Μεγαλύτερη κερδοφορία από τη δραστηριοποίηση στον κλάδο του LNG, αλλά και μείωση των ρίσκων που ενέχει η εμπορία του καυσίμου, υπόσχεται η ενίσχυση της θέσης του Ομίλου AKTOR στην αλυσίδα αξίας του υγροποιημένου φυσικού αερίου, μέσω της συμφωνίας που ανακοίνωσε χθες για την εξαγορά του 50% της Dioriga Gas, της εταιρείας της Motor Oil που αναπτύσσει το ομώνυμο FSRU στους Αγίους Θεοδώρους Κορινθίας, στην περιοχή του διυλιστηρίου.
Με την κίνηση αυτήν ο Όμιλος ανοίγει τον δρόμο ώστε να πάψει πλέον να είναι μόνο αγοραστής και πωλητής LNG, αλλά να αποκτήσει ρόλο και σε μία κρίσιμη υποδομή, που επιτρέπει τη φυσική παράδοση του καυσίμου. Επομένως, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για καθετοποίησή του στον κλάδο, με οφέλη που δεν περιορίζονται στην ιδιοκτησιακή συμμετοχή στο asset, αλλά επεκτείνονται στον μεγαλύτερο έλεγχο του εφοδιασμού των πελατών του.
Υπενθυμίζεται ότι οι δύο Όμιλοι είχαν αποκαλύψει την έναρξη αποκλειστικών διαπραγματεύσεων για το deal, κατά την ανακοίνωση στις αρχές της προηγούμενης εβδομάδας της επίσημης πρότασης που κατέθεσε η AKTOR για την απόκτηση του 75% των εταιρειών περιβαλλοντικών υπηρεσιών και κυκλικής οικονομίας Ηλέκτωρ και Thalis, από τη Motor Oil. Πλέον η στρατηγική συμμαχία των δύο εταιρειών επεκτείνεται και στο σχέδιο για το FSRU «Dioriga Gas», δηλαδή για την τρίτη «πύλη» εισόδου LNG στη χώρα μας (και δεύτερη πλωτή).
Το FSRU θα μπορεί να παραλάβει και να αποθηκεύσει προσωρινά LNG συνολικής χωρητικότητας 210.000 κυβικών μέτρων, ενώ θα έχει δυναμικότητα αεριοποίησης 300-500 κυβικών μέτρων ανά ώρα. Το σχέδιο προβλέπει πως στην πλειονότητά τους οι ποσότητες LNG που θα καταφθάνουν θα «περνούν» στο εθνικό σύστημα μεταφοράς, αφού πρώτα αεριοποιηθούν, και από εκεί σε οποιαδήποτε διασυνδεδεμένη αγορά.
Θωράκιση της εμπορίας LNG και υψηλότερα περιθώρια κέρδους
Αυτό σημαίνει πως εκτός από νέα «πύλη» εισόδου καυσίμου στη χώρα μας, θα αποτελέσει και καινούρια «πύλη» για τον Κάθετο Διάδρομο. Μάλιστα, η μέγιστη αδειοδοτημένη δυνατότητα παροχής φυσικού αερίου στο εθνικό σύστημα, μέσω του FSRU, εκτιμάται σε 4,3 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) ανά έτος.
Πριν ακόμη από την ανακοίνωση για τις Ηλέκτωρ και Thalis, ο Όμιλος είχε προδιαγράψει την εμπλοκή του στην ανάπτυξη ενός νέου FSRU, ήδη από τα αποκαλυπτήρια του νέου business plan για την περίοδο 2027-2031, το οποίο περιλαμβάνει κεφαλαιουχικές δαπάνες ύψους 3 δισ. ευρώ. Από αυτές, 190 εκατ. ευρώ προορίζονται για το FSRU, σύμφωνα με την παρουσίαση προς τους αναλυτές.
Στην ίδια παρουσίαση αναφερόταν πως η επένδυση θα πραγματοποιηθεί με στρατηγικό εταίρο, ώστε να περιοριστεί ο επενδυτικός κίνδυνος. Επίσης, αποτυπώνονται τα βασικά πλεονεκτήματα της επέκτασης σε έναν καθετοποιημένο «παίκτη» στον κλάδο, ξεκινώντας από τα υψηλότερα περιθώρια κέρδους: τη στιγμή που η εμπορία LNG εξασφαλίζει περιθώρια 5%-10%, αυτά αυξάνονται σε 8%-12% αν η εμπορία συνδυάζεται με τη συμμετοχή σε FSRU. Παράλληλα, με αυτόν τον τρόπο ο Όμιλος θα διασφαλίσει ότι θα υπάρχει η δυνατότητα διοχέτευσης στον τελικό πελάτη των εισαγόμενων ποσοτήτων (χάρη στη διασφαλισμένη δυναμικότητα αεριοποίησης), ενώ επίσης θα μειωθεί ο κίνδυνος διάθεσης των φορτίων. Αν ο Όμιλος διαθέτει πρόσβαση σε FSRU, τότε θα είναι περιορισμένο το ρίσκο να καθυστερήσει ή να μην μπορέσει να εισαγάγει και να διαθέσει τα φορτία, λόγω περιορισμών στις εγχώριες υποδομές εισαγωγής LNG.
Εκτίναξη των εισαγωγών
Τα παραπάνω σημαίνουν επίσης πως ο AKTOR θα μειώσει την εξάρτησή του από υποδομές τρίτων, θα αποκτήσει μεγαλύτερη ευελιξία στον προγραμματισμό εισαγωγών LNG, με συνέπεια να ενισχύσει και την ανταγωνιστικότητά του στην προμήθεια φυσικού αερίου. Πρόκειται για σημαντικά ατού, από τη στιγμή που ο Όμιλος έχει βάλει πλώρη, σε συμμαχία με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας (μέσω της Atlantic SEE LNG), να γίνει βασικός προμηθευτής LNG στις αγορές της ευρύτερης περιοχής.
Υπενθυμίζεται ότι ήδη η AKTOR έχει κλείσει 20ετή συμβόλαια με την Αλβανία και τη Βοσνία για την προμήθεια κάθε χρόνο 1,5 bcm LNG, το οποίο θα προέρχεται σχεδόν πλήρως από την αμερικανική Venture Global. Παράλληλα, η Atlantic SEE LNG έχει σκοπό να γίνει βασικός «παίκτης» του Vertical Corridor, σχεδιάζοντας έως το τέλος του έτους να «ωριμάσει» σε δεσμευτικές 20ετείς συμφωνίες τα MoU που έχει υπογράψει με τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Ουκρανία, για την προμήθεια 4 bcm τον χρόνο, ενώ διερευνά ανάλογα deal με χώρες στα Δυτικά Βαλκάνια (ξεκινώντας από τη Βόρεια Μακεδονία) και την Κεντρική Ευρώπη (όπως η Ουγγαρία).
Μόνο οι υφιστάμενες συμφωνίες και τα MoUs του Ομίλου «μεταφράζονται» σε νέες «αφίξεις» 5,5 bcm LNG τον χρόνο, όταν πέρυσι οι συνολικές εισαγωγές στη χώρα έφτασαν τα 7,5 bcm (αέριο αγωγού και υγροποιημένο καύσιμο). Επομένως, οι εισροές LNG αναμένεται να εκτιναχθούν τα επόμενα χρόνια, καθιστώντας αδύνατον η μία υφιστάμενη πλωτή «πύλη» εισόδου να μπορεί να τις καλύψει. «Η ανάγκη για ένα δεύτερο FSRU, καθώς και για τη βελτίωση και επέκταση των αγωγών φυσικού αερίου, δεν αποτελεί επιλογή, αλλά αναγκαιότητα», είχε σημειώσει χαρακτηριστικά ο Αλέξανδρος Εξάρχου, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της AKTOR τον Μάρτιο, σε συνέδριο του Economist στη Ρουμανία.
Win-win συμφωνία
Η συμφωνία εξασφαλίζει σημαντικά πλεονεκτήματα όμως και για τη Motor Oil, κατ΄αρχάς ανοίγοντας τον δρόμο για την πολυετή εισαγωγή σημαντικών ποσοτήτων αερίου μέσω του FSRU. Κάτι που, όπως είναι φυσικό, αυξάνει κατακόρυφα τις προοπτικές οικονομικής βιωσιμότητας της επένδυσης, αποτελώντας σημαντικό βήμα για την υλοποίησή της.
Παράλληλα, η «συμμαχία» μειώνει το επενδυτικό ρίσκο. Επίσης, για την εμπορική ωρίμανση του έργου, η διασφάλιση μακροχρόνιας αξιοποίησης της υποδομής ήταν από τα πρώτα ζητούμενα για τη Motor Oil.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο πετρελαϊκός Όμιλος υπέγραψε στα τέλη Μαΐου Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) με τον πολυεθνικό κολοσσό της εμπορίας ενεργειακών προϊόντων Mercuria Energy, σχετικά με τη δέσμευση δυναμικότητας επαναεριοποίησης στον τερματικό σταθμό, τη μακροπρόθεσμη προμήθεια LNG από τη Mercuria προς τη Motor Oil για παράδοση μέσω του «Dioriga Gas» FSRU, καθώς και την από κοινού ανάπτυξη του πλαισίου που απαιτείται για την έναρξη της εμπορικής λειτουργίας του έργου.
Αξίζει να σημειωθεί πως η υλοποίηση του FSRU θα έχει οφέλη και για την ελληνική αγορά, καθώς η περαιτέρω διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού θα ενισχύσει τόσο την ενεργειακή ασφάλεια όσο και τον ανταγωνισμό, δημιουργώντας προϋποθέσεις για μικρότερες τιμές καυσίμου για τους εγχώριους καταναλωτές.
«Στο τραπέζι» 9 χωρών η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου
Την ίδια στιγμή, οι προοπτικές του FSRU αλλά και η δραστηριότητα της AKTOR στο LNG αποκτούν περαιτέρω ώθηση, καθώς εισέρχεται σε νέα φάση ο σχεδιασμός για τον Κάθετο Διάδρομο. Και τούτο γιατί σήμερα πραγματοποιείται συνάντηση των Διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου 9 χωρών, η οποία αναμένεται να καθορίσει τα επόμενα βήματα για τη γεωγραφική διεύρυνση του εγχειρήματος. Για πρώτη φορά, πέρα από τα κράτη που ήδη συμμετέχουν στην ανάπτυξη του Διαδρόμου, στο τραπέζι θα βρεθούν εκπρόσωποι της Σερβίας, της Βόρειας Μακεδονίας, της Σλοβακίας και της Ουγγαρίας.
Η συνάντηση αποτυπώνει τη βούληση να μετατραπεί ο Vertical Corridor σε μία ενιαία ενεργειακή αρτηρία, που θα επεκτείνεται τόσο προς τα Δυτικά Βαλκάνια όσο και προς την Κεντρική Ευρώπη, αξιοποιώντας ως πύλη εισόδου τις ελληνικές υποδομές.
Στη συνάντηση θα συμμετάσχουν επίσης ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, καθώς και η υφυπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας, Βελισλάβα Πέτροβα, υπογραμμίζοντας τη βαρύτητα του σχεδίου. Στο επίκεντρο θα βρεθούν οι τεχνικές παρεμβάσεις που απαιτούνται στα εθνικά συστήματα μεταφοράς, ώστε να καταστεί δυνατή η απρόσκοπτη μεταφορά ποσοτήτων φυσικού αερίου προς τους νέους προορισμούς.
Υπογραφή MoU στη ΔΕΘ
Παράλληλα, οι Διαχειριστές θα εξετάσουν τις προϋποθέσεις για την ένταξη της Σερβίας, της Βόρειας Μακεδονίας, της Σλοβακίας και της Ουγγαρίας στα νέα προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας του Vertical Corridor, δημιουργώντας ουσιαστικά έναν κοινό εμπορικό διάδρομο μεταφοράς αερίου.
Όπως επισημαίνουν πηγές κοντά στον ΔΕΣΦΑ, βασική επιδίωξη είναι να συμφωνηθεί ένας οδικός χάρτης, ο οποίος θα αποτυπωθεί σε Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων. Στόχος είναι το MoU να είναι έτοιμο προς υπογραφή το φθινόπωρο, με πιθανότερο χρονικό ορόσημο τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, αφού προηγηθούν και νέες τεχνικές συναντήσεις.
Σύμφωνα με υψηλόβαθμα στελέχη του ΥΠΕΝ, η πρώτη προτεραιότητα αφορά τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία. Η προοπτική ένταξής τους είχε τεθεί επί τάπητος ήδη από την τετραμερή υπουργική συνάντηση Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στα τέλη Μαΐου.
Τα ίδια στελέχη σημειώνουν ότι η διεύρυνση του Vertical Corridor θεωρείται ότι μπορεί να αποτελέσει το θεμέλιο για μια ευρύτερη γεωπολιτική και οικονομική σύγκλιση Ελλάδας, Βουλγαρίας, Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας. Υπενθυμίζεται ότι η επόμενη σύγκληση της Τετραμερούς έχει προγραμματιστεί για τον Σεπτέμβριο στο Βελιγράδι.
Ανάγκη για στοχευμένες αναβαθμίσεις
Από τεχνικής πλευράς, η ενσωμάτωση της Βόρειας Μακεδονίας συνδέεται με την ολοκλήρωση του διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, η οποία τοποθετείται χρονικά στα τέλη του 2027. Ο αγωγός θα διαθέτει αρχική δυναμικότητα 1 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου ετησίως, με δυνατότητα αύξησης έως και στα 2,8 bcm μέσω στοχευμένων προσαρμογών στο ελληνικό σύστημα μεταφοράς. Την ίδια περίοδο αναμένεται να ολοκληρωθεί και ο αγωγός Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας, δυναμικότητας 1,5 bcm, ολοκληρώνοντας έτσι τον νέο βαλκανικό κλάδο του Κάθετου Διαδρόμου.
Σε δεύτερη φάση, το ενδιαφέρον στρέφεται στη Σλοβακία και την Ουγγαρία, οι οποίες συμμετέχουν για πρώτη φορά στις τεχνικές διαβουλεύσεις. Αν και ο δυτικός κλάδος του έργου παραμένει μέχρι σήμερα ουσιαστικά ανενεργός, στόχος είναι να αρθούν σταδιακά τα τεχνικά εμπόδια, ώστε και οι δύο χώρες να ενταχθούν πλήρως στον διάδρομο.
Οι πηγές κοντά στον ΔΕΣΦΑ τονίζουν πως συνολικά η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου δεν προϋποθέτει μεγάλες νέες υποδομές, καθώς «η βασική αρχιτεκτονική είναι ήδη έτοιμη». Την ίδια στιγμή, η αυξανόμενη ανάγκη των χωρών της περιοχής να διαφοροποιήσουν τις πηγές προμήθειας φυσικού αερίου, εν όψει και της ευρωπαϊκής απαγόρευσης εισαγωγών ρωσικού αερίου από το 2027, προσδίδει στο έργο ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.
