Η Ελλάδα σημειώνει αξιοσημείωτη πρόοδο στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), αναφέρει η γερμανική Handelsblatt που φιλοξενεί δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη. Με την ανάπτυξη πλήρους ψηφιακού συστήματος καταγραφής και ηλεκτρονικών δεδομένων -όπως ηλεκτρονική τιμολόγηση και αρχεία συναλλαγών- η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων χρησιμοποιεί προηγμένα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για την ανάλυση μεγάλου όγκου δεδομένων, την αναγνώριση προτύπων και την έγκαιρη εντοπισμό πιθανών υποθέσεων απάτης ή υποδηλωμένων εισοδημάτων. Ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, χαρακτηρίζει αυτή την προσέγγιση ως μέρος της συνολικής ψηφιακής μεταρρύθμισης της χώρας και προτείνει το ελληνικό μοντέλο ως παράδειγμα προς μίμηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επισημαίνοντας ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα του φορολογικού ελέγχου και την πρόληψη της παράνομης οικονομικής δραστηριότητας.
Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, η φοροδιαφυγή αποτελεί εδώ και καιρό την αχίλλειο πτέρνα της ελληνικής οικονομίας. Θεωρείται μία από τις αιτίες της κρίσης δημόσιου χρέους, που παραλίγο να οδηγήσει τη χώρα σε χρεοκοπία τη δεκαετία του 2010. Όπως σημειώνει η Handelsblatt, πλέον η κάποτε προβληματική χώρα αναφέρει αξιοσημείωτες επιτυχίες στην καταπολέμηση της παραοικονομίας. Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης παίζει κεντρικό ρόλο σε αυτό, αναφέρει ο Κυριάκος Πιερρακάκης στο μέσο. Όπως υπογραμμίζει, «η χρήση της ΑΙ για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής συμβαδίζει με τον ολοκληρωμένο ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας».
Το σημείο καμπής, εξηγεί ο κ. Πιερρακάκης σε συνέντευξή του στη Handelsblatt, ήταν η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ψηφιακού συστήματος αναφορών: «Η ηλεκτρονική τιμολόγηση, τα ηλεκτρονικά βιβλία και οι αναφορές συναλλαγών παράγουν αξιόπιστα και υψηλής ποιότητας δεδομένα σε μεγάλη κλίμακα. Πάνω σε αυτή τη βάση, η φορολογική διοίκηση μπορεί να αξιοποιεί προηγμένη ανάλυση δεδομένων και εργαλεία που βασίζονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη, προκειμένου να εντοπίζει μοτίβα, να επισημαίνει ανωμαλίες και να ιεραρχεί τις υποθέσεις όπου ο κίνδυνος απάτης είναι ο υψηλότερος», σημειώνει.
Όπως υπενθυμίζει η Handelsblatt, o 42χρονος σπούδασε πληροφορική στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και πολιτικές επιστήμες στο Χάρβαρντ και απέκτησε μεταπτυχιακό από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT). Το 2019, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τον διόρισε Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Εκεί, ο Πιερρακάκης ξεκίνησε, μεταξύ άλλων, την πλατφόρμα gov.gr, μέσω της οποίας οι πολίτες μπορούν πλέον να έχουν πρόσβαση σε περισσότερες από 2.500 κυβερνητικές υπηρεσίες ψηφιακά. Τον Μάρτιο του 2025, ο Πιερρακάκης μετακινήθηκε στην ηγεσία του Υπουργείου Οικονομικών, όπου τώρα αποκομίζει τους καρπούς της πρωτοβουλίας του για την ψηφιοποίηση.
Έχουμε ανακτήσει 3,9 δισ., λέει ο Πιερρακάκης
«Μόνο τα τελευταία δύο χρόνια, έχουμε ανακτήσει 3,9 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω μέτρων για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής», τονίζει ο Κυριάκος Πιερρακάκης. «Δεν πρόκειται απλώς για δημοσιονομικό κέρδος, αλλά είναι ένα μέρισμα, που επιστρέφουμε στους πολίτες μέσω φοροελαφρύνσεων».
Οι επιτυχίες στην καταπολέμηση της παραοικονομίας μπορούν να παρατηρηθούν κυρίως στα έσοδα από τον ΦΠΑ. Σύμφωνα με την Κομισιόν, το λεγόμενο έλλειμμα ΦΠΑ -η διαφορά μεταξύ του οφειλόμενου ΦΠΑ και του πραγματικά καταβληθέντος ΦΠΑ- ήταν 34% στην Ελλάδα το 2017. Μέχρι το 2024, είχε μειωθεί σε μόλις 9%.
Βασικό ρόλο διαδραματίζει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), αναφέρει το δημοσίευμα. Δημιουργήθηκε το 2017 για να μειώσει την εξάρτηση της φορολογικής και τελωνειακής διοίκησης από την πολιτική επιρροή και να καταπολεμήσει τη διαφθορά. Η ΑΑΔΕ δεν υπάγεται στο Υπουργείο Οικονομικών, αλλά αναφέρεται απευθείας στο Κοινοβούλιο.
Το μοντέλο για την Ευρώπη
Στόχος της ελληνικής στρατηγικής είναι «η δημιουργία ενός ψηφιακού οικοσυστήματος που θα επιτρέπει στις φορολογικές αρχές να αποτυπώνουν την οικονομική πραγματικότητα σε πραγματικό χρόνο», τονίζει ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης. Όπως επισημαίνεται, η Ελλάδα αποτελεί πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η ψηφιοποίηση και η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να ενισχύσουν τη φορολογική συμμόρφωση.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, που εξελέγη πρόεδρος του Eurogroup τον Δεκέμβριο, θεωρεί το ελληνικό εγχείρημα πρότυπο για την Ευρώπη. «Ένα σύστημα που μετρά την πραγματικότητα δεν είναι μόνο πιο αποτελεσματικό στην είσπραξη φόρων, αλλά και πιο πολιτικά και κοινωνικά αποδεκτό, καθώς αντιμετωπίζει τους φορολογούμενους ισότιμα», σημειώνει, κάνοντας λόγο για «μια νίκη για τους υπουργούς Οικονομικών σε ολόκληρη την Ευρώπη: μεγαλύτερη συμμόρφωση χωρίς κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ κράτους και πολιτών».
Τέλος στο τραπεζικό απόρρητο
Στο πλαίσιο αυτό, η ηλεκτρονική τιμολόγηση μεταξύ επιχειρήσεων κατέστη υποχρεωτική από τη Δευτέρα, ενώ η ψηφιακή διαβίβαση των δελτίων αποστολής θα εφαρμοστεί από τον Μάιο. Από τον Ιούνιο, η φορολογική διοίκηση θα παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο όλες τις τραπεζικές συναλλαγές — καταθέσεις, αναλήψεις, μεταφορές και συναλλαγές τίτλων – σηματοδοτώντας το τέλος του τραπεζικού απορρήτου.
Έως το τέλος του έτους, η ΑΑΔΕ φιλοδοξεί να έχει πλήρη ζωντανή εικόνα της δραστηριότητας των τραπεζικών λογαριασμών, των πληρωμών με κάρτα και των ηλεκτρονικών τιμολογίων. Οι αλγόριθμοι Τεχνητής Νοημοσύνης θα επεξεργάζονται τεράστιους όγκους δεδομένων για τον εντοπισμό παρατυπιών.
Έλεγχοι βάσει κινδύνου και «ψηφιακό αποτύπωμα» ζωής
Παράλληλα, μοντέλα μηχανικής μάθησης αξιοποιούνται για τη δημιουργία προφίλ κινδύνου και τον προληπτικό εντοπισμό περιπτώσεων φοροδιαφυγής. «Η Τεχνητή Νοημοσύνη ενισχύει τους ελέγχους βάσει κινδύνου, βελτιώνει την ακρίβεια στόχευσης και κατευθύνει τους ελεγκτικούς πόρους εκεί όπου υπάρχουν πραγματικοί κίνδυνοι», εξηγεί ο υπουργός.
Οι εφαρμογές είναι πολλαπλές: από την ανάλυση δορυφορικών εικόνων για τον εντοπισμό αδήλωτων περιουσιακών στοιχείων, όπως αυθαίρετα και πισίνες, έως τον έλεγχο πολυτελούς τρόπου ζωής που προβάλλεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όσοι επιδεικνύουν ακριβά αυτοκίνητα ή πολυτελείς διακοπές καλούνται να αποδείξουν ότι ο τρόπος ζωής τους συμβαδίζει με τα δηλωθέντα εισοδήματα.
Χαρακτηριστική είναι πρόσφατη υπόθεση «συμβούλου γνωριμιών», ο οποίος δραστηριοποιούνταν επί χρόνια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στο TikTok χωρίς να εκδίδει αποδείξεις. Έπειτα από έρευνα της ΑΑΔΕ, οι διαφυγόντες φόροι εκτιμήθηκαν σε πάνω από 300.000 ευρώ.
«Η απλοποίηση των διαδικασιών μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης προάγει τη δικαιοσύνη, ενισχύει τη συμμόρφωση και μειώνει τα περιττά βάρη για τους συνεπείς φορολογούμενους», καταλήγει ο Κυριάκος Πιερρακάκης, σημειώνοντας ότι τα αποτελέσματα είναι ήδη μετρήσιμα.
