βαρόμετρο για τις προθέσεις της πολιτείας απέναντι στην αγορά των ΑΠΕ, η οποία βρίσκεται σε καμπή.
