O Πολυετής Δημοσιονομικός Προγραμματισμός (ΠΔΠ) που κατέθεσε η Αθήνα τον περασμένο Νοέμβριο στις Βρυξέλλες για την περίοδο 2026-2029, δείχνει ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας θα χαμηλώσουν σημαντικά τα επόμενα 3-4 χρόνια.
Ειδικά μετά το πέρας του Ταμείου Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ, αλλά και οι ρυθμοί αύξησης των επενδύσεων θα περιοριστούν, σε θετικά μεν, πολύ χαμηλά δε επίπεδα.
Σύμφωνα με το ΠΔΠ 2026-2029 o ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ στη χώρα μας θα μειωθεί, από 2,4% του 2026 σε 1,3% του 2029. Επίσης ο ρυθμός αύξησης του Ακαθάριστου Σχηματισμού Πάγιων Κεφαλαίου (ΑΣΠΚ) θα μειωθεί από 10,2% το 2026 σε 0,8% το 2029. Πρόκειται για ρυθμούς που μπορεί να ταιριάζουν στις άλλες χώρες της Ευρώπης, αλλά δεν ταιριάζουν σε μια χώρα όπως η Ελλάδα και η οποία πέρασε μια υπερδεκαετή κρίση, αν συμπεριλάβουμε και την πανδημία. Μέσα στη κρίση αυτή, το εισόδημα μειώθηκε πάνω από 25% και η Ελλάδα κατέληξε ουραγός στο επίπεδο ανάπτυξης των χωρών της Ενωμένης Ευρώπης.
Τα τελευταία χρόνια, το ΤΑΑ αναμφιβόλως έδωσε ώθηση στην ελληνική οικονομία και τις επιχειρήσεις της. Οι ρυθμοί ανάπτυξης ήταν διπλάσιοι ή και περισσότερο από το μέσο όρο της Ενωμένης Ευρώπης, γεγονός που κάπως μείωσε το χάσμα που χώριζε την Ελλάδα από τις άλλες χώρες της ΕΕ.
Στην Ελλάδα εκτιμάται ότι το 50% του ρυθμού ανάπτυξης της χώρας προήλθε από το Ταμείο Ανάκαμψης. Εφόσον αυτό πλέον δεν υπάρχει τότε ο ρυθμός εκτιμάται ότι θα μειωθεί στο μισό. Ο φόβος αυτός είναι διάχυτος καθώς τελειώνει το ΤΑΑ μέσα στους επόμενους 6-7 μήνες.
Η κυβέρνηση ωστόσο, αλλά και διάφοροι θεσμικοί φορείς (π.χ. Τράπεζα της Ελλάδος) θεωρούν ότι τα ευεργετήματα του ΤΑΑ δεν θα σταματήσουν τον ερχόμενο Αύγουστο. Ειδικά στο δανειακό σκέλος του ΤΑΑ, καθώς ένα σημαντικό μέρος των πόρων θα συνεχίσουν να εκταμιεύονται από τις τράπεζες μέχρι και το 2029, σημαίνει ότι οι ιδιωτικές επιχειρήσεις θα συνεχίσουν να επενδύουν και μετά από τον ερχόμενο Αύγουστο.
Έτσι, με δεδομένο ότι μέχρι σήμερα έχουν απορροφηθεί περί τα 8 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης στο σκέλος των δανείων, σημαίνει ότι τα επόμενα χρόνια θα εκταμιεύονται έως και 7,7 δισ. ευρώ από το ΤΑΑ στο σκέλος των δανείων. Υπενθυμίζεται ότι τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης ανέρχονται σε 17,7 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 2 δισ. ευρώ αποδόθηκαν στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ) για άλλες δράσεις (π.χ. Σπίτι μου Ι και ΙΙ κ.ά.).
Από την άλλη πλευρά, όπως έχει αναφέρει ο αρμόδιος αν. υπουργός Εθνικής Οικονομίας Νίκος Παπαθανάσης, μπορεί οι επιδοτήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης να ολοκληρωθούν, αλλά θα έρθουν άλλες και όχι απαραίτητα από το ΕΣΠΑ. Μέρος των πόρων του ΤΑΑ θ’ αντικατασταθεί από τα νέα χρηματοδοτικά Ταμεία της Ευρώπης, όπως είναι το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, προϋπολογισμού για την Ελλάδα 4,7 δισ. ευρώ, το Ταμείου Εκσυγχρονισμού Υποδομών, ύψους 1,6 δισ., και το Ταμείου Απανθρακοποίησης των Νησιών ύψους 1,7 δισ. ευρώ.
Το συνολικό ποσό ανέρχεται σε 8 δισ. ευρώ και αντιστοιχεί περίπου στο 40% του Ταμείου Ανάκαμψης που (για το σκέλος των επιδοτήσεων) ανήλθε σε 18,2 δισ. ευρώ. Παράλληλα θα τρέχει το ΕΣΠΑ 2021-2027 το οποίο εκτιμάται ότι θα διαχέει κεφάλαια τουλάχιστον έως το 2029. Μέσα στο πλαίσιο αυτό, έχει ξεκινήσει στη Ευρώπη η συζήτηση για το νέο ΕΣΠΑ της περιόδου 2028-2024 και το οποίο, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, θα κινηθεί στα πλαίσια του τρέχοντος ΕΣΠΑ.
Με βάση τα παραπάνω, φαίνεται να υπάρχουν ευκαιρίες αποφυγής των κραδασμών από το τέλος του ΤΑΑ. Επιπλέον, θα πρέπει να προστεθούν και οι πόροι του προγράμματος SAFE, παρόλο που η Ελλάδα, σε αντίθεση με ότι έπραξε στο NGEU και στο Ταμείο Ανάκαμψης, εδώ κινήθηκε πολύ άτολμα και νωχελικά.
