Η Ελλάδα εξάγει φθηνή ηλεκτρική ενέργεια στη Βουλγαρία τις μεσημεριανές ώρες και εισάγει ακριβότερο ρεύμα από τη γειτονική χώρα το βράδυ. Η αντιστροφή των εμπορικών ροών (την οποία καταγράφει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε μελέτη της για την αξιοποίηση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης από τη Βουλγαρία) αποτυπώνει τις συνέπειες της ελληνικής καθυστέρησης στην ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας και τους αδικαιολόγητους περιορισμούς που θέτει το κράτος.
Πράγματι, την ώρα που η Βουλγαρία έχει επενδύσει μαζικά σε μπαταρίες, αξιοποιώντας ευρωπαϊκούς πόρους, η Ελλάδα διαθέτει ολοένα περισσότερα φωτοβολταϊκά, χωρίς αντίστοιχες υποδομές για να αποθηκεύει την παραγωγή τους.
Οι αναφορές Εξάρχου για τα εμπόδια στην ανάπτυξη των μπαταριών
Τις καθυστερήσεις και τους περιορισμούς στην ανάπτυξη μπαταριών έχει αναδείξει με αιχμηρό τρόπο ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, ασκώντας ευθεία κριτική στους χειρισμούς της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, συγκρίνοντας ευθέως τους χειρισμούς της Αθήνας με αυτούς της Σόφιας.
Όπως σημείωσε πρόσφαστα σε δημόσιες δηλώσεις του ο κ, Εξάρχου, η Βουλγαρία έδωσε προτεραιότητα στην αποθήκευση, αντί να κατευθύνει επιδοτήσεις σε νέα φωτοβολταϊκά. «Στη Βουλγαρία δεν επιδότησαν ποτέ φωτοβολταϊκά, επιδότησαν μπαταρίες μεγάλης ισχύος, με αποτέλεσμα να αξιοποιούν τη μεσημεριανή υπερπαραγωγή ΑΠΕ», ανέφερε, διερωτώμενος γιατί δεν ακολουθήθηκε μία αντίστοιχη προσέγγιση και στην Ελλάδα, προσθέτοντας ότι οι μπαταρίες που έχουν πραγματικό νόημα για το σύστημα και τους επενδυτές είναι έργα μεγάλης ισχύος και χωρητικότητας, ώστε να μπορούν να απορροφούν σημαντικές ποσότητες ενέργειας σε ώρες υπερπαραγωγής.
Ο επικεφαλής της AKTOR αμφισβήτησε επίσης τη σκοπιμότητα των περιορισμών στη χορήγηση ηλεκτρικού χώρου και στην ισχύ που μπορεί να αναπτύξει κάθε επενδυτής. Έθεσε μάλιστα το ερώτημα ποιο δημόσιο συμφέρον εξυπηρετείται όταν εμποδίζονται ιδιωτικές επενδύσεις σε μπαταρίες, οι οποίες δεν απαιτούν κρατικές επιδοτήσεις.
«Εάν επιτρεπόταν αυτή τη στιγμή η ανάπτυξη αποθήκευσης ελευθέρως, χωρίς επιδότηση, θα επενδύαμε στις μπαταρίες, χωρίς καμία αμφιβολία», είχε δηλώσει, ζητώντας την άρση των περιορισμών και την προώθηση μεγάλων έργων αποθήκευσης, ισχύος τουλάχιστον 100 MW.
Ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι το υφιστάμενο πλαίσιο μπορεί να ευνοήσει την εμπορία αδειών αντί της κατασκευής έργων, καθώς εταιρείες χωρίς επαρκή χρηματοδότηση ενδέχεται να δεσμεύσουν ηλεκτρικό χώρο και στη συνέχεια να αναζητούν αγοραστές. Έτσι, η χώρα κινδυνεύει να εμφανίζει στα χαρτιά την απαιτούμενη ισχύ αποθήκευσης, χωρίς αυτή να μετατρέπεται εγκαίρως σε πραγματικές εγκαταστάσεις.
Έως 1,2 δισ. ευρώ το ετήσιο όφελος από τις μπαταρίες
Η οικονομική αξία της αποθήκευσης αποτυπώνεται σε μελέτη του ΕΜΠ υπό τον καθηγητή Σταύρο Παπαθανασίου, σύμφωνα με την οποία κάθε επιπλέον GW μπαταριών μπορεί να μειώσει το ετήσιο κόστος ηλεκτροδότησης κατά 120-200 εκατ. ευρώ.
Με την εγκατάσταση 6 Γιγαβάτ μπαταριών έως το 2030 (που αποτελεί άσκηση υψηλής δυσκολίας αν ληφθεί υπόψη ότι αυτή τη στιγμή η εγκατεστημένη ισχύς είναι κάτω από 1 Γιγαβάτ), το συνολικό δυνητικό όφελος υπολογίζεται σε 720 εκατ. έως 1,2 δισ. ευρώ ετησίως, μέσω της συγκράτησης των χονδρεμπορικών τιμών και της μείωσης του κόστους εξισορρόπησης. Η ίδια μελέτη εκτιμά ότι κάθε νέο GW αποθήκευσης περιορίζει τη συχνότητα των αρνητικών τιμών κατά 10%-15% και τις περικοπές παραγωγής ΑΠΕ κατά 0,5-1 ποσοστιαία μονάδα.
Πώς η Βουλγαρία αξιοποιεί το ελληνικό ρεύμα
Η Βουλγαρία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των πλεονεκτημάτων που προσφέρει η αποθήκευση. Σύμφωνα με ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η χωρητικότητα των εγκατεστημένων μπαταριών στη γειτονική χώρα έχει ξεπεράσει τις 16 Γιγαβατώρες, χάρη σε επενδύσεις που υποστηρίχθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Τον Αύγουστο του 2026, η Βουλγαρία εισήγε από την Ελλάδα έως 750 MW γύρω στο μεσημέρι, όταν η υψηλή παραγωγή των φωτοβολταϊκών συμπιέζει τις τιμές. Περίπου στις 8 το βράδυ, οι ροές αντιστρέφονταν, με εξαγωγές προς την Ελλάδα περίπου 700 MW. Οι μπαταρίες επιτρέπουν στη βουλγαρική αγορά να αξιοποιεί τις διαφορές τιμών μεταξύ ημέρας και βραδιού, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το σύνολο της ενέργειας που εισάγεται αποθηκεύεται και επανεξάγεται.
Η νέα απειλή για τις ελληνικές εξαγωγές
Η ενίσχυση της Βουλγαρίας δεν περιορίζεται στις μπαταρίες. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, το μερίδιο των φωτοβολταϊκών στην ηλεκτροπαραγωγή της χώρας αναμένεται να αυξηθεί από 16% το 2025 σε 36% το 2031, με την ετήσια παραγωγή να ενισχύεται από 6,3 σε 17,5 TWh. Αυτό σημαίνει ότι η Βουλγαρία θα μπορούσε σταδιακά να περιορίσει τις εισαγωγές ελληνικού ρεύματος τις μεσημεριανές ώρες, καθώς θα διαθέτει περισσότερη δική της παραγωγή. Εάν συμβεί αυτό, θα περιοριστεί μία σημαντική διέξοδος για την εγχώρια πλεονάζουσα ενέργεια, αυξάνοντας την πίεση στις τιμές και τις περικοπές ΑΠΕ.
Το επενδυτικό ενδιαφέρον στην Ελλάδα παραμένει ισχυρό. Στην πρόσκληση του ΥΠΕΝ για έργα αποθήκευσης έως 4.700 MW υποβλήθηκαν 831 αιτήματα συνολικής ισχύος 12.319 MW, με συμμετοχή μεγάλων ομίλων, όπως η ΔΕΗ, η Metlen, η Motor Oil, η AKTOR, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και η HELLENiQ ENERGY. Ωστόσο, η εξασφάλιση θέσης στους πίνακες κατάταξης δεν ισοδυναμεί με κατασκευή μπαταριών. Εκκρεμούν η χορήγηση όρων σύνδεσης, η χρηματοδότηση και η υλοποίηση των έργων.
Το παράδειγμα της Βουλγαρίας δείχνει ότι η αποθήκευση δεν είναι απλώς μια πρόσθετη ενεργειακή επένδυση. Είναι υποδομή που επηρεάζει τις τιμές, την ανταγωνιστικότητα και τις διασυνοριακές συναλλαγές. Για την Ελλάδα, κάθε καθυστέρηση αυξάνει τον κίνδυνο να συνεχίσει να εξάγει φθηνή πράσινη ενέργεια και να πληρώνει ακριβότερα για την κάλυψη των αναγκών της όταν ο ήλιος δύει.
