Στάση αναμονής κρατά ο ελληνικός τουρισμός καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει επιβραδύνει τον ρυθμό των νέων κρατήσεων για το καλοκαίρι αλλά και για το Πάσχα. Παρότι δεν καταγράφεται κύμα ακυρώσεων, η αβεβαιότητα στην περιοχή δημιουργεί πιέσεις τόσο στη ζήτηση όσο και στο κόστος των αεροπορικών μεταφορών.
Η εικόνα που μεταφέρουν στελέχη εταιρειών που διαχειρίζονται μεγάλο όγκο online κρατήσεων είναι ότι η αγορά βρίσκεται σε φάση «παρατήρησης». Οι ταξιδιώτες συνεχίζουν να ενδιαφέρονται για την Ελλάδα, αλλά εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί ως προς το πότε θα οριστικοποιήσουν τις διακοπές τους.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι στις αρχές Μαρτίου καταγράφηκε μια προσωρινή αύξηση των ακυρώσεων κατά λιγότερο από 10% σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα. Ωστόσο η τάση αυτή εξισορροπήθηκε σχεδόν αμέσως, χωρίς να δημιουργηθεί σταθερό κύμα ακυρώσεων. Συνολικά, η εικόνα παραμένει θετική: οι κρατήσεις συνεχίζουν να αυξάνονται σε σχέση με πέρυσι, αλλά με πιο συγκρατημένο ρυθμό σε σχέση με την έντονη δυναμική που καταγραφόταν το 2025.
Ενδεικτικό της ανθεκτικότητας της ζήτησης είναι ότι ο συνολικός αριθμός διανυκτερεύσεων εμφανίζει αύξηση περίπου 13% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι. Τα δεδομένα αυτά προέρχονται από δείγμα που καλύπτει περίπου το 75% της ελληνικής ξενοδοχειακής αγοράς και περισσότερα από 13.000 καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Παράλληλα, η Ελλάδα φαίνεται να διατηρεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε σχέση με άλλους προορισμούς της ευρύτερης περιοχής. Σε αγορές όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες –που τα τελευταία χρόνια αποτελούν έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους πυλώνες του ελληνικού τουρισμού– δεν καταγράφονται μέχρι στιγμής σημαντικές ακυρώσεις.
Αντίθετα, μεγαλύτερη επίδραση καταγράφεται στον εξερχόμενο τουρισμό προς χώρες της Μέσης Ανατολής. Η ζήτηση για ταξίδια προς προορισμούς όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή το Ισραήλ εμφανίζεται μειωμένη, ενώ ορισμένοι ταξιδιώτες φαίνεται να εξετάζουν την Ελλάδα ως εναλλακτική επιλογή αντί άλλων περιοχών της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι κινήσεις των tour operators και τα πρώτα «σήματα» από την αγορά
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα αποτυπώνεται και στη στάση των μεγάλων tour operators, οι οποίοι φαίνεται να ακολουθούν δύο διαφορετικές στρατηγικές απέναντι στους Έλληνες ξενοδόχους.
Η πρώτη αφορά την ενίσχυση της ζήτησης μέσω εμπορικών κινήσεων. Σε αρκετές περιπτώσεις ζητούνται από τα ξενοδοχεία πρόσθετες προσφορές ή παράταση των προγραμμάτων early booking, ώστε να δοθούν κίνητρα στους ταξιδιώτες να κλείσουν νωρίτερα τις διακοπές τους.
Η δεύτερη στρατηγική σχετίζεται με τη μεταφορά ζήτησης από προορισμούς που επηρεάζονται περισσότερο από την κρίση. Ορισμένοι tour operators ζητούν περισσότερα δωμάτια για την αρχή της σεζόν στην Ελλάδα, καθώς επιχειρούν να μεταφέρουν μέρος των κρατήσεων από αγορές όπως η Κύπρος, όπου σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς καταγράφεται ήδη απώλεια περίπου 5% έως 6% των κρατήσεων.
Οι πρώτες πιο ορατές επιπτώσεις εμφανίζονται μέχρι στιγμής στον κλάδο της κρουαζιέρας. Στη Ρόδο, για παράδειγμα, ακυρώθηκαν οι προγραμματισμένες προσεγγίσεις του κρουαζιερόπλοιου Crown Iris για τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, καθώς το πλοίο μετέφερε κυρίως τουρίστες από το Ισραήλ. Παράλληλα, ακυρώθηκε και προγραμματισμένη προσέγγιση του Celestyal Discovery στα τέλη Μαρτίου, εξέλιξη που δείχνει πόσο ευάλωτος μπορεί να είναι ο συγκεκριμένος κλάδος σε γεωπολιτικές αναταράξεις.
Συνολικά, παράγοντες της αγοράς περιγράφουν την κατάσταση ως «mode αναμονής». Η Ελλάδα εξακολουθεί να θεωρείται ασφαλής και αξιόπιστος προορισμός, ιδιαίτερα μετά από τρεις συνεχόμενες χρονιές με ιστορικά υψηλές επιδόσεις σε αφίξεις και έσοδα. Ωστόσο, η πορεία της φετινής σεζόν θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης.
Το σοκ στα καύσιμα και οι πιέσεις στα αεροπορικά εισιτήρια
Ενώ ο ελληνικός τουρισμός βλέπει προς το παρόν μια επίδραση κυρίως ψυχολογική από την κρίση στη Μέση Ανατολή, στον κλάδο των αερομεταφορών οι οικονομικές πιέσεις είναι ήδη πιο εμφανείς και .
Η βασική πηγή ανησυχίας είναι η εκτόξευση της τιμής του jet fuel. Σύμφωνα με στοιχεία της International Air Transport Association (IATA), η σύρραξη που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου προκάλεσε σοβαρές διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες ενέργειας, καθώς η κυκλοφορία δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ περιορίστηκε δραστικά.
Η τιμή του jet fuel, που βρισκόταν στο εύρος των 85–90 δολαρίων ανά βαρέλι, εκτινάχθηκε σε επίπεδα μεταξύ 150 και 200 δολαρίων, καταγράφοντας αύξηση έως και 135%. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες γεωπολιτικές αυξήσεις των τελευταίων δεκαετιών, ξεπερνώντας ακόμη και την ενεργειακή αναταραχή που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία το 2022.
Παράλληλα, το κλείσιμο εναέριων χώρων πάνω από το Ιράν και το Ιράκ αναγκάζει πολλές πτήσεις μεταξύ Ευρώπης και Ασίας να πραγματοποιούν μεγάλες παρακάμψεις. Σύμφωνα με αναλυτές της AirInsight, κάθε επιπλέον ώρα πτήσης μπορεί να αυξήσει το λειτουργικό κόστος μιας αεροπορικής εταιρείας κατά 6.000 έως 10.000 δολάρια.
Σε ορισμένα δρομολόγια μεγάλης απόστασης, το επιπλέον κόστος μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 25.000 έως 60.000 δολάρια ανά πτήση, εάν συνυπολογιστούν οι ανάγκες για επιπλέον καύσιμα, οι αυξημένες ώρες εργασίας πληρωμάτων και τα υψηλότερα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου.
Η στρατηγική της AEGEAN απέναντι στην κρίση
Στην Ελλάδα, την πρώτη αποτίμηση της κατάστασης παρουσίασε η AEGEAN κατά την τηλεδιάσκεψη για τα οικονομικά αποτελέσματα του 2025 στις 12 Μαρτίου. Ο πρόεδρος της εταιρείας, Ευτύχιος Βασιλάκης, ανέφερε ότι η κρίση έχει ήδη επηρεάσει τον ρυθμό των κρατήσεων, με επιβράδυνση που εκτιμάται μεταξύ 8% και 10%.
Η εταιρεία έχει ήδη αναστείλει πτήσεις προς επτά χώρες της περιοχής, μεταξύ των οποίων το Ισραήλ, η Ιορδανία και ο Λίβανος, γεγονός που αντιστοιχεί περίπου στο 5% της συνολικής δραστηριότητάς της.
Ωστόσο, η αεροπορική εμφανίζεται σε μεγάλο βαθμό προστατευμένη από την εκτίναξη των καυσίμων, καθώς έχει προχωρήσει σε hedging –δηλαδή σε συμβόλαια αντιστάθμισης κινδύνου– για περίπου το 65% των αναγκών της σε καύσιμα για το 2026. Αυτό επιτρέπει στην εταιρεία να απορροφήσει μέρος της αύξησης του κόστους χωρίς άμεση μετακύλιση στις τιμές των εισιτηρίων.
Σε διεθνές επίπεδο, ωστόσο, αρκετές αεροπορικές έχουν ήδη ανακοινώσει επιπλέον χρεώσεις καυσίμων. Η Air India και η Cathay Pacific, για παράδειγμα, προχώρησαν σε αυξήσεις που φτάνουν έως και τα 200 δολάρια ανά εισιτήριο για πτήσεις μεγάλης απόστασης.
Για τον τελικό επιβάτη, αυτό σημαίνει ότι εάν η κρίση παραταθεί, οι τιμές στα διεθνή αεροπορικά εισιτήρια θα μπορούσαν να αυξηθούν μεσοσταθμικά κατά 15% έως 30%, ενώ παράλληλα η διαθεσιμότητα πτήσεων ενδέχεται να περιοριστεί.
Προς το παρόν, ο κλάδος των αερομεταφορών δεν βρίσκεται σε κατάσταση κρίσης αλλά σε φάση προσαρμογής. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν αναλυτές της αγοράς, η διάρκεια της γεωπολιτικής έντασης θα αποτελέσει τον βασικό παράγοντα που θα καθορίσει αν η φετινή τουριστική σεζόν θα διατηρήσει τη δυναμική των προηγούμενων ετών ή αν το κόστος της διεθνούς αστάθειας θα αρχίσει να μεταφέρεται τελικά στους ταξιδιώτες.
