Για πιο γρήγορες -σε σχέση με το 2022- εργατικές αντιδράσεις απέναντι στον τρέχον ανερχόμενο κύμα πληθωρισμού προειδοποίησε σήμερα (25 Μαρτίου 2026), η διοικήτρια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, μιλώντας σε συνέδριο του Ινστιτούτου Νομισματικής και Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας στη Φρανκφούρτη.
Συγκεκριμένα, η κ. Λαγκάρντ ανέφερε πως «μια ολόκληρη γενιά έχει πλέον ζήσει το πρώτο της επεισόδιο υψηλού πληθωρισμού (σ.σ. το 2022 λόγω του πολέμου στο Ιράν) – και μπορεί να μην είναι τόσο αργή στην αντίδραση για δεύτερη φορά», δηλαδή φέτος όπου αναμένεται αύξηση του πληθωρισμού λόγω του πολέμου στο Ιράν.
Αυτό σημαίνει πως οι εργαζόμενοι ενδεχομένως αυτή τη φορά, μπορεί να ζητήσουν πιο γρήγορα αυξήσεις στους μισθούς τους σε σχέση με το τι έκαναν το 2022.
Η παρατήρηση της επικεφαλής της ΕΚΤ έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αύριο έχει προγραμματιστεί η συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, το οποίο θα αποφασίσει το ποσοστό της αύξησης του κατώτατου μισθού από την 1η Απριλίου 2026.
Η κυβέρνηση έχει δεσμευθεί πως θα φτάσει τον κατώτατο μισθό στα 950 ευρώ έως τον Απρίλιο του 2026 (από τα 880 ευρώ που είναι σήμερα).
Τη δέσμευση αυτή έχει επαναλάβει η υπουργός Εργασίας, κ. Νίκη Κεραμέως και μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν, ο οποίος έχει οδηγήσει ήδη την Τράπεζα της Ελλάδας σε αναθεώρηση, προς τα πάνω, της πρόβλεψής της για τον πληθωρισμό.
Η τελευταία πρόβλεψη της ΤτΕ δημιουργεί ερωτήματα σε σχέση με το αν και η κυβέρνηση αναθεωρήσει προς τα πάνω τη δέσμευση της για τον κατώτατο μισθό (έστω και με ορίζοντα το 2027) ή θα αφήσει τις επιπλέον αυξήσεις μισθών στα χέρια των κοινωνικών εταίρων στα πλαίσια του νέου θεσμικού πλαισίου για την «ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων» που έχει τεθεί σε ισχύ από τον περασμένο μήνα.
Πιο αναλυτικά, η κ. Λαγκάρντ στην ομιλία της σήμερα στην Φρανκφούρτη, αφού έστειλε ένα μήνυμα αισιοδοξίας για την πορεία του πληθωρισμού, καθώς συνολικά η οικονομική κατάσταση στην ευρωζώνη είναι καλύτερη από το 2022, τόνισε τους λόγους για «επαγρύπνηση».
Και αυτοί είναι οι εξής:
1. Η μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου
Η επικεφαλής της ΕΚΤ επισήμανε πως «ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει χαρακτηρίσει αυτό ως τη μεγαλύτερη διαταραχή του εφοδιασμού στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου και με τις επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές – ειδικά στις εγκαταστάσεις Ras Laffan στο Κατάρ την περασμένη εβδομάδα – η πιθανότητα μιας γρήγορης ομαλοποίησης μειώνεται».
2. Δεν έχει γίνει ακόμα αισθητή η μείωση της προσφοράς LNG
Η κ. Λαγκάρντ τόνισε πως «πλησιάζει επίσης ένα περαιτέρω απότομο άλμα: τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώνονται και τα τελευταία δεξαμενόπλοια LNG που φόρτωσαν στον Κόλπο πριν από τον πόλεμο φτάνουν τώρα στους προορισμούς τους, πράγμα που σημαίνει ότι ο πλήρης αντίκτυπος της απώλειας εφοδιασμού πρόκειται να γίνει αισθητός».
3. Πιθανή γρηγορότερη απαίτηση των εργαζομένων για αυξήσεις μισθών
«Και αν το σοκ ενταθεί», συμπλήρωσε η κ. Λαγκάρντ «η αντίδραση των επιχειρήσεων και των εργαζομένων μπορεί να είναι ταχύτερη από την τελευταία φορά» (σ.σ. δηλαδή σε σχέση με το 2022).
Η ίδια διευκρίνισε αμέσως μετά πως «έχουμε μια πιο πρόσφατη μνήμη υψηλού πληθωρισμού, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει την ταχύτητα με την οποία μετακυλίεται το κόστος και αναζητούνται αποζημιώσεις.
Κατά τη διάρκεια της απότομης αύξησης του πληθωρισμού, οι εταιρείες στράφηκαν στην προσαρμογή των τιμών σημαντικά πιο συχνά: το μερίδιο των τιμών καταναλωτή που μεταβαλλόταν σε οποιονδήποτε δεδομένο μήνα αυξήθηκε από περίπου 8% σε 12%. Καθώς ο πληθωρισμός μειώθηκε, η συχνότητα αυτή επέστρεψε σε σχεδόν κανονικά επίπεδα. Αλλά η λειτουργική εμπειρία της ταχείας ανατιμολόγησης παραμένει».
«Από την πλευρά των εργαζομένων», σημείωσε η κ. Λαγκάρντ, «η αρχική αντίδραση ήταν σχετικά αργή: μετά από μια μακρά περίοδο σταθερότητας των τιμών, χρειάστηκε χρόνος για να ζητήσουν οι εργαζόμενοι αποζημίωση για τον πληθωρισμό.
Αλλά η έρευνα δείχνει ότι καθώς ο πληθωρισμός αυξανόταν, οι άνθρωποι άρχισαν να δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στις εξελίξεις των τιμών, ιδιαίτερα όταν ο πληθωρισμός ήταν μακριά από τον στόχο.
Παρόλο που το σοκ του 2022 τέθηκε υπό έλεγχο, αυτή η εμπειρία άφησε το στίγμα της. Μια ολόκληρη γενιά έχει πλέον ζήσει το πρώτο της επεισόδιο υψηλού πληθωρισμού – και μπορεί να μην είναι τόσο αργή στην αντίδραση για δεύτερη φορά», κατέληξε η ίδια.
Tα σχέδια της Λαγκάρντ αν ξεφύγει ο πληθωρισμός λόγω πολέμου
Η Κριστίν Λαγκάρντ είχε δηλώσει νωρίτερα ότι η ΕKT είναι έτοιμη να αυξήσει τα επιτόκια ήδη από τον Απρίλιο, εάν η πληθωριστική κρίση που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν, ξεφύγει από τον έλεγχο.
«Είμαστε έτοιμοι, αν κριθεί σκόπιμο, να προβούμε σε αλλαγές στην πολιτική μας σε οποιαδήποτε συνεδρίαση», δήλωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ σε συνέδριο στη Φρανκφούρτη το πρωί της Τετάρτης.
Η Λαγκάρντ τόνισε ότι είναι προς το παρόν «πολύ νωρίς» για να ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με τα επιτόκια, καθώς οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει ακόμη να «αξιολογήσουν τη φύση, το μέγεθος και τη διάρκεια» της αναμενόμενης αύξησης του πληθωρισμού ως αποτέλεσμα των υψηλότερων τιμών της ενέργειας. Ωστόσο, ανέφερε ότι ακόμη και μια «όχι πολύ παρατεταμένη υπέρβαση» του στόχου πληθωρισμού της κεντρικής τράπεζας, που είναι 2%, θα μπορούσε να δικαιολογήσει «κάποια μετρημένη προσαρμογή της πολιτικής».
«Δεν θα παραλύσουμε από δισταγμό», δήλωσε η Λαγκάρντ, προσθέτοντας ότι η δέσμευση της κεντρικής τράπεζας για την επίτευξη πληθωρισμού 2% μεσοπρόθεσμα είναι «άνευ όρων».
Τα σχόλιά της έγιναν ενώ οι τιμές του πετρελαίου εξακολουθούσαν να κυμαίνονται γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι, έχοντας αγγίξει τα 97 δολάρια το βαρέλι στις ασιατικές συναλλαγές.
Οι επενδυτές έχουν ανατρέψει ριζικά τις προσδοκίες τους για τα επιτόκια στην Ευρωζώνη από την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν και το de facto κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, μέσω του οποίου ρέει σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Τώρα προεξοφλούν περισσότερες από δύο αυξήσεις κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες στο βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ μέχρι το τέλος του έτους. Πριν από τον πόλεμο, οι επενδυτές ανέμεναν είτε αμετάβλητα είτε ελαφρώς χαμηλότερα επιτόκια.
Σε σύγκριση με τον τελευταίο μεγάλο ενεργειακό κλονισμό στις αρχές του 2022, μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η ραγδαία αύξηση των τιμών, η διακοπή του εφοδιασμού και οι ευρύτεροι κίνδυνοι δευτερογενών επιπτώσεων φαίνονται προς το παρόν μικρότεροι, υποστήριξε η Λαγκάρντ.
Επίσης, ανέφερε ότι το «μακροοικονομικό πλαίσιο» είναι επί του παρόντος «πιο ευνοϊκό» από ό,τι πριν από τέσσερα χρόνια. Τότε, «η οικονομία ήταν έτοιμη για μετακύλιση» λόγω της συσσωρευμένης ζήτησης μετά τους περιορισμούς λόγω της Covid-19, των διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα και της έλλειψης εργατικού δυναμικού.
Σε περίπτωση που εξακολουθήσει να είναι απαραίτητη η παρέμβαση της ΕΚΤ, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα μπορούσαν να ανταποκριθούν «σταδιακά», ανάλογα με τη φύση της πληθωριστικής τάσης, τόνισε η Λαγκάρντ.
Δραστικά μέτρα θα ήταν απαραίτητα μόνο εάν ο πληθωρισμός αποκλίνει «σημαντικά και επίμονα» από τον στόχο. Το 2022-23, όταν ο ετήσιος πληθωρισμός εκτοξεύθηκε κοντά στο 11%, η ΕΚΤ αύξησε το κόστος δανεισμού από αρνητικά επίπεδα στο 4% σε διάστημα λίγο μεγαλύτερο του ενός έτους.
