Με σημαντικά ακριβότερους όρους θα πρέπει πλέον να διαπραγματευτούν την προμήθεια αμερικανικού LNG όσες χώρες επιδιώξουν να αξιοποιήσουν τον Κάθετο Διάδρομο, καθώς οι τιμές στις οποίες «κλείδωσαν» οι πρώτες εμπορικές συμφωνίες δεν είναι πια διαθέσιμες. Επομένως, οι αγοραστές που κινήθηκαν πρώτοι έχουν αποκτήσει ένα σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, την ώρα που οι υπόλοιπες αγορές της περιοχής καλούνται να εξασφαλίσουν καύσιμο σε πολύ πιο δυσμενείς συνθήκες.
Το ήδη μεγάλο αντίτιμο από την καθυστέρηση στην οριστικοποίηση των συμβολαίων προμήθειας ήταν ένα από τα βασικά μηνύματα της χθεσινής τοποθέτησης του Αλέξανδρου Εξάρχου, πρόεδρου και διευθύνοντος συμβούλου του Ομίλου AKTOR και CEO της Atlantic SEE LNG Trade, στο συνέδριο Green Deal Greece 2026. Οι επισημάνσεις του ανέδειξαν αυτό το τίμημα, καθώς όπως τόνισε, το αρχικό «παράθυρο» για εξασφάλιση ανταγωνιστικών τιμών έχει πλέον στενέψει αισθητά.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με τον ίδιο, το τίμημα που εξασφάλισε η Atlantic SEE LNG Trade από τη Venture Global για την προμήθεια 1,5 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου ετησίως απέχει σημαντικά από τα σημερινά επίπεδα της αγοράς. Στο πλαίσιο αυτής της συμφωνίας έχουν ήδη συναφθεί εμπορικές συμφωνίες διάθεσης αμερικανικού LNG στην Αλβανία και τη Βοσνία, με τους συγκεκριμένους αγοραστές να βρίσκονται πλέον σε σαφώς ευνοϊκή θέση.
«Η τιμή που εξασφαλίσαμε για το 1,5 bcm από τη Venture Global αυτή τη στιγμή δεν είναι διαθέσιμη για καμία άλλη ποσότητα, με μεγάλη διαφορά», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Απάντηση στις επιφυλάξεις
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι, όταν δρομολογήθηκε η μακροχρόνια προμήθεια αμερικανικού LNG, υπήρξαν αρκετοί που αμφισβήτησαν την οικονομική σκοπιμότητα της επιλογής. Μάλιστα, όπως αποκάλυψε ο κ. Εξάρχου, σχετικές επιφυλάξεις είχαν διατυπωθεί ακόμη και από ορισμένα στελέχη της ελληνικής κυβέρνησης.
Η βασική ένσταση αφορούσε το κατά πόσο ήταν συμφέρουσα και διατηρήσιμη η τιμή αγοράς που είχε συμφωνηθεί, με δεδομένο μάλιστα ότι επρόκειτο για δέσμευση μεγάλης διάρκειας. Ωστόσο, η μεταγενέστερη ανατίμηση του φυσικού αερίου έχει μεταβάλει τα δεδομένα, καθιστώντας τους αρχικούς όρους ακόμη πιο ελκυστικούς.
Κατά συνέπεια, η χρονική συγκυρία αποδεικνύεται καθοριστική για την οικονομική βιωσιμότητα των εμπορικών συμφωνιών. Οι πρώτοι αγοραστές μπορούν να επωφεληθούν από το χαμηλότερο κόστος που έχουν ήδη εξασφαλιστεί, ενώ όσοι ακολουθήσουν θα χρειαστεί να διαπραγματευτούν σε ένα διαφορετικό περιβάλλον τιμών.
Συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις με Ρουμανία και Βουλγαρία
Η Atlantic SEE LNG Trade εξακολουθεί να επιδιώκει τη διεύρυνση των εμπορικών συμφωνιών της, έχοντας στο επίκεντρο αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης που μπορούν να τροφοδοτηθούν μέσω της Ελλάδας.
Ο κ. Εξάρχου αποκάλυψε ότι υπάρχουν συζητήσεις οι οποίες δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε συμφωνίες. Ως μία από τις βασικές αγορές ενδιαφέροντος προσδιόρισε τη Ρουμανία, εκτιμώντας ότι ο σχηματισμός νέας κυβέρνησης δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να συνεχιστούν οι σχετικές επαφές. Παράλληλα, σε εξέλιξη παραμένουν οι διαβουλεύσεις με τη Βουλγαρία, καθώς και με άλλες χώρες που θα μπορούσαν να ενταχθούν στο εμπορικό δίκτυο του Κάθετου Διαδρόμου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, όπως διευκρίνισε ο επικεφαλής της Atlantic SEE LNG Trade, το εμπορικό σκέλος του Κάθετου Διαδρόμου δεν αποτελεί αποκλειστικό πεδίο δραστηριοποίησης της εταιρείας του. Αντίθετα, εξαρχής υπήρχε η δυνατότητα συμμετοχής και άλλων επιχειρήσεων, εφόσον αναλάβουν την προμήθεια και διάθεση αμερικανικού LNG στις ευρωπαϊκές αγορές.
Όπως συμπλήρωσε, στην αρχική φάση καμία άλλη εταιρεία δεν έδειξε να είναι διατεθειμένη να αναλάβουν το επιχειρηματικό ρίσκο μίας πολυετούς δέσμευσης. «Δεν υπήρχε ιδιώτης που επιθυμούσε να υπογράψει παρόμοια συμφωνία, ώστε ενδεχομένως να θεωρείται σε εκείνον τον χρόνο ανταγωνιστής», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Καμία απειλή από το ρωσικό αέριο
Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα, ο κ. Εξάρχου σημείωσε πως ο Κάθετος Διάδρομος δεν απειλείται από μια ενδεχόμενη επαναφορά ρωσικών ποσοτήτων αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά. Σε αντίθεση με την εκτίμηση ότι μία τέτοια εξέλιξη θα έθετε υπό αμφισβήτηση τις προοπτικές του αμερικανικού LNG, ο ίδιος υποστήριξε ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ακόμη και προς όφελος του Vertical Corridor.
Ο λόγος είναι πως η συνύπαρξη αμερικανικού και ρωσικού φυσικού αερίου θα επέτρεπε τον συνδυασμό ποσοτήτων διαφορετικής προέλευσης, με αποτέλεσμα τη διαμόρφωση χαμηλότερου μέσου κόστους προμήθειας. Επομένως, σε ένα σενάριο ανατροπής του ευρωπαϊκού στοπ στο καύσιμο από τη Μόσχα (το οποίο ο ίδιος πάντως σημείωσε πως είναι μάλλον απίθανο), θα μπορούσε να αξιοποιηθεί η δυνατότητα ανάμειξης ρωσικού και αμερικανικού αερίου, όπως γίνεται για παράδειγμα στο λεγόμενο «turkish blend» που προωθεί η Τουρκία.
Η οικονομική λογική αυτής της προσέγγισης σχετίζεται με το γεγονός ότι το φυσικό αέριο που μεταφέρεται μέσω αγωγών έχει κατά κανόνα μικρότερο κόστος μεταφοράς σε σχέση με το LNG, για το οποίο απαιτούνται επιπλέον διαδικασίες υγροποίησης, θαλάσσιας μεταφοράς και επαναεριοποίησης.
Ωστόσο, η οικονομική παράμετρος δεν αναιρεί την ανάγκη ενεργειακής διαφοροποίησης. Όπως επισήμανε ο κ. Εξάρχου, θα ήταν λανθασμένο για την Ευρωπαϊκή Ένωση να εγκαταλείψει τη μονομερή εξάρτηση από τη Ρωσία, μόνο και μόνο για να δημιουργήσει μία νέα, αυτή τη φορά από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στόχος, επομένως, θα πρέπει να είναι η ύπαρξη περισσότερων επιλογών τροφοδοσίας, ώστε να ενισχύεται ο ανταγωνισμός μεταξύ προμηθευτών και να περιορίζεται η έκθεση των ευρωπαϊκών οικονομιών στις αναταράξεις της αγοράς. Κατά συνέπεια, μία ενδεχόμενη επιστροφή του ρωσικού φυσικού αερίου στο άμεσο μέλλον, αντί να ακυρώσει το εμπορικό εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου, θα μπορούσε να διευρύνει τις δυνατότητες ανταγωνιστικής αξιοποίησής του.
