Σε μια κίνηση-ανάσα για την αγορά προχωράει η Ελλάδα, καθώς δρομολογεί την αποδέσμευση 2 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά της αποθέματα. Η προεργασία έχει ήδη πραγματοποιηθεί από τις Helleniq Energy και Motor Oil, που φέρουν την ευθύνη φύλαξης των αποθεμάτων. Η ακριβής διαδικασία απελευθέρωσης αναμένεται να «κλειδώσει» σήμερα, στη μία από τις δύο συσκέψεις υπό το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), η οποία έχει ως κύριο αντικείμενο τις επιπτώσεις από την κρίση στη Μέση Ανατολή.
Οι ποσότητες αυτές αφορούν κατά κύριο λόγο διυλισμένα προϊόντα (βενζίνη, ντίζελ) και η αποδέσμευση γίνεται στο πλαίσιο της απόφασης που έλαβε στις αρχές Μαρτίου ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ), με την ομόφωνη συναίνεση των 32 κρατών-μελών του (μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα), για την απελευθέρωση συνολικά 400 εκατομμυρίων βαρελιών.
Η απόφαση του ΙΕΑ στοχεύει να λειτουργήσει ως «αντίδοτο» στις διαταραχές της προσφοράς πετρελαίου στις παγκόσμιες αγορές, οι οποίες προκλήθηκαν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Ως συνέπεια, έχει δημιουργηθεί στενότητα στις διεθνείς αγορές, η οποία προσώρας «μεταφράζεται» κατά κύριο λόγο σε ανατιμητικές πιέσεις στην τιμή του μαύρου χρυσού. Επομένως, η ενίσχυση της προσφοράς θα αμβλύνει τις επιπτώσεις.
Αξίζει να σημειωθεί πως η αποδέσμευση των 400 εκατομμυρίων βαρελιών αποτελεί ιστορικό ρεκόρ για τον ΙΕΑ. Πρόκειται για την έκτη ανάλογη συντονισμένη αντίδραση των μελών του, με τις προηγούμενες πέντε να έχουν πραγματοποιηθεί το 1991, το 2005, το 2011 και δύο φορές το 2022, μετά την έναρξη της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Παραμένει το «μαξιλάρι ασφαλείας»
Σύμφωνα με τον ΙΕΑ, η παρέμβαση χρειάζεται να είναι ακόμη μεγαλύτερης έκτασης από τις προηγούμενες, διότι εκτιμά ότι ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο προκαλεί τη μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου που έχει καταγραφεί ιστορικά. Ενδεικτικά, το 2025 διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων, δηλαδή περίπου το 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου όγκου μεταφοράς. Οι εναλλακτικές διαδρομές για τη μεταφορά πετρελαίου που παρακάμπτουν τα Στενά είναι περιορισμένες, γεγονός που εντείνει την ανάγκη για στρατηγικές αποδεσμεύσεις.
Στη χώρα μας, οι ποσότητες που θα αποδεσμευθούν αναμένεται να ενισχύσουν τη σταθερότητα της αγοράς και να μετριάσουν σε κάποιο βαθμό τις ανατιμητικές πιέσεις, συγκρατώντας τις τιμές. Εκτός από τις Helleniq Energy και Motor Oil, στα στρατηγικά αποθέματα συνεισφέρουν επίσης όλες οι εταιρείες που εμπορεύονται ή εισάγουν πετρελαϊκά προϊόντα στην εγχώρια αγορά, ανάλογα με το μερίδιό τους.
Σύμφωνα με ειδικούς του κλάδου, το σύνολο των ελληνικών στρατηγικών αποθεμάτων ανέρχεται στα 14-15 εκατομμύρια βαρέλια, επομένως τα 2 εκατομμύρια βαρέλια αντιστοιχούν περίπου στο 13% των αποθεματοποιημένων ποσοτήτων. Οι ίδιοι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αποδέσμευση αυτή δεν μειώνει το «μαξιλάρι ασφαλείας» της χώρας, δεδομένου ότι τα δύο διυλιστήρια είναι εξαγωγικά κατά 60%, με αποτέλεσμα να υπάρχει πλεόνασμα παραγωγής σε σχέση με τις εγχώριες ανάγκες.
Θετικά δεδομένα για την επάρκεια
Η σύσκεψη που θα πραγματοποιηθεί σήμερα υπό το ΥΠΕΝ δεν θα περιοριστεί μόνο στην οριστικοποίηση της φόρμουλας αποδέσμευσης, καθώς θα αξιολογήσει όλο το φάσμα των αρνητικών συνεπειών από τη συνεχιζόμενη ανάφλεξη στον Περσικό Κόλπο. Επομένως, θα εξεταστούν επίσης όλα τα δεδομένα για την ενεργειακή επάρκεια, δηλαδή η κατάσταση στην αγορά καυσίμων, φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού. Εκτός από τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) και τα δύο διυλιστήρια, το «παρών» θα δώσουν επίσης οι Διαχειριστές ΔΕΣΦΑ, ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ, οι προμηθευτές φυσικού αερίου, καθώς και οι εταιρείες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Όσον αφορά τα καύσιμα, η εικόνα που προκύπτει από τις εταιρείες διύλισης είναι καθησυχαστική. Προς ώρας δεν υπάρχει κάποιο πρόβλημα εφοδιασμού με αργό πετρέλαιο, καθώς οι χώρες προέλευσης είναι διαφοροποιημένες και δεν επηρεάζονται άμεσα από την κρίση. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, παρενέργειες θα υπάρξουν αν η σύρραξη παραταθεί μετά τον Μάιο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα έχει αν στη σημερινή σύσκεψη η ηγεσία του ΥΠΕΝ ανακοινώσει κάποιο σχέδιο εξοικονόμησης καυσίμων, σύμφωνα με τις συστάσεις του ΙΕΑ ή τις προτάσεις που έχει καταθέσει ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν.
Και η εικόνα από τους προμηθευτές αερίου και τους ηλεκτροπαραγωγούς είναι καθησυχαστική. Δεν έχει σημειωθεί καμία διαταραχή στις προγραμματισμένες εισαγωγές φορτίων LNG ή αερίου αγωγού, με αποτέλεσμα όλες οι μονάδες αερίου να παραμένουν ετοιμοπόλεμες. Οι «αντοχές» του ηλεκτρικού συστήματος ενισχύονται επίσης λόγω ευνοϊκών καιρικών συνθηκών για την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ). Παράλληλα, οι θερμοηλεκτρικές μονάδες διπλού καυσίμου διαθέτουν τις προβλεπόμενες ποσότητες πετρελαίου, ώστε να παραμείνουν σε λειτουργία σε περίπτωση ελλείψεων σε αέριο.
Κανένας κίνδυνος μπλακάουτ
Σήμερα προγραμματίζεται και μια δεύτερη σύσκεψη υπό το ΥΠΕΝ, αυτήν τη φορά για την ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος εν όψει Πάσχα. Ο κίνδυνος σε αυτήν την περίπτωση θα αφορούσε πιθανό μπλακάουτ, είτε τοπικό είτε γενικό, σε περίπτωση που δεν θα μπορούσε να γίνει σωστή διαχείριση της υπερπαραγωγής ΑΠΕ σε συνδυασμό με τη μειωμένη ζήτηση λόγω των εορτών.
Ωστόσο, αυτό το σενάριο μπορεί να αποκλειστεί, καθώς η δυνατότητα τηλεχειρισμού των πάρκων έχει πλέον επεκταθεί σημαντικά και στο δίκτυο διανομής. Συγκεκριμένα, ο ΔΕΔΔΗΕ μπορεί πλέον να θέτει από απόσταση εκτός λειτουργίας περίπου το 85% των υπόχρεων φωτοβολταϊκών πάρκων (ισχύος άνω των 400 kW).
Αυτό σημαίνει πως μπορεί πλέον να περικοπεί ένα επαρκές χαρτοφυλάκιο στο δίκτυο διανομής, ώστε σε συνδυασμό με το «ψαλίδι» στο σύστημα μεταφοράς από τον ΑΔΜΗΕ, να διασφαλίζεται η μείωση της «πράσινης» ενέργειας που εγχέεται, στα επίπεδα της ζήτησης για ρεύμα.
Οι εκτιμήσεις για τις περικοπές
Αντίθετα, πέρυσι το Πάσχα ο ΔΕΔΔΗΕ δεν μπορούσε να τηλεχειρίζεται επαρκή αριθμό πάρκων στη διανομή, με συνέπεια η ευστάθεια να εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την ανταπόκριση των παραγωγών στα SMS που λάμβαναν, ώστε να «κατεβάσουν τους διακόπτες» οι ίδιοι των έργων τους στο δίκτυο διανομής. Ανταπόκριση που κινήθηκε σε πολύ υψηλά επίπεδα, με συνέπεια να μην υπάρξει κανένα πρόβλημα στην ηλεκτροδότηση.
Από φέτος πάντως, όπως προαναφέρθηκε, η αποφυγή μπλακάουτ έχει πάψει να εξαρτάται από την κινητοποίηση των παραγωγών, καθώς οι Διαχειριστές διαθέτουν διακόπτες για ένα χαρτοφυλάκιο πάρκων που θα υπερκαλύψει τις ανάγκες. Μάλιστα, οι εκτιμήσεις για συννεφιασμένο καιρό την Κυριακή του Πάσχα, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι φέτος το Πάσχα των Ορθόδοξων δεν συμπίπτει με το Πάσχα των Καθολικών, «τοποθετούν» αυτήν τη στιγμή τις μέγιστες περικοπές στα 4.000 GW.
Τις υπόλοιπες ημέρες της αργίας το «ψαλίδι» αναμένεται να κινηθεί σε χαμηλότερα επίπεδα. Επομένως, εκτιμάται πως το «ψαλίδι» δεν θα κινηθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με δεδομένο ότι μόλις την προηγούμενη Κυριακή 5 Απριλίου οι μέγιστες περικοπές άγγιξαν τα 6.000 GW. Κι αυτό γιατί η υψηλή «πράσινη» παραγωγή συνδυάστηκε με σημαντικές εισαγωγές (λόγω του Πάσχα των Καθολικών, που μείωσε τη ζήτηση σε βορειότερες χώρες).
