Γκρίζες ζώνες στην εφαρμογή της αξιολόγησης των υπαλλήλων στο Δημόσιο επέβαλαν παρέμβαση του υπουργείου Εσωτερικών, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμα και σε ακύρωση ορισμένων αξιολόγησεων.
Τα προβλήματα εντοπίστηκαν σε εκείνες τις περιπτώσεις που οι Αξιολογητές έκριναν πως ορισμένοι υπάλληλοι κρίθηκαν πως έχουν τόσο χαμηλή απόδοση που είναι δύσκολη ακόμα και η ένταξη τους σε ένα πλάνο …διόρθωσης της πορείας τους.
Επίσης έχουν εντοπιστεί φαινόμενα μη ορθής τεκμηρίωσης ότι κάποιοι δημόσιοι υπάλληλοι έχουν χαμηλή απόδοση. Συγκεκριμένα, με εγκύκλιο που εξέδωσε ο υφυπουργός Εσωτερικών, Βιβή Χαραλαμπογιάννη, επισημαίνει πως αναφορικά με τη διενέργεια αξιολόγησης υπαλλήλων για την αξιολογική περίοδο του έτους 2025, εφιστάται η προσοχή σε διάταξη του νόμου για την αξιολόγηση στο Δημόσιο όπου ορίζεται ότι «αν ο Αξιολογητής, συνεπεία συγκεκριμένων πραγματικών περιστατικών, κρίνει ότι το επίπεδο δεξιοτήτων του αξιολογούμενου υπαλλήλου καθιστά εξαιρετικά δυσχερή την ανάληψη βελτιωτικών και αναπτυξιακών πρωτοβουλιών:
• δεν συντάσσει Σχέδιο Ανάπτυξης,
• δεν επιλέγει αναπτυγμένες δεξιότητες και δεξιότητες προς ανάπτυξη στο έντυπο αποτύπωσης δεξιοτήτων υπαλλήλου και
• συντάσσει την έκθεση αξιολόγησης παραθέτοντας στο ειδικό προς τούτο πεδίο, ανά δεξιότητα, ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία με καταγραφή των ως άνω συγκεκριμένων πραγματικών περιστατικών, που στοιχειοθετούν τη συγκεκριμένη κρίση του»
Η παραπάνω περίπτωση αξιολόγησης «παραπέμπεται στο Υπηρεσιακό Συμβούλιο του οικείου φορέα για τη διαμόρφωση κρίσης».
Αν ευδοκιμήσει ένσταση του αξιολογούμενου υπάλληλου, η οποία έχει ασκηθεί, αναφέρει η ίδια διάταξη, «ο Αξιολογητής, μόλις λάβει γνώση της σχετικής απόφασης, συντάσσει αναδρομικά για το έτος αναφοράς, το Σχέδιο Ανάπτυξης και το έντυπο αποτύπωσης δεξιοτήτων υπαλλήλου, επιλέγοντας αναπτυγμένες και προς ανάπτυξη δεξιότητες.»
Η εγκύκλιος της κ. Χαραλαμπογιάννη τονίζει πως «η εν λόγω διάταξη ρυθμίζει την εξαιρετική περίπτωση, κατά την οποία ο Αξιολογητής, βάσει συγκεκριμένων και τεκμηριωμένων πραγματικών περιστατικών, κρίνει ότι το επίπεδο δεξιοτήτων του αξιολογούμενου υπαλλήλου είναι τόσο χαμηλό, ώστε να καθίσταται ιδιαιτέρως δυσχερής ή μη εφικτή η ανάληψη στοχευμένων ενεργειών βελτίωσης και επαγγελματικής ανάπτυξης (Σχέδιο Ανάπτυξης).
Στις περιπτώσεις αυτές, οι σχετικές εκθέσεις αξιολόγησης λαμβάνουν τη σήμανση «Θεμελίωση Δικαιώματος Ένστασης» στην ηλεκτρονική εφαρμογή της αξιολόγησης και δεν οριστικοποιούνται αυτόματα.
Η παραπάνω διάταξη αποσκοπεί αφενός στη διασφάλιση της αντικειμενικότητας και της τεκμηρίωσης σε περιπτώσεις αξιολόγησης χαμηλής επίδοσης και αφετέρου στην παροχή δικλείδων ελέγχου, μέσω της δυνατότητας άσκησης ένστασης από τον υπάλληλο.
«Αποκλίσεις» από την ορθή εφαρμογή του νόμου
Το υπουργείο Εσωτερικών παρακολουθώντας την εφαρμογή της διαδικασίας αξιολόγησης έχει διαπιστώσει αποκλίσεις της ορθής εφαρμογής της διάταξης περί χαμηλής απόδοσης που οφείλονται είτε σε αστοχίες της οικείας μονάδας προσωπικού των φορέων κατά την προετοιμασία των αξιολογήσεων είτε σε εσφαλμένη ερμηνεία της διάταξης από τους αξιολογητές, σύμφωνα με την ίδια εγκύκλιο.
Ειδικότερα, αναφέρει η εγκύκλιος της κ. Χαραλαμπογιάννη έχει παρατηρηθεί ότι ορισμένοι αξιολογητές επιλέγουν την ένδειξη («Όχι») στο πεδίο «Δυνατότητα Ανάληψης Βελτιωτικών και Αναπτυξιακών Πρωτοβουλιών» στην ηλεκτρονική εφαρμογή της αξιολόγησης, η οποία συνεπάγεται τη μη κατάρτιση Σχεδίου Ανάπτυξης για τους αξιολογούμενους υπαλλήλους, χωρίς να τεκμηριώνουν τη χαμηλή επίδοσή τους με ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, στηριζόμενη σε συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά.
Αντιθέτως, οι καταχωριζόμενες αιτιολογίες συσχετίζονται με στοιχεία υπηρεσιακής κατάστασης ή είναι μη σχετικές με χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων, παραδείγματα των οποίων παρατίθενται ως ακολούθως:
• «Ο αξιολογούμενος απουσίαζε κατά το έτος αναφοράς σε μακροχρόνια αναρρωτική άδεια/άδεια μητρότητας/άδεια άνευ αποδοχών και δεν έχει συμπληρώσει τετράμηνο άσκησης καθηκόντων στην οργανική μονάδα και δεν απαιτείται να συνταχθεί γι’ αυτόν Σχέδιο Ανάπτυξης.»
• «Ο αξιολογούμενος έχει συνταξιοδοτηθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου του αξιολογικού έτους αναφοράς και δεν απαιτείται να συνταχθεί γι’ αυτόν Σχέδιο Ανάπτυξης .»
• «Ο αξιολογούμενος έχει αποβιώσει.»
• «Ο αξιολογούμενος δεν αξιολογείται στον φορέα και δεν απαιτείται να συνταχθεί γι΄αυτόν Σχέδιο Ανάπτυξης.»
• «Ο αξιολογούμενος ενώ έχει συμπληρώσει τετράμηνο άσκησης καθηκόντων στην οργανική μονάδα για το αξιολογικό έτος αναφοράς, πρόκειται να συνταξιοδοτηθεί το επόμενο διάστημα και δεν απαιτείται να συνταχθεί γι’ αυτόν Σχέδιο Ανάπτυξης .»
• «Ο αξιολογούμενος εμφανίζει περιορισμένες δυνατότητες λόγω ασθένειας/ποσοστού αναπηρίας και δεν απαιτείται να συνταχθεί γι΄αυτόν Σχέδιο Ανάπτυξης..»
• «Ο αξιολογούμενος είναι υπάλληλος της κατηγορίας Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης (ΥΕ) και δεν απαιτείται να συνταχθεί γι΄αυτόν Σχέδιο Ανάπτυξης.»
• «Ο αξιολογούμενος είναι άριστος, συνεπής, ευγενικός κ.ο.κ. και δεν απαιτείται να συνταχθεί γι΄αυτόν Σχέδιο Ανάπτυξης γιατί έχει όλες τις δεξιότητές του ανεπτυγμένες.»
• Επανάληψη της ίδιας αιτιολογίας ανά δεξιότητα: Ο αξιολογητής ενώ έχει αντιληφθεί το περιεχόμενο της έννοιας «χαμηλής απόδοσης», δεν τεκμηριώνει την αξιολογική του κρίση ανά δεξιότητα και δεν παραθέτει πραγματικά περιστατικά.
Λάθος ερμηνεία
Στην ίδια εγκύκλιο τονίζεται πως οι παραπάνω ενδεικτικές αιτιολογίες παραπέμπουν σε εσφαλμένη ερμηνεία της διάταξης και του τρόπου εφαρμογής της από τον αξιολογητή.
Συγκεκριμένα, αφορούν:
• Σε περιπτώσεις υπαλλήλων για τους οποίους δεν υφίσταται εξ αρχής υποχρέωση υποβολής αξιολόγησης – ως εκ τούτου κατάρτισης Σχεδίου Ανάπτυξης- γεγονός που ανάγεται σε αστοχία της Διεύθυνσης Διοικητικού – Προσωπικού κατά την προετοιμασία των αξιολογήσεων (ενδεικτικά: όταν ο αξιολογούμενος απουσιάζει σε άδεια και δε συμπληρώνει το απαραίτητο τετράμηνο άσκησης καθηκόντων, έχει συνταξιοδοτηθεί έως τις 31.12 του έτους αναφοράς, έχει αποβιώσει, δεν αξιολογείται στον φορέα για τον οποίο έχει δημιουργηθεί η αξιολόγησή του).
• Σε περιπτώσεις υπαλλήλων για τους οποίους ο αξιολογητής εσφαλμένα εκλαμβάνει ότι η κατάρτιση του Σχεδίου Ανάπτυξης δεν είναι υποχρεωτική (ενδεικτικά: αιτιολογίες που συνδέονται με επικείμενη συνταξιοδότηση του αξιολογούμενου το επόμενο διάστημα, αιτιολογίες που συνδέονται με την τρέχουσα κατάσταση υγείας – αναπηρίας του αξιολογούμενου, με την κατηγορία εκπαίδευσης ΥΕ ή αιτιολογίες με θετικό πρόσημο. Σε κάθε περίπτωση, η χρήση των εν λόγω αιτιολογιών παραπέμπουν σε εσφαλμένη αντίληψη του αξιολογητή ότι ο αξιολογούμενος δε χρήζει ή δε δύναται περαιτέρω βελτίωσης.).
• Σε περιπτώσεις υπαλλήλων για τους οποίους ο αξιολογητής έχει κρίνει ότι στερούνται αναπτυξιακών και βελτιωτικών πρωτοβουλιών, αλλά έχει παραθέσει πανομοιότυπη αιτιολόγηση στην υποχρεωτική αιτιολόγηση ανά δεξιότητα.
Τα μέτρα που λαμβάνει το ΥΠΕΣ
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω και δεδομένης της ανάγκης για ορθή και ομοιόμορφη εφαρμογή των ρυθμίσεων περί αξιολόγησης του ν.4940/2022 αλλά και της τρέχουσας διαδικασίας αξιολόγησης υπαλλήλων, η υφυπουργός Εσωτερικών, Βιβή Χαραλαμπογιάννη επισημαίνει πως:
• Οι αξιολογητές καλούνται να λάβουν υπόψιν τις παραπάνω επισημάνσεις και να προβούν σε ενέργειες τροποποίησης των στοιχείων έκθεσης αξιολόγησης, όπου τυχόν απαιτείται.
• Οι αρμόδιες Διευθύνσεις Διοικητικού – Προσωπικού καλούνται να προβούν στις απαραίτητες ενέργειες ακύρωσης αξιολογήσεων, όπου τυχόν απαιτείται.
