Σε φάση επιφυλακής έχουν περάσει οι Έλληνες ξενοδόχοι, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή δημιουργεί ένα μείγμα ανησυχίας, αλλά και συγκρατημένης αισιοδοξίας για την πορεία της φετινής σεζόν. Παράγοντες της αγοράς μιλούν για βραχυπρόθεσμες αναταράξεις -κυρίως από συγκεκριμένες αγορές-, χωρίς ωστόσο να διαπιστώνουν προς το παρόν συστημική ανατροπή της τουριστικής δυναμικής.
Ο πρόεδρος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδας, Αλέξανδρος Βασιλικός, επισημαίνει ότι «η αγορά βρίσκεται σε φάση αναμονής, με εμφανή ανησυχία, αλλά χωρίς σημάδια ανατροπής της τουριστικής δυναμικής». Όπως αναφέρει, τις επόμενες ημέρες προγραμματίζεται συνάντηση του ΞΕΕ με την ηγεσία του υπουργείου Τουρισμού, ενώ σε συνεργασία με το ΙΤΕΠ δρομολογείται η δημιουργία ερωτηματολογίου προς τα ξενοδοχεία, ώστε να αποτυπωθούν σε πραγματικό χρόνο οι επιπτώσεις.
«Πρώτη προτεραιότητα παραμένει η ασφάλεια των ανθρώπων που βρίσκονται στην περιοχή, ενώ σε οικονομικό επίπεδο το μεγαλύτερο ερωτηματικό αφορά την πιθανή εκτόξευση του ενεργειακού κόστους», σημειώνει, προσθέτοντας ότι «ο τουρισμός έχει αποδείξει διαχρονικά υψηλά αντανακλαστικά απέναντι στις κρίσεις».
Πρώτα σημάδια στις κρατήσεις
Στο μικροεπίπεδο, οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Ο Ευριπίδης Τζήκας, γενικός διευθυντής των Athens Capital Hotel και Athens Capital Suites – MGallery Collection, μιλά για βραχυπρόθεσμη επιβράδυνση. «Τις πρώτες μέρες ήδη βλέπουμε συγκράτηση κρατήσεων και θα υπάρξουν ακυρώσεις μέσα στον μήνα, κυρίως από ταξιδιώτες της Μέσης Ανατολής και το Ισραήλ», αναφέρει.
Όπως εξηγεί, ο Μάρτιος ήταν παραδοσιακά ισχυρός μήνας για την ισραηλινή αγορά, λόγω αργιών, ωστόσο φέτος η ζήτηση δείχνει να «χάνεται». Επιπλέον, σημειώνει ότι επηρεάζεται έμμεσα και η Κύπρος, η οποία τροφοδοτεί σημαντικά την Αθήνα με ταξιδιώτες. Παράλληλα, εκφράζει ανησυχία για τις αεροπορικές εταιρείες που αναγκάζονται να αλλάξουν δρομολόγια λόγω εναέριου χώρου, αυξάνοντας το κόστος λειτουργίας.
«Μεσοπρόθεσμα δεν μπορούμε να πούμε τι μέλλει γενέσθαι. Σε τελική ανάλυση μπορεί να αποβεί και θετικό για την Ελλάδα, αν προσελκύσει μέρος των τουριστών που θα αποφύγουν τη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, η γεωγραφική εγγύτητα της χώρας μπορεί να επιβαρύνει την ψυχολογία των ταξιδιωτών», επισημαίνει, προσθέτοντας ότι προς το παρόν δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για την αμερικανική αγορά, η οποία ήδη εμφανίζει κόπωση λόγω κόστους.
Στη λογική της αναμονής κινείται και o Ευγένιος Δενδρινός, managing director της ΤΕΜΕΣ. Σε δηλώσεις του στο περιθώριο εκδήλωσης, σημείωσε ότι «ο τουρισμός έχει μάθει να αντιμετωπίζει απρόβλεπτες καταστάσεις και έχουμε μάθει να ζούμε με αυτές». Όπως τονίζει, η αγορά αξιολογεί κυρίως τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης.
Κρήτη: Ανησυχία λόγω ΝΑΤΟϊκών βάσεων
Πιο έντονος είναι ο προβληματισμός στην Κρήτη, όπου η ανησυχία συνδέεται πρωτίστως με τη γεωπολιτική διάσταση και ειδικά με την παρουσία της Ναυτικής Βάσης Σούδας, που αποτελεί κομβική υποδομή του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι η εγγύτητα σε στρατηγικούς στόχους αυξάνει την ευαισθησία της περιοχής σε περιόδους έντασης, επηρεάζοντας κυρίως την αντίληψη ασφάλειας των ταξιδιωτών.
Ο πρόεδρος των Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Πρακτόρων Κρήτης, Μιχάλης Βλατάκης, επισημαίνει ότι προς το παρόν δεν καταγράφονται προβλήματα σε πτήσεις ή αφίξεις, ωστόσο αν η ένταση παραταθεί, ενδέχεται να υπάρξουν επιπτώσεις στην τουριστική κίνηση. Αντίστοιχα, η αντιπρόεδρος του Συλλόγου Ξενοδόχων Ρεθύμνης, Πέπη Μπιρλιράκη, αναφέρει ότι οι ξενοδόχοι παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς η σύνδεση του νησιού με τη Σούδα εντείνει την ανησυχία σε ορισμένες αγορές.
Δευτερεύων παράγοντας προβληματισμού είναι η πιθανή κάμψη της ζήτησης από συγκεκριμένες αγορές. Η ισραηλινή αγορά θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη για την έναρξη της σεζόν, ενώ καταγράφονται ήδη μεμονωμένες ακυρώσεις και από τις ΗΠΑ, με ορισμένους ταξιδιώτες να θεωρούν ότι η περιοχή βρίσκεται «κοντά στη φωτιά». Παρ’ ότι οι ροές δεν έχουν διαταραχθεί ουσιαστικά, οι επαγγελματίες του νησιού εκτιμούν ότι η διάρκεια της κρίσης θα καθορίσει το πραγματικό αποτύπωμα στην τουριστική σεζόν.
Ενεργειακό κόστος και αεροπορικές, οι δύο μεγάλοι άγνωστοι
Πέρα από τις άμεσες ακυρώσεις, οι επαγγελματίες του κλάδου εντοπίζουν δύο βασικούς παράγοντες κινδύνου: το ενεργειακό κόστος και τις αεροπορικές μεταφορές. Μια πιθανή αύξηση στις τιμές της ενέργειας θα επιβαρύνει τη λειτουργία των ξενοδοχείων, ενώ οι ανακατατάξεις στις αεροπορικές διαδρομές ενδέχεται να μεταφραστούν σε ακριβότερα εισιτήρια και μειωμένη ζήτηση. Γενικά, αν η τιμή του πετρελαίου ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι, θα ανατραπούν οι συνολικοί οικογενειακοί προϋπολογισμοί της μεσαίας τάξης στην Ευρώπη, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την τουριστική κατανάλωση.
Παράλληλα, η ψυχολογία των ταξιδιωτών αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα. Ακόμη και χωρίς άμεσες επιπτώσεις στην ασφάλεια, η εγγύτητα της Ελλάδας στη ζώνη της κρίσης μπορεί να επηρεάσει τις αντιλήψεις, ιδίως σε αγορές μακρινών αποστάσεων.
Ανθεκτικότητα με αστερίσκους
Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τις τοποθετήσεις των παραγόντων της αγοράς είναι ότι ο ελληνικός τουρισμός παραμένει ανθεκτικός, αλλά όχι άτρωτος. Η εμπειρία από προηγούμενες κρίσεις λειτουργεί ως οδηγός, ωστόσο η εξέλιξη της κατάστασης θα καθορίσει το πραγματικό αποτύπωμα.
Για την ώρα, η στρατηγική του κλάδου συνοψίζεται σε τρεις λέξεις: ψυχραιμία, παρακολούθηση και προσαρμογή. Οι επόμενες εβδομάδες, με φόντο την έναρξη της θερινής περιόδου, θα δείξουν αν η τρέχουσα ανησυχία θα μετατραπεί σε πρόσκαιρη παρένθεση ή σε παράγοντα που θα επηρεάσει ουσιαστικά τη φετινή τουριστική χρονιά.
