Τις εκτιμήσεις που μετέφεραν ειδικοί στο powergame.gr, για επιτυχή έκβαση του διαγωνισμού της ΕΔΕΥΕΠ για έναν νέο κύκλο σεισμικών ερευνών στις ελληνικές θάλασσες, επιβεβαιώνει η υποβολή τριών προσφορών από διεθνείς εταιρείες του κλάδου. Το ενδιαφέρον που είχε εκδηλωθεί το προηγούμενο διάστημα μεταφράστηκε σε συγκεκριμένες υποψηφιότητες, δημιουργώντας θετικές προϋποθέσεις για την απόκτηση νέων γεωφυσικών δεδομένων σε εκτεταμένες περιοχές της Δυτικής και Νότιας Ελλάδας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το επόμενο κρίσιμο ορόσημο τοποθετείται την Παρασκευή, 13 Νοεμβρίου, οπότε αναμένεται να πραγματοποιηθεί η αποσφράγιση των προσφορών και να γίνουν γνωστές οι ταυτότητες των τριών «μνηστήρων». Πρόκειται για μία εξέλιξη με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς προς το παρόν δεν είναι γνωστό ούτε ποιοι συμμετέχουν στη διαδικασία ούτε ποιες θαλάσσιες περιοχές περιλαμβάνονται στα ερευνητικά προγράμματα που έχουν προτείνει.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η προθεσμία υποβολής των προσφορών ολοκληρώθηκε αργά το βράδυ της Δευτέρας 9 Νοεμβρίου, γεγονός που εξηγεί γιατί οι επίσημες ανακοινώσεις έγιναν την επόμενη ημέρα. Καθώς οι προσφορές κατατέθηκαν ηλεκτρονικά, δεν υπάρχει εικόνα για την προέλευσή τους, η οποία θα προκύψει μετά το άνοιγμα των ηλεκτρονικών φακέλων από την αρμόδια Επιτροπή Αξιολόγησης.
Ενδείξεις για ισχυρούς «παίκτες»
Το πρώτο βήμα αφορά τη συγκρότηση της Επιτροπής Αξιολόγησης, τα μέλη της οποίας θα πρέπει να εγκριθούν από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΔΕΥΕΠ. Με βάση τον υφιστάμενο προγραμματισμό, η Επιτροπή αναμένεται να συνεδριάσει την Παρασκευή, ώστε να προχωρήσει στην αποσφράγιση των προσφορών και στη συνέχεια να ξεκινήσει την εξέτασή τους.
Πάντως, παρά το γεγονός ότι οι ταυτότητες των ενδιαφερομένων δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί επισήμως, η εικόνα που έχει διαμορφωθεί στην αγορά παραπέμπει σε εταιρείες με ισχυρή διεθνή παρουσία στον τομέα των σεισμικών ερευνών. Άλλωστε, ήδη πριν από την εκπνοή της προθεσμίας, ο αριθμός και η προέλευση των ερωτημάτων που είχαν υποβληθεί στην ΕΔΕΥΕΠ για τους όρους της πρόσκλησης είχαν δημιουργήσει την εκτίμηση ότι ο διαγωνισμός θα προσέλκυε σημαντικούς «παίκτες» του κλάδου.
Σχεδόν βέβαιη θεωρείται η συμμετοχή της PGS Exploration (UK), του βρετανικού εταιρικού βραχίονα της PGS Exploration, η οποία έχει πλέον ενσωματωθεί στην TGS. Υπενθυμίζεται ότι η εκδήλωση ενδιαφέροντος της συγκεκριμένης εταιρείας προς την ΕΔΕΥΕΠ αποτέλεσε το έναυσμα για την προκήρυξη του διαγωνισμού. Επομένως, η παρουσία της μεταξύ των υποψηφίων ήταν εξαρχής αναμενόμενη.
Το γεγονός ότι τελικά κατατέθηκαν τρεις προσφορές θεωρείται ιδιαίτερα θετικό, καθώς υπερβαίνει το ενδιαφέρον της εταιρείας που είχε αρχικά κινητοποιήσει τη διαδικασία. Παράλληλα, αποτυπώνει την εκτίμηση διεθνών επιχειρήσεων ότι υπάρχουν εμπορικές προοπτικές στην απόκτηση νέων σεισμικών δεδομένων από τις ελληνικές θαλάσσιες περιοχές.
Τα οφέλη από τον ανταγωνισμό
Ο αριθμός των υποψηφιοτήτων έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ενισχύει τις δυνατότητες διαπραγμάτευσης της ΕΔΕΥΕΠ τόσο στο τεχνικό όσο και στο οικονομικό σκέλος. Με τρεις ενδιαφερόμενους, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την εξασφάλιση ευνοϊκότερων όρων για το Δημόσιο, σε σχέση με μία διαδικασία στην οποία θα είχε εμφανιστεί μόνο ένας υποψήφιος.
Στο τεχνικό πεδίο, η ΕΔΕΥΕΠ θα έχει τη δυνατότητα να συγκρίνει τα προτεινόμενα ερευνητικά προγράμματα, τις μεθόδους απόκτησης και επεξεργασίας των σεισμικών δεδομένων, καθώς και την έκταση των περιοχών που προτίθεται να καλύψει κάθε εταιρεία. Αντίστοιχα, στο οικονομικό σκέλος, η ύπαρξη περισσότερων προσφορών ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Διαχειριστικής Εταιρείας ως προς τα ανταλλάγματα που θα εξασφαλίσει το Δημόσιο από την εμπορική εκμετάλλευση των δεδομένων.
Υπάρχει, ωστόσο, και μία δεύτερη παράμετρος, η οποία μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντική. Ο λόγος είναι πως διαμορφώνονται αξιόλογες πιθανότητες οι τρεις προσφορές να μην αφορούν απολύτως ταυτόσημες γεωγραφικά περιοχές. Αν επιβεβαιωθεί αυτή η εκτίμηση, τότε θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε οι νέες σεισμικές έρευνες να καλύψουν συνολικά μία αρκετά μεγάλη θαλάσσια έκταση.
Κι αυτό γιατί η διαδικασία δεν προϋποθέτει την ανάδειξη ενός και μοναδικού αναδόχου, καθώς υπάρχει δυνατότητα χορήγησης αδειών σε περισσότερες εταιρείες. Κατά συνέπεια, η ενδεχόμενη διαφοροποίηση των προτεινόμενων ερευνητικών προγραμμάτων μπορεί να λειτουργήσει προς όφελος της συνολικής γεωγραφικής κάλυψης. Σε κάθε περίπτωση, ασφαλή συμπεράσματα θα μπορούν να εξαχθούν μόνο μετά την αποσφράγιση και την εξέταση των προσφορών.
Το οικονομικό μοντέλο
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του διαγωνισμού αποτελεί το οικονομικό μοντέλο που προβλέπεται για την πραγματοποίηση των ερευνών. Σε αντίθεση με μία συμβατική ανάθεση έργου από το Δημόσιο, το κόστος απόκτησης και επεξεργασίας των σεισμικών δεδομένων αναλαμβάνεται από τις ιδιωτικές εταιρείες που θα λάβουν τις σχετικές άδειες, χωρίς επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού.
Οι εταιρείες αναλαμβάνουν επομένως το επενδυτικό ρίσκο, προσδοκώντας ότι θα αποσβέσουν τις δαπάνες τους μέσω της εμπορικής αξιοποίησης των δεδομένων. Πρόκειται για το μοντέλο multi-client, στο οποίο μία εταιρεία πραγματοποιεί σεισμικές έρευνες και στη συνέχεια διαθέτει άδειες χρήσης των αποτελεσμάτων τους σε περισσότερες επιχειρήσεις που ενδιαφέρονται να αξιολογήσουν το δυναμικό υδρογονανθράκων συγκεκριμένων περιοχών.
Τα δεδομένα παραμένουν στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου, ενώ οι ανάδοχοι αποκτούν δικαιώματα εμπορικής εκμετάλλευσης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Παράλληλα, η προκήρυξη προβλέπει οικονομικά ανταλλάγματα προς την ΕΔΕΥΕΠ, τα οποία μπορούν να συνδέονται με ποσοστό επί των πωλήσεων των δεδομένων ή με εφάπαξ καταβολές ανάλογα με τον αριθμό των εμπορικών συμφωνιών.
Έτσι, το Δημόσιο έχει τη δυνατότητα όχι μόνο να αποκτήσει νέα και πιο σύγχρονα γεωφυσικά δεδομένα χωρίς να χρηματοδοτήσει τις έρευνες, αλλά και να εξασφαλίσει έσοδα από την εμπορική αξιοποίησή τους. Επομένως, ο ανταγωνισμός μεταξύ των τριών υποψηφίων αποκτά πρόσθετη σημασία, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε βελτιωμένους οικονομικούς όρους.
Ο οδικός χάρτης για νέες έρευνες το 2027
Όσον αφορά τα επόμενα βήματα, μετά την αποσφράγιση θα ακολουθήσει η αναλυτική αξιολόγηση των προσφορών από την αρμόδια Επιτροπή της ΕΔΕΥΕΠ. Η εξέταση θα καλύψει τόσο την επάρκεια και τις δυνατότητες των υποψηφίων όσο και το τεχνικό και οικονομικό περιεχόμενο των προτάσεών τους.
Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, η ΕΔΕΥΕΠ θα υποβάλει την εισήγησή της στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο θα κληθεί να αποφασίσει για την αποδοχή της. Εφόσον η εισήγηση γίνει δεκτή, θα ακολουθήσει η έκδοση της σχετικής υπουργικής απόφασης.
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής ενδείξεις, οι συμβάσεις που θα προκύψουν στη συνέχεια θα χρειαστεί να περάσουν από τον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου και από τη Βουλή για κύρωση Σε κάθε περίπτωση, στόχος είναι η αξιολόγηση και οι υπόλοιπες διοικητικές διαδικασίες να προχωρήσουν με ταχείς ρυθμούς, ώστε στις αρχές του 2027 να ανοίξει ο δρόμος για την έναρξη των νέων σεισμικών ερευνών, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες εγκρίσεις.
Η απόκτηση νέων, υψηλότερης ποιότητας σεισμικών δεδομένων μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά την εικόνα για το γεωλογικό δυναμικό περιοχών που είτε έχουν ήδη παραχωρηθεί είτε παραμένουν εκτός υφιστάμενων συμβάσεων. Με αυτόν τον τρόπο, θα δημιουργηθεί μία πληρέστερη βάση πληροφοριών για την προσέλκυση νέων επενδυτών, σε μία συγκυρία κατά την οποία ενισχύεται εκ νέου το ενδιαφέρον για τις προοπτικές αξιοποίησης των ελληνικών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων.
