Οι επιστήμονες προειδοποιούν για το ενδεχόμενο να εξαφανιστεί το μεγαλύτερο, αόρατο ποτάμι του κόσμου πάνω από τον Αμαζόνιο, το οποίο μεταφέρει όγκο νερού ίσο με 14 ποταμούς Μισισιπή. Σε αντίθεση με την παραδοσιακή αντίληψη ενός ποταμού με όχθες, τρεχούμενο νερό και εμφανή διαδρομή στη στεριά, αυτό το τεράστιο ρεύμα ρέει για χιλιάδες χιλιόμετρα πάνω από το βόρειο τμήμα της Νότιας Αμερικής, χωρίς ορατή κοίτη.
Η λεκάνη απορροής του Αμαζονίου ξεχωρίζει για τον τεράστιο όγκο βροχής και το μέγεθος των τροπικών δασών της. Ωστόσο, πρόσφατα στοιχεία καταδεικνύουν την ύπαρξη τεράστιων ποταμών νερού που κινούνται στον αέρα, ξεκινώντας από τον Ατλαντικό Ωκεανό και ταξιδεύοντας δυτικά προς τις Άνδεις. Καθώς αυτός ο υγρός αέρας κινείται, προκαλεί βροχοπτώσεις στο τροπικό δάσος, και στη συνέχεια τα φυτά απελευθερώνουν υδρατμούς μέσω της εξατμισοδιαπνοής, δηλαδή της διαδικασίας εξάτμισης από το έδαφος και διαπνοής από τα φυτά.
Σύμφωνα με δεδομένα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (World Economic Forum), τα δέντρα του Αμαζονίου απελευθερώνουν 20 δισεκατομμύρια τόνους υδρατμών καθημερινά. Αυτή η παραγωγή υγρασίας καθορίζει τον κύκλο του νερού, επηρεάζοντας τις βροχοπτώσεις, την αγροτική παραγωγή, τους πόρους γλυκού νερού και τα οικοσυστήματα σε ευρείες περιοχές της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής.
Μελέτες από το Πρόγραμμα Παρακολούθησης του Αμαζονίου των Άνδεων παρέχουν κρίσιμες πληροφορίες για τη μεταβολή αυτών των περίπλοκων καιρικών φαινομένων. Η αποψίλωση των δασών και η παγκόσμια υπερθέρμανση απειλούν τη διαδικασία δημιουργίας αυτών των ατμοσφαιρικών ποταμών. Η διατάραξη της ροής υγρασίας ωθεί τμήματα του Τροπικού Δάσους του Αμαζονίου σε ένα σημείο καμπής, το οποίο μεταφράζεται σε απότομες και δραματικές μεταβολές που καταλήγουν σε ένα ριζικά διαφορετικό οικοσύστημα.
Αυτές οι τεράστιες κινήσεις υγρασίας συγκροτούν ένα «ιπτάμενο ποταμό», το οποίο παραμένει αιωρούμενο χρησιμοποιώντας εκτεταμένους ατμοσφαιρικούς διαδρόμους υδρατμών αντί για κοίτες. Τα ιπτάμενα ποτάμια συντηρούν τις βροχοπτώσεις σε μεγάλα τμήματα του Αμαζονίου και υποστηρίζουν την ανάπτυξη των φυτών μακριά από τον ωκεανό.
Εάν η αποψίλωση διακόψει τις διαδρομές υγρασίας, λιγότερο νερό θα φτάσει σε ευάλωτες περιοχές. Ερευνητές τονίζουν ότι περιοχές του Περού και της Βολιβίας αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο, καθώς διαταράσσεται η κύρια πηγή ατμοσφαιρικής υγρασίας τους. Η απώλεια δύναμης των ιπτάμενων ποταμών θα επεκτείνει τις επιπτώσεις πολύ πέρα από τα δάση.
Η ανακάλυψη αυτού του κρυμμένου ποταμού επιβεβαιώνει την εξάρτηση του Αμαζονίου από την ατμοσφαιρική υγρασία και την αλληλεξάρτηση του περιβάλλοντος, όπου αυτό το ευρύτερο σύστημα παρέχει απαραίτητη τροφή σε ένα από τα πιο κρίσιμα οικοσυστήματα του πλανήτη.
