Η εικόνα στο οικονομικό πεδίο παραμένει θολή, οδηγώντας το κυβερνητικό επιτελείο σε μια προσεκτική και σταδιακή προσέγγιση ως προς τις παρεμβάσεις που θα ακολουθήσουν. Με τις διεθνείς εξελίξεις να μεταβάλλονται διαρκώς και το ενεργειακό κόστος να αποτελεί βασική πηγή πίεσης, η στρατηγική που επιλέγεται από το Μέγαρο Μαξίμου εστιάζει πρωτίστως στην άμεση ενεργοποίηση περιορισμένων αλλά στοχευμένων μέτρων, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο κλιμάκωσης εφόσον οι συνθήκες το επιβάλουν αλλά κυρίως το επιτρέψει η Ευρώπη.
Σε πρώτη φάση, η κυβέρνηση προσανατολίζεται στην εφαρμογή παρεμβάσεων που έχουν δοκιμαστεί στο παρελθόν και μπορούν να ενεργοποιηθούν γρήγορα, χωρίς μεγάλο δημοσιονομικό αποτύπωμα. Στο επίκεντρο βρίσκονται επιδοτήσεις καυσίμων τύπου Fuel Pass με εισοδηματικά κριτήρια, ώστε να ενισχυθούν κυρίως τα νοικοκυριά που πλήττονται περισσότερο από τις αυξήσεις. Παράλληλα, εξετάζεται η επαναφορά επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης στην αντλία, με στόχο να συγκρατηθεί το κόστος μεταφορών και να περιοριστούν οι δευτερογενείς ανατιμήσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και πιο στοχευμένες ενισχύσεις στην κατανάλωση βασικών αγαθών, μέσω ενός ανανεωμένου Market Pass.
Ξεχωριστό πεδίο παρέμβασης αποτελεί η πρωτογενής παραγωγή, όπου εξετάζονται λύσεις είτε μέσω επιβολής πλαφόν σε αγροτικά εφόδια, είτε μέσω άμεσης στήριξης των παραγωγών, προκειμένου να αποτραπεί ένας νέος κύκλος ανατιμήσεων στα τρόφιμα. Αντίστοιχα, για την ακτοπλοΐα σχεδιάζονται μέτρα μείωσης του λειτουργικού κόστους, όπως περιορισμός λιμενικών τελών, επιδοτήσεις κοινωνικών εκπτώσεων και προσαρμογές στον ΦΠΑ για τα εισιτήρια οχημάτων.
Από την άλλη πλευρά η κυβέρνηση αναμένει το πράσινο φως από τις Βρυξέλες, που προς το παρόν δεν φαίνεται να ανάβει, για δημοσιονομική ευελιξία. Στην περίπτωση αυτή η κυβέρνηση έχει διαθέσιμο «μαξιλάρι». Ωστόσο, η χρήση επιπλέον πόρων, όπως προαναφέρθηκε, συνδέεται άμεσα με τις ευρωπαϊκές αποφάσεις και τα περιθώρια δημοσιονομικής ευελιξίας που θα δοθούν.
Εκτός σχεδιασμού –τουλάχιστον προς το παρόν– είναι η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, καθώς εκτιμάται ότι πρόκειται για ένα μέτρο με υψηλό κόστος και δυσκολία επαναφοράς. Αυτό σημαίνει ότι εάν μειωθεί δύσκολα θα ξαναγυρίσει στα σημερινά επίπεδα. Δεν αποκλείεται, ωστόσο να επανεξεταστεί σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης των συνθηκών και εφόσον υπάρξει σχετική έγκριση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τα μέτρα που σχεδιάζονται
Αν και τα σενάρια που εξετάζονται είναι πολλά, το οικονομικό επιτελείο τηρεί στάση αναμονής τη στιγμή που άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν λάβει ήδη μέτρα (Αυστρία, Ιταλία, Πορτογαλία και Ισπανία). Και ο λόγος δεν είναι άλλος από τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην περίπτωση που δεν δοθεί η δημοσιονομική ευελιξία στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους είναι έτοιμοι για την επαναφορά μέτρων από την «εργαλειοθήκη» του 2022. Μεταξύ των πρώτων παρεμβάσεων που εξετάζονται είναι:
- Επιδότηση καυσίμων τύπου Fuel Pass για περιορισμένο χρονικό διάστημα, με εισοδηματικά κριτήρια, ώστε να στηριχθούν κυρίως τα μεσαία και ευάλωτα νοικοκυριά. To μέτρο δεν αποκλείεται να εφαρμοσθεί πριν από το Πάσχα. Όπως το 2022 θα δοθεί με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια, στοχευμένα (οικογενειακό εισόδημα 30.000 ευρώ).
- Οριζόντια επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης (diesel) στην αντλία, με στόχο τη συγκράτηση των τιμών μεταφοράς και κατ’ επέκταση, του κόστους προϊόντων και υπηρεσιών.
- Στοχευμένο Market Pass για βασικά αγαθά, με πιο αυστηρά κριτήρια και συγκεκριμένες κατηγορίες δαπανών.
- Ενισχύσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα, εφόσον οι αυξήσεις αποκτήσουν πιο μόνιμο χαρακτήρα.
- Παράλληλα, δρομολογούνται παρεμβάσεις στην αγορά για την αποτροπή φαινομένων αισχροκέρδειας, όπως η διατήρηση πλαφόν στα περιθώρια κέρδους σε καύσιμα και βασικά προϊόντα, αλλά και ειδικές κινήσεις για τον πρωτογενή τομέα, είτε μέσω πλαφόν στα αγροτικά εφόδια είτε μέσω απευθείας ενισχύσεων στους παραγωγούς.
- Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ακτοπλοΐα, όπου εξετάζονται μέτρα όπως η μείωση λιμενικών τελών, η επιδότηση κοινωνικών εκπτώσεων και η μείωση του ΦΠΑ στα εισιτήρια οχημάτων, ώστε να περιοριστεί το μεταφορικό κόστος, ειδικά ενόψει της τουριστικής περιόδου.
- Τέλος, σχεδιάζονται και παρεμβάσεις για καύσιμα και ρεύμα για τις πλέον ενεργοβόρες επιχειρήσεις, όπως βιοτεχνίες, αρτοποιεία κλπ.
