Οι επενδύσεις στην Ελλάδα αυξάνουν, αλλά ο βασικός μοχλός ανάπτυξης για άλλη μια φορά είναι η οικοδομή και η κατοικία.
Τα στοιχεία που παρουσίασε χθες το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ (ΙΝΕ-ΓΣΕΕ) δείχνουν ότι οι επενδύσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά στην Ελλάδα, αφού από 11% του ΑΕΠ το 2019 πέρυσι ανήλθαν στο 16,9% του ΑΕΠ.
Ωστόσο τη μεγάλη ώθηση έδωσε εκ νέου η οικοδομή. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το ΙΝΕ, το μερίδιο της οικοδομής στις επενδύσεις, κατά την επταετία 2019-2025 ανήλθε σε από 7,4% στο 18,2% του ΑΕΠ. Είχαμε έτσι υπερδιπλασιασμό της συμβολής της οικοδομής στην αύξηση των επενδύσεων στη χώρα μας.
Αντίθετα η συμβολή των επενδύσεων στους άλλους τομείς, υποχώρησαν ως ποσοστό του ΑΕΠ. Οι δαπάνες μηχανολογικού εξοπλισμού στην εξεταζόμενη περίοδο διαμορφώθηκαν από 27,4% του ΑΕΠ το 2019, στο 23,8% του ΑΕΠ το 2025. Ακόμη περιορίσθηκε η συμβολή του μεταφορικού εξοπλισμού από το 10,3% του ΑΕΠ στο 8,9%, ενώ κατά δυο ποσοστιαίες μονάδες υποχώρησε και η ακαθάριστη δαπάνη για εξοπλισμό τεχνολογίας. Μόνον οι λοιπές κατασκευές, πιθανώς λόγω του Ταμείου Ανάκαμψης, κρατήθηκαν στο επίπεδο του 2019.
Σύμφωνα με το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ η εξέλιξη αυτή «υποδηλώνει σαφή κατανομή των επενδυτικών πόρων προς δραστηριότητες που, αν και ενισχύουν τη βραχυχρόνια οικονομική δραστηριότητα και τη ζήτηση, έχουν περιορισμένη συμβολή στη μακροχρόνια αύξηση της παραγωγικότητας, στη διάχυση της τεχνολογικής προόδου και στον παραγωγικό μετασχηματισμό της οικονομίας». Παράλληλα, προσθέτει ότι «οι επενδύσεις σε “Άλλες κατασκευές” σημειώνουν πολύ οριακή μείωση από 25,2% το 2019 σε 24,9% το 2025, ένδειξη ότι η επενδυτική ανάκαμψη συνοδεύτηκε από μικρή ενίσχυση των δημόσιων και των ιδιωτικών υποδομών που είναι κρίσιμες για τη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας».
Καταναλω-κεντρικό μοντέλο ανάπτυξης
Η ετήσια έκθεση του ΙΝΕ για την οικονομία και την απασχόληση υπογραμμίζει ακόμη ότι η χώρα διατηρεί το καταναλω-κεντρικό μοντέλο μεγέθυνσης της Ελληνικής Οικονομίας. Οι συνιστώσες ζήτησης ως ποσοστό του ΑΕΠ δείχνουν μια εξαρτώμενη από τις εισαγωγές οικονομία. Το 2025 το 67,8% της ζήτησης προήλθε από την κατανάλωση, όταν στην Ενωμένη Ευρώπη το αντίστοιχο ποσοστό είναι 51,2%.
Την ίδια χρονιά οι επενδύσεις στη χώρα μας συνέβαλαν στο 16,9% του ΑΕΠ, έναντι 21,3% στην ΕΕ-27. Ακόμη πιο αρνητικό για τη χώρα μας, είναι ότι το ισοζύγιο εισαγωγών-εξαγωγών συνεχίζει να συμβάλλει αρνητικά και μάλιστα η αρνητική αυτή συμβολή του να διευρύνεται διαχρονικά, καθώς οι εξαγωγές δεν αυξάνουν ανάλογα με τις εισαγωγές.
Το 2025 το εξωτερικό ισοζύγιο συνέβαλε αρνητικά στο 4,5% ως ποσοστό του ΑΕΠ στη χώρα μας, ενώ στην ΕΕ το ίδιο ισοζύγιο συνέβαλε θετικά στο 3,8% του ΑΕΠ. Το ακόμη χειρότερο είναι ότι στην διάρκεια της επταετίας 2019-2025 το ισοζύγιο επιδεινώθηκε για την χώρα (ήταν αρνητικό στο 1,5%), ενώ στην ΕΕ-27 βελτιώθηκε οριακά (ήταν θετικό 3,5% το 2019).
Σύμφωνα με το ΙΝΕ έχει ιδιαίτερη σημασία η εξέλιξη αυτή των καθαρών εξαγωγών. «Στην Ελλάδα», αναφέρει χαρακτηριστικά, «οι καθαρές εξαγωγές παραμένουν αρνητικές και επιδεινώνονται από -1,5% του ΑΕΠ το 2019 σε -4,5% το 2025. Αντίθετα, στην ΕΕ-27 παραμένουν θετικές, αυξανόμενες από 3,5% σε 3,8% του ΑΕΠ».
Και συνεχίζει: «Η αύξηση αυτή είναι ενδεικτική της εισαγωγικής εξάρτησης της ελληνικής οικονομίας στην περίοδο της οικονομικής μεγέθυνσής της. Με άλλα λόγια, ένα σημαντικό μέρος της εγχώριας ζήτησης δεν μετατρέπεται σε εγχώρια παραγωγή, αλλά κατευθύνεται προς εισαγόμενα αγαθά και υπηρεσίες, περιορίζοντας την αναπτυξιακή επίδραση στο εσωτερικό της οικονομίας και επιβαρύνοντας την εξωτερική ισορροπία της».
Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι ένα χαμηλό πραγματικό εισόδημα για τους Έλληνες. Το 2025 σε όρους αγοραστικής δύναμης και σε σταθερές τιμές του 2020 το μέσο ετήσιο εισόδημα στην Ελλάδα ήταν 19.400 ευρώ και αντιστοιχούσε μόλις στο 56% του μέσου πραγματικού ευρωπαϊκού εισοδήματος (34.110 ευρώ). Το πραγματικό εισόδημα στην Ελλάδα είναι αυξημένο κατά 12,7% σε σχέση με το 2019 και μάλιστα αυξήθηκε με μεγαλύτερη ταχύτητα σε σχέση με το μέσο όρο στην ΕΕ.
Το μέσο πραγματικό εισόδημα εκεί αυξήθηκε ακόμη 6% από το 2019 έως το 2025. Κατά συνέπεια, οι μισθοί της Ελλάδας συνέκλιναν προς το μέσο όρο της Ευρώπης, αφού όπως επισημαίνει το ΙΝΕ, ο μέσος μισθός στην Ελλάδα το 2019 ήταν στο 53% του μέσου όρου της ΕΕ. Η διαφορά ωστόσο είναι τόσο μεγάλη που αν συνεχίσει με αυτούς τους ρυθμούς η σύγκλιση, η Ελλάδα θα φτάσει στο μέσο όρο της ΕΕ το… 2100.
