Για το Ταμείο Ανάκαμψης, το περιβόητο «Νέο Σχέδιο Μάρσαλ» για το οποίο πανηγύριζαν κάποια πολιτικά στελέχη, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο πεζή από τις προσδοκίες για «χρυσά κουτάλια». Τώρα που το Ταμείο Ανάκαμψης ολοκληρώνεται, μπορεί να μην έρχεται το τέλος του κόσμου, αλλά το ψυχολογικό κλίμα στην αγορά κάθε άλλο παρά εορταστικό είναι.
Υπάρχει, βέβαια, και η αισιόδοξη πλευρά που υπενθυμίζει πως τα κονδύλια του ΕΣΠΑ και άλλα σημαντικά χρηματοδοτικά εργαλεία θα είναι διαθέσιμα μέχρι το 2030. Όμως, το μεγάλο στοίχημα παραμένει η ουσιαστική κινητοποίηση του δημοσίου και η αποφυγή των λαθών του παρελθόντος. Η αγορά ζητά καθαρές απαντήσεις για το πώς θα διασφαλιστεί η αδιάλειπτη χρηματοδότηση των έργων, καθώς η «ώρα της αλήθειας» πλησιάζει επικίνδυνα.
Τους τελευταίους μήνες παλεύουμε με νύχια και με δόντια να απορροφήσουμε κονδύλια, ενώ ο χρόνος εξαντλείται. Στον πρόσφατο Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό, οι προβλέψεις δείχνουν μια σταδιακή επιβράδυνση: από την αύξηση του ΑΕΠ κατά 2% το 2026, περνάμε στο 1,7% το 2027, στο 1,6% το 2028 και μόλις στο 1,3% το 2029. Σημειώστε πως όλες αυτές οι προβλέψεις έγιναν πριν από τον πόλεμο στο Ιράν και τη διεθνή κρίση που έχει ήδη οδηγήσει σε πολλές αναθεωρήσει προβλέψεων προς το χειρότερο.
Αυτή η φθίνουσα πορεία τροφοδοτεί την ανησυχία πως η εισροή των δισεκατομμυρίων δεν κατάφερε να «γεμίσει τον υδροφόρο ορίζοντα» της οικονομίας. Όταν, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας, λιγότερα από ένα στα τρία ευρώ έχουν φτάσει στην πραγματική αγορά και το «παρκάρισμα» κονδυλίων σε φορείς του δημοσίου βαφτίζεται απορρόφηση, είναι λογικό να αναρωτιέται κανείς για το ουσιαστικό αποτύπωμα στην ανάπτυξη.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η επόμενη ημέρα, αλλά και το «εδώ και τώρα». Στην αγορά πληροφορικής, για παράδειγμα, επικρατεί αναβρασμός για τα ψηφιακά έργα και τις συμβάσεις δισεκατομμυρίων που κινδυνεύουν να μείνουν στον αέρα το 2026. Αν τα έργα δεν ολοκληρωθούν εντός των ασφυκτικών χρονοδιαγραμμάτων του Αυγούστου του 2026, η χρηματοδότηση θα κοπεί απότομα. Θα βρεθούν τότε τα κεφάλαια από τον κρατικό προϋπολογισμό ή θα δούμε μια νέα γενιά ημιτελών έργων;
Η εμπειρία δείχνει πως ο κρατικός μηχανισμός, συχνά αποδυναμωμένος, με «μπαγιάτικα» συστήματα και δομές, δυσκολεύεται να ακολουθήσει τους ρυθμούς που απαιτούνται για την απορρόφηση τόσο μεγάλων ποσών. Χρειάζεται ένα «θαύμα» μέσα σε λίγους μήνες για να καλυφθεί η διαφορά και σοβαρές πρωτοβουλίες ώστε να βελτιωθεί η εικόνα στα επόμενα χρόνια που επίσης έχουμε να αξιοποιήσουμε σημαντικούς πόρους.
Ωστόσο η χώρα μας θα εξακολουθήσει να έχει πρόσβαση μέχρι το τέλος της δεκαετίας σε σημαντικά κοινοτικά κονδύλια. Το ζήτημα είναι να διδαχθούμε από την εμπειρία του Ταμείου Ανάκαμψης ώστε αυτή τη φορά να είμαστε περισσότερο προετοιμασμένοι. Έτσι το αποτύπωμα των σημαντικών κοινοτικών κονδυλίων που θα λάβουμε μέχρι το τέλος της δεκαετίας θα είναι μεγαλύτερο.
Ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, στο άρθρο του για το Powergame.gr με το οποίο ξεκινάμε την έρευνα, υποστηρίζει πως το ερώτημα «μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, τι;» δεν υποδηλώνει ανησυχία. Σηματοδοτεί μια μετάβαση από το έκτακτο στο μόνιμο, από τη διαχείριση κρίσεων στη διαμόρφωση λύσεων”. Κατά τον υπουργό, “το Ταμείο Ανάκαμψης δεν αποτέλεσε απλώς έναν μηχανισμό εισροής πόρων. Ήταν ένα τεστ κρατικής λειτουργίας και αποτελεσματικότητας: τεστ ταχύτητας, τεστ συντονισμού, τεστ διοικητικής επάρκειας. Η Ελλάδα κλήθηκε να αποδείξει ότι μπορεί να σχεδιάζει, να υλοποιεί και να απορροφά με όρους που δεν αφήνουν περιθώριο επιστροφής σε παλιές παθογένειες. Αυτή η εμπειρία δεν κλείνει μαζί με το Ταμείο, γίνεται μόνιμη παρακαταθήκη”. Γι’ αυτό και η απάντηση στο «μετά, τι;» δεν μπορεί να είναι ένα νέο ταμείο, ούτε μια νέα εξαίρεση. “Είναι κατι πιο απαιτητικό: να μετατρέψουμε την εμπειρία του Ταμείου Ανάκαμψης σε μόνιμο κεφάλαιο. Σε θεσμούς που λειτουργούν καλύτερα. Σε επενδύσεις που αποκτούν κλίμακα. Σε μια οικονομία πιο παραγωγική και πιο ανθεκτική. Σε αυτό το πλαίσιο, η δημοσιονομική σύνεση δεν είναι συγκυριακή επιλογή αλλά μια κατάκτηση που πρέπει να διαφυλαχθεί”.
Μέσα στις επόμενες ημέρες το Powergame.gr θα δημοσιεύσει αρκετά ρεπορτάζ για την πορεία του Ταμείου Ανάκαμψης και σειρά παρεμβάσεων από κυβερνητικά στελέχη και ανθρώπους της αγοράς για το πως βλέπουν την επόμενη ημέρα.
