Με τιμή στα επίπεδα των 1,55 ευρώ ανά λίτρο κάνει σήμερα Πέμπτη, 15 Οκτωβρίου, πρεμιέρα το πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς η συνδυασμένη παρέμβαση κράτους και διυλιστηρίων περιορίζει κατά 40 λεπτά την επιβάρυνση των καταναλωτών. Την ίδια στιγμή, οι εκπτώσεις στα καύσιμα κίνησης διατηρούν τη μέση πανελλαδική τιμή του ντίζελ κοντά στα 2,12 ευρώ και της αμόλυβδης στα 2,20 ευρώ ανά λίτρο.
Παράγοντες της αγοράς αποτιμούν θετικά τις παρεμβάσεις, επισημαίνοντας ότι απορροφούν σημαντικό μέρος των ανατιμήσεων που έχει προκαλέσει η διεθνής ενεργειακή κρίση. Επομένως, περιορίζουν σημαντικά τις επιβαρύνσεις στους προϋπολογισμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Ωστόσο, αυτό δεν εξαλείφει το γεγονός ότι οι τιμές παραμένουν αισθητά υψηλότερες από πέρυσι, κάτι που καθιστά την αντίδραση του καταναλωτικού κοινού το μεγάλο στοίχημα των επόμενων εβδομάδων.
Στο πρώτο «δίχτυ προστασίας» των 40 λεπτά ανά λίτρο συμμετέχουν ισόποσα το Δημόσιο και τα δύο ελληνικά διυλιστήρια. Με την πρόσθετη αυτή πρωτοβουλία, οι δύο Όμιλοι διευρύνουν τη συμβολή τους στη συγκράτηση του κόστους των καυσίμων, έχοντας ήδη διαθέσει από τον Ιούλιο περισσότερα από 100 εκατ. ευρώ για την απορρόφηση των ανατιμήσεων. Παράλληλα, η ΕΚΟ, θυγατρική της Helleniq Εnergy, ανακοίνωσε ακόμη χαμηλότερη τιμή εκκίνησης, στα 1,49 ευρώ, προσθέτοντας πρόσθετη έκπτωση στους πελάτες της.
Το ενδεικτικό κόστος θέρμανσης
Σύμφωνα με στελέχη του κλάδου, ιδιαίτερη σημασία έχει ότι το τελικό αποτέλεσμα ξεπερνά τους αρχικούς κυβερνητικούς στόχους. Υπενθυμίζεται πως ο πήχης είχε τοποθετηθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ ανά λίτρο, επίπεδο στο οποίο είχε ολοκληρωθεί η προηγούμενη περίοδος θέρμανσης. Επομένως, η συνδρομή της Helleniq Energy και της Motor Oil επέτρεψε να περιοριστεί περαιτέρω το κόστος, σε μία συγκυρία κατά την οποία οι ανάγκες των νοικοκυριών, ιδίως στη βόρεια Ελλάδα, αναμένεται να δοκιμάσουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Η ελάφρυνση αποτυπώνεται και στο κόστος θέρμανσης ενός νοικοκυριού. Ενδεικτικά, για μία οικογένεια στην Αθήνα με μικρή εποχική κατανάλωση, περίπου 516 λίτρων, η συνολική δαπάνη θα διαμορφωνόταν σε περίπου 800 ευρώ, εφόσον η τιμή των 1,55 ευρώ ίσχυε για το σύνολο της ποσότητας. Χωρίς τις εκπτώσεις, το κόστος θα έφτανε τα 1.006 ευρώ, δηλαδή θα ήταν υψηλότερο κατά περίπου 20%.
Το δεύτερο «δίχτυ προστασίας» είναι το επίδομα θέρμανσης, το οποίο αυξάνεται κατά 30% για τον φετινό χειμώνα. Έτσι, ένα νοικοκυριό που δικαιούνταν 500 ευρώ θα λάβει 650 ευρώ. Με βάση την εκτίμηση των συναρμόδιων υπουργείων ότι το πραγματικό κόστος μπορεί να υποχωρήσει στα 1,35 ευρώ ανά λίτρο για τους δικαιούχους με το επίδομα, η δαπάνη στο παραπάνω παράδειγμα περιορίζεται σε περίπου 697 ευρώ, μειωμένη κατά 31% σε σχέση με το σενάριο χωρίς παρεμβάσεις. Πρόκειται βέβαια για ενδεικτική σύγκριση, καθώς η έκπτωση στην αντλία έχει προς το παρόν ανακοινωθεί έως τις 31 Οκτωβρίου.
Εξίσου σημαντική χαρακτηρίζεται από την αγορά η αύξηση κατά 30% της προκαταβολής του επιδόματος. Με δεδομένη τη δυσκολία αρκετών νοικοκυριών να χρηματοδοτήσουν τις αρχικές παραγγελίες, η μεγαλύτερη προκαταβολή μπορεί να περιορίσει την πίεση στη ρευστότητά τους. Η πλατφόρμα αιτήσεων αναμένεται να ανοίξει έως τις 10 Νοεμβρίου, ενώ η προκαταβολή προβλέπεται μέχρι τις 23 Δεκεμβρίου 2026.
Ερωτηματικό η ζήτηση
Παρά πάντως την αισθητή συγκράτηση του κόστους, τα στελέχη του κλάδου υπενθυμίζουν ότι το πετρέλαιο θέρμανσης ξεκινά φέτος περίπου 35% ακριβότερα από την περσινή πρεμιέρα, όταν η μέση τιμή ήταν κοντά στα 1,15 ευρώ ανά λίτρο στην Αττική. Επομένως, οι εκπτώσεις περιορίζουν μεν τις συνέπειες της κρίσης, χωρίς όμως να απορροφούν το 100% των ανατιμήσεων.
Κατά τις ίδιες πηγές, χωρίς τις πρωτοβουλίες κράτους και διυλιστηρίων, υπήρχε κίνδυνος οι πωλήσεις να υποχωρήσουν σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα της οικονομικής κρίσης. Ακόμη και με τις εκπτώσεις, όμως, η πρώτη εβδομάδα εκτιμάται ότι θα είναι πιο «μουδιασμένη» από άλλες χρονιές. Μία ασφαλέστερη πρώτη εικόνα για την ανταπόκριση των καταναλωτών αναμένεται να υπάρχει σε περίπου δέκα ημέρες.
Ανάλογη είναι η εικόνα στα καύσιμα κίνησης. Η αμόλυβδη διατηρείται κοντά στα 2,20 ευρώ ανά λίτρο πανελλαδικά, με τις τιμές σε περιοχές όπως οι Κυκλάδες να «φλερτάρουν» με τα 2,50 ευρώ. Από τις 17 Οκτωβρίου, την έκπτωση των 10 λεπτών αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου το κράτος, καθώς τα διυλιστήρια διακόπτουν την ενίσχυση στη βενζίνη, δίνοντας προτεραιότητα στη θέρμανση.
Αντίθετα, στο ντίζελ κίνησης διατηρείται η συνδυασμένη έκπτωση των 20 λεπτών ανά λίτρο, με συμμετοχή του Δημοσίου κατά 15 λεπτά και των διυλιστηρίων κατά 5 λεπτά. Η μέση τιμή αναμένεται έτσι να παραμείνει κοντά στα 2,12 ευρώ, φτάνοντας σε νησιωτικές περιοχές ακόμη και τα 2,36 ευρώ.
Παράγοντες του κλάδου χαρακτηρίζουν ζωτικής σημασίας τη συγκεκριμένη παρέμβαση, καθώς το ντίζελ επηρεάζει άμεσα το κόστος μεταφορών, παραγωγής και διανομής σχεδόν όλων των προϊόντων και υπηρεσιών. Επομένως, η συγκράτησή του λειτουργεί και ως ανάχωμα στη μετακύλιση των ενεργειακών ανατιμήσεων στην υπόλοιπη οικονομία.
Οι εκπτώσεις, σε συνδυασμό με την αυξημένη τουριστική κίνηση, είχαν στηρίξει την αγορά κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Είναι ενδεικτικό ότι ο Αύγουστος έκλεισε οριακά θετικά, με άνοδο 2% στις πωλήσεις βενζίνης και 2,5% στο ντίζελ κίνησης.
Ωστόσο, ήδη από τον Σεπτέμβριο καταγράφηκε υποχώρηση της ζήτησης, σύμφωνα με τα ανεπίσημα στοιχεία, καθώς η πίεση στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών συνδυάστηκε με την εξασθένηση της τουριστικής δραστηριότητας. Το ερώτημα πλέον είναι κατά πόσο η κάμψη θα συνεχιστεί και τους επόμενους μήνες, αλλά και αν οι εκπτώσεις θα αποδειχθούν αρκετές για να περιορίσουν την έκτασή της.
Στις Βρυξέλλες η μάχη για πρόσθετα μέτρα
Σε αυτό το περιβάλλον, το ενδιαφέρον στρέφεται στη Σύνοδο Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες, στην οποία συμμετέχει ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης. Στην ατζέντα περιλαμβάνονται οι πρωτοβουλίες που μπορεί να αναλάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση για την αντιμετώπιση των υψηλών ενεργειακών τιμών, με έμφαση σε προσωρινά και στοχευμένα μέτρα στήριξης των πολιτών και των επιχειρήσεων.
Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία, ώστε να αποκτήσει πρόσθετα περιθώρια παρεμβάσεων χωρίς να διαταραχθεί η δημοσιονομική σταθερότητα. Στο επίκεντρο της ελληνικής πρότασης βρίσκεται η αξιοποίηση πρόσθετων φορολογικών εσόδων που προκύπτουν από τον ενεργειακό πληθωρισμό, με δυνατότητα εξαίρεσης προσωρινών μέτρων στήριξης από τους ευρωπαϊκούς περιορισμούς δαπανών.
Πρόκειται για αίτημα απέναντι στο οποίο η Κομισιόν έχει μέχρι στιγμής εκφράσει επιφυλάξεις, με την Αθήνα να επιδιώκει στον αντίποδα να διαμορφωθούν ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για ενδεχόμενη διεύρυνση των ενισχύσεων.
