Από το λιμάνι του Ηρακλείου απέπλευσε λίγο μετά τις 18:00 της Τρίτης 10 Νοεμβρίου το ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo», σηματοδοτώντας την επανεκκίνηση της ερευνητικής αποστολής για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector, GSI).
Την αναχώρηση επιβεβαίωσαν με κοινή ανακοίνωσή τους η Great Sea Interconnector ΑΕ, ο ΑΔΜΗΕ, αλλά και ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου.
Το γαλλικό πλοίο, που επιχειρεί για λογαριασμό της Nexans, θα πραγματοποιήσει αρχικά εργασίες βαθμονόμησης του εξοπλισμού του και στη συνέχεια θα προχωρήσει στις έρευνες βυθού, βάσει των NAVTEX που έχουν εκδώσει οι αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές.
Η αποστολή αφορά τη χαρτογράφηση της προτεινόμενης όδευσης του υποθαλάσσιου καλωδίου, ώστε να προσδιοριστούν οι κατάλληλες θέσεις για την πόντισή του. Το ενδιαφέρον στρέφεται στη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κρήτης και νότια της Κάσου και της Καρπάθου, όπου είχαν διακοπεί οι ερευνητικές εργασίες το καλοκαίρι του 2024.
Πριν περάσει στο κύριο πεδίο των ερευνών, το «Abeille Marengo» θα πραγματοποιήσει δοκιμές βαθμονόμησης εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Σύμφωνα με τις πληροφορίες για τον σχεδιασμό της αποστολής, η διαδικασία αναμένεται να διαρκέσει περίπου 24 ώρες. Πρόκειται για τον έλεγχο και τη ρύθμιση των αισθητήρων και των συστημάτων μέτρησης του πλοίου, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ακρίβεια των καταγραφών. Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η λεπτομερής αποτύπωση του βυθού με ειδικό εξοπλισμό, κατά μήκος της σχεδιαζόμενης διαδρομής προς την Κύπρο.
Η απάντηση της Αθήνας στην τουρκική αντι-NAVTEX
Λίγες ώρες μετά τον απόπλου του «Abeille Marengo» από το Ηράκλειο η Τουρκία εξέδωσε νέα NAVTEX , υποστηρίζοντας ότι έχει δώσει «συγκατάθεση» για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου.
Στην αγγελία 1127/26, η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι οι εργασίες πραγματοποιούνται κατά μήκος γραμμών που έχουν «συντονιστεί με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές» και ότι «έχει ληφθεί η συγκατάθεση των τουρκικών αρχών». Δεν διευκρινίζει, ωστόσο, ποιος φέρεται να ζήτησε αυτή τη συγκατάθεση ούτε ποια διαδικασία ακολουθήθηκε. Η τουρκική αγγελία χαρακτηρίζει τις εργασίες «θαλάσσια επιστημονική έρευνα» για την εγκατάσταση υποθαλάσσιου καλωδίου. Υποστηρίζει επίσης ότι διεξάγονται εντός της τουρκικής περιοχής ευθύνης NAVTEX και «επί της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο». Για τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί, παραπέμπει στην επιστολή A/74/757, την οποία κατέθεσε στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020.
Η αντίδραση της Αθήνας στην τουρκική αντι-NAVTEX ήταν άμεση, με κυβερνητικές πηγές να ξεκαθαρίζουν ότι η Άγκυρα δεν έχει εμπλοκή στη διαδικασία αδειοδότησης του έργου. Όπως υπογραμμίζεται, η Ελλάδα και η Κύπρος είναι οι μοναδικές χώρες στις οποίες υποβλήθηκαν αιτήματα για την έκδοση αδειών εργασιών, ενώ η κίνηση του πλοίου πραγματοποιείται βάσει της NAVTEX που εξέδωσαν οι ελληνικές αρχές.
Η Αθήνα υποβαθμίζει τη σημασία της τουρκικής NAVTEX, επισημαίνοντας ότι εκδόθηκε μεταγενέστερα, όταν η πορεία του πλοίου είχε ήδη δημοσιοποιηθεί μέσω της ελληνικής αναγγελίας. Παράλληλα, τονίζει ότι η τουρκική NAVTEX δεν αναφέρεται σε «έκδοση άδειας», καθώς δεν είχε υποβληθεί σχετικό αίτημα προς την Άγκυρα. Ιδιαίτερη σημασία έχει η επισήμανση ότι θα ακολουθήσει ελληνική αντίδραση σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, χωρίς ωστόσο να διευκρινίζεται στην άτυπη ενημέρωση η μορφή ή ο χρόνος της παρέμβασης. «Θα ακολουθήσει η προσήκουσα βάσει διεθνούς δικαίου αντίδραση της ελληνικής πλευράς», καταλήγουν οι ίδιες κυβερνητικές πηγές, υποδηλώνοντας την πρόθεση για έκδοση αντι-NAVTEX.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) Σταύρος Παπασταύρου, ζήτησε από τα κόμματα της αντιπολίτευσης να μην πέφτουν στην παγίδα της Άγκυρας, λίγη ώρα μετά την έκδοση της τουρκικής NAVTEX: «Κύριε Χρηστίδη, κύριε Ξανθόπουλε, κύριε Καραθανασόπουλε, κύριε Καζαμία, μην πέφτετε στην παγίδα. Μην πέφτετε στην παγίδα. Η Τουρκία έβγαλε μια NAVTEX, έδωσε μια συγκατάθεση, χωρίς αυτό να τη ζητηθεί από την εταιρεία. Δέστε αυτό το κείμενο που αναφέρετε. Δεν αναφέρει πουθενά ότι ζητήθηκε άδεια από την εταιρεία. Ξέρετε γιατί; Γιατί δεν τη ζητήθηκε. Γιατί η γαλλική εταιρεία έκανε έτοιμα για άδεια εργασιών μόνο στην Ελλάδα και την Κύπρο. Και το πλοίο, πριν από λίγες ώρες, και νομίζω υπήρχε εθνική ενότητα, βγήκε για την πόντιση, για να κάνει τις βυθομετρήσεις, βάσει μόνο της ελληνικής NAVTEX. Γιατί εκεί δημοσιοποιούνται οι συνταγμένες. Η πορεία του πλοίου κατέστη δημόσια βάσει της ελληνικής NAVTEX. Και έρχεται η Τουρκία, χωρίς να υπάρχει τέτοιο αίτημα, να δίνει μια συγκατάθεση χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε όχληση από τη γαλλική εταιρεία. Ή να είναι ξεκάθαρο. Δεν υπήρξε αίτημα από τη γαλλική εταιρεία. Το πλοίο βγήκε στη βάση μιας NAVTEX από την Ελλάδα και μόνο. Καμία άλλη NAVTEX δεν έχει εκδοθεί βάση του αιτήματος γαλλικής εταιρείας. Να είμαστε ξεκάθαροι. Και κύριε Πρόεδρε, μετά, όταν τελειώσουμε τη συζήτηση, θα ήθελα να καταθέσω και τις νομοτεχνικές που μου ζητήθηκαν. Σας ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε», σημείωσε χαρακτηριστικά ο υπουργός.
Τί είπε ο πρωθυπουργός
Νωρίτερα, στο ζήτημα αναφέρθηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στο συνέδριο «Greece Talks», εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η αποστολή του γαλλικού πλοίου «θα είναι ένα ταξίδι που θα ολοκληρωθεί χωρίς αναταράξεις». Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε την ηλεκτρική διασύνδεση έργο εξαιρετικής σημασίας για την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου και υπογράμμισε τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα του, με τη συμμετοχή γαλλικών εταιρειών τόσο στο μετοχικό σχήμα όσο και στην προμήθεια του καλωδίου.
Παράλληλα, διαχώρισε την ενημέρωση τρίτων χωρών από τη διαδικασία αδειοδότησης, επισημαίνοντας ότι αυτή αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα των ελληνικών και κυπριακών αρχών. «Η άδεια λοιπόν ζητήθηκε από τις ελληνικές και τις κυπριακές Αρχές και άδεια δεν ζητήθηκε από την Τουρκία, ούτε από κανένα άλλο παράκτιο κράτος το οποίο μπορεί να εμπλέκεται δυνητικά σε αυτή την υπόθεση», ανέφερε.
Ως προς τη γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα, ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι δεν δημιουργεί νομικό προηγούμενο και δεν μπορεί να εκληφθεί ως αίτημα αδειοδότησης. Πρόσθεσε ότι ανάλογες δημόσιες παρεμβάσεις της Τουρκίας έχουν υπάρξει και σε διασυνδέσεις ελληνικών νησιών, οι οποίες προχώρησαν χωρίς εμπόδια στο πεδίο.
