Η σύγκρουση της Ryanair με τις online ταξιδιωτικές πλατφόρμες (OTAs) δεν αφορά πλέον μόνο τις προμήθειες ή τις εμπορικές πρακτικές. Εξελίσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή συζήτηση για το ποιος ελέγχει τελικά την τιμή του αεροπορικού εισιτηρίου, πώς διαμορφώνεται η διαφάνεια προς τον καταναλωτή και πού βρίσκονται τα όρια της ισχύος των καναλιών διανομής.
Αφορμή αποτέλεσαν οι πρόσφατες αποφάσεις του Περιφερειακού Δικαστηρίου του Αμβούργου, που έκριναν ότι η eDreams παρουσίαζε τιμές θέσεων και αποσκευών χωρίς να αποκαλύπτει με σαφήνεια τις πρόσθετες δικές της χρεώσεις, ενώ το συνδρομητικό προϊόν «Prime» διαφήμιζε εξοικονομήσεις που δεν μπορούσαν στην πράξη να επιτευχθούν από τους καταναλωτές. Η Ryanair έσπευσε να χαιρετίσει τις αποφάσεις ως επιβεβαίωση των καταγγελιών της περί «παραπλανητικής τιμολόγησης».
Ωστόσο, το ζήτημα δεν είναι μονοδιάστατο.
Η άλλη όψη: Πρόστιμα και ακύρωση πρακτικών της Ryanair
Ταυτόχρονα, σε δύο ξεχωριστές αποφάσεις του ίδιου δικαστηρίου, η Ryanair τιμωρήθηκε με πρόστιμο για παραβίαση δικαστικής εντολής και κρίθηκαν παράνομες βασικές εμπορικές της πρακτικές, όπως οι «μη επιστρέψιμοι» ναύλοι και οι χρεώσεις για επιστροφή φόρων. Το δικαστήριο απέρριψε τους ισχυρισμούς της Ryanair ότι οι καθυστερήσεις συμμόρφωσης οφείλονταν σε παράγοντες εκτός ελέγχου, χαρακτηρίζοντας τη συμπεριφορά της «κακής πίστης». Αυτή η απόφαση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο: η Ryanair έχει ήδη επιβαρυνθεί με πρόστιμα 256 εκατ. ευρώ στην Ιταλία για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης και 108 εκατ. ευρώ στην Ισπανία για παραβιάσεις προστασίας καταναλωτή.
Το δικαστήριο ακύρωσε επίσης τον μηχανισμό προεπιλεγμένων όρων και προϋποθέσεων στην ιστοσελίδα της Ryanair, την πολιτική «μη επιστρέψιμων» ναύλων και το διοικητικό τέλος για επιστροφή κυβερνητικών φόρων, κρίνοντας τις πρακτικές αυτές παράνομες και παραπλανητικές. Ταυτόχρονα, οι επιβάτες επηρεάζονται άμεσα καθώς οι εν λόγω πρακτικές περιορίζουν τα δικαιώματά τους και υπερχρεώνουν τους καταναλωτές.
Διαφάνεια τιμών ή έλεγχος της διανομής;
Η ουσία της σύγκρουσης βρίσκεται στο σημείο όπου η pricing transparency τέμνεται με το distribution power. Η Ryanair υποστηρίζει ότι προστατεύει τους καταναλωτές από κρυφές χρεώσεις και εξασφαλίζει άμεση επικοινωνία με τον επιβάτη. Οι OTAs από την άλλη πλευρά υπερασπίζονται το επιχειρηματικό τους μοντέλο, προσφέροντας πακέτα, συνδρομές και δυνατότητα σύγκρισης τιμών, κατηγορώντας τη Ryanair για απόπειρα αποκλεισμού.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι συμφωνίες με εγκεκριμένους OTA partners όπως η Booking Holdings, η Kiwi και η Lastminute αναδεικνύουν ένα μοντέλο ελεγχόμενης διανομής με αυστηρούς κανόνες διαφάνειας και άμεσης πρόσβασης στο απόθεμα, ενώ οι μη συμμορφούμενοι παίκτες, όπως η eDreams, παραμένουν αντιμέτωποι με νομικές ενέργειες.
Το διακύβευμα
Η Ryanair είναι σήμερα η μεγαλύτερη αεροπορική εταιρεία της Ευρώπης σε αριθμό επιβατών, σε μια αγορά με συντελεστή πληρότητας 86%, τον υψηλότερο στον κόσμο σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Αερομεταφορών (IATA). Η επιθετική στρατηγική της, η τάση για έλεγχο της διανομής και το μοτίβο μη συμμόρφωσης με δικαστικές αποφάσεις, δείχνουν ότι η διαμάχη με τις OTAs δεν είναι απλώς ζήτημα τιμών: αφορά τον έλεγχο ολόκληρης της αγοράς αεροπορικών εισιτηρίων στην Ευρώπη, τη σχέση με τον καταναλωτή και τον τρόπο που η ψηφιακή εποχή μετασχηματίζει τον ανταγωνισμό στον κλάδο.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι αποφάσεις των δικαστηρίων, οι συμφωνίες με επιλεγμένους OTA partners και τα πρόστιμα, θα καθορίσουν τα επόμενα χρόνια την ισορροπία ανάμεσα σε διαφάνεια, δίκαιο ανταγωνισμό και στρατηγική ισχύ των αεροπορικών εταιρειών.
