Σε όλες τις περιοχές της ελληνικής επικράτειας στις οποίες έχει καταγραφεί μέσω της απογραφής μείωση πληθυσμού επεκτείνεται το πρόγραμμα μετεγκατάστασης εργαζομένων με πριμ 10.000 ευρώ. Αυτό προβλέπει πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και της υπουργού Δόμνας Μιχαηλίδου, με τίτλο «Προσωπικού Βοηθού, Πρώιμης Παρέμβασης και λοιπών ενεργητικών πολιτικών για Άτομα με Αναπηρία και ρυθμίσεων στεγαστικής πολιτικής» και ο οποίος ψηφίστηκε στις 21 Ιουλίου 2026 στη Βουλή.
Ειδικότερα, ο νέος νόμος Μιχαηλίδου αναφέρει πως με την ίδια ή όμοια υπουργική απόφαση -με την οποία διευρύνεται το Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης, με επέκταση σε τουλάχιστον 8 νέες Περιφερειακές Ενότητες, δηλαδή τους παλιούς «νομούς» (π.χ. Δημοτικές Ενότητες των Π.Ε. Δράμας, Φλώρινας, Κιλκίς, Σερρών, Πέλλας, Καστοριάς, Γρεβενών και Κοζάνης)- μπορεί να ορίζονται πρόσθετοι δήμοι και δημοτικές ενότητες της επικράτειας.
Και αυτό «με βάση, μεταξύ άλλων, πληθυσμιακά και δημογραφικά κριτήρια της τελευταίας απογραφής του πληθυσμού που διενεργήθηκε από την Ελληνική Στατιστική Αρχή, καθώς και με αναπτυξιακά δεδομένα.
Σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα που εξέδωσε το ΥΚΟΙΣΟ επ’ αφορμή της ψήφισης του εν λόγω νόμου, «θα συμπεριληφθούν και οι πρωτεύουσες νομών που παρουσιάζουν συρρίκνωση πληθυσμού».
Οι προϋποθέσεις ένταξης στο Πρόγραμμα
Το Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης (Μετεγκατάσταση) γίνεται πιο ευέλικτο και πιο ελκυστικό, ώστε να διευκολύνει περισσότερους ανθρώπους να εγκατασταθούν σε περιοχές με έντονο δημογραφικό πρόβλημα.
Συγκεκριμένα:
- Εξισώνεται η οικονομική ενίσχυση στα 10.000 ευρώ για όλους.
- Καταργείται η υποχρέωση εργασίας.
- Δίνεται η δυνατότητα συμμετοχής και σε αποφοίτους ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων που συνδέονται με τις περιοχές εφαρμογής του προγράμματος.
- Παρέχεται δυνατότητα συμμετοχής στο πρόγραμμα και σε Έλληνες που κατοικούν σε κράτη-μέλη της ΕΕ.
- Υπάρχει δυνατότητα προκαταβολής της α’ δόσης πριν από τη μετεγκατάσταση, ώστε η στήριξη να παρέχεται κατά τη μετεγκατάσταση στον νέο τόπο κατοικίας.
Αναλυτικά, η σχετική διάταξη προβλέπει πως το Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης έχει ως αντικείμενο την οικονομική ενίσχυση των μονοπρόσωπων ή πολυπρόσωπων νοικοκυριών που μεταφέρουν την κύρια κατοικία τους από δήμους ή δημοτικές ενότητες της επικράτειας ή από τα άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους Δήμους Σουφλίου, Διδυμότειχου και Ορεστιάδας της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Είναι δυνατή η χρηματοδότηση του Προγράμματος από εθνικούς και ενωσιακούς πόρους.
Η μεταφορά αποδεικνύεται με:
- Βεβαίωση τρέχουσας εικόνας βασικών στοιχείων φυσικού προσώπου, από την οποία προκύπτει ότι η κύρια κατοικία των ενήλικων μελών του ωφελούμενου νοικοκυριού βρίσκεται στους δήμους μετεγκατάσταση
- Κτήση ή μίσθωση της κατοικίας που τεκμηριώνεται με:
-συμβολαιογραφική πράξη αγοράς κύριας κατοικίας ιδιοκτησίας μέλους του ωφελούμενου νοικοκυριού, από 1ης.1.2025 και εξής, που βρίσκεται εντός των ορίων των δήμων μετεγκατάστασης ή
– απόδειξη υποβολής δήλωσης πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης ακίνητης περιουσίας, τουλάχιστον τριετούς διάρκειας, κύριας κατοικίας, από 1ης.1.2025, που βρίσκεται εντός των ορίων των δήμων μετεγκατάστασης ή
-δήλωση ακινήτου ιδιοκτησίας μέλους του ωφελούμενου νοικοκυριού, ως κύριας κατοικίας, που βρίσκεται εντός των ορίων των δήμων μετεγκατάστασης, το οποίο είτε ανήκει κατά δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας, αποκλειστικά ή κατά ποσοστό, σε μέλος της ωφελούμενης μονάδας είτε έχει παραχωρηθεί κατά χρήση από συγγενή έως β’ βαθμού στην ωφελούμενη μονάδα.
- Αν ο αιτών είναι απόφοιτος τμήματος ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος με έδρα εντός της περιφερειακής ενότητας που βρίσκεται ο δήμος ή η δημοτική ενότητα μετεγκατάστασης, η κτήση ή μίσθωση της κατοικίας μπορεί να προηγείται της 1ης.1.2025.
- Σε περίπτωση ύπαρξης ανήλικων τέκνων, χρειάζεται βεβαίωση φοίτησής τους σε σχολική μονάδα, δημόσιας ή ιδιωτικής εκπαίδευσης, που βρίσκεται εντός των ορίων των δήμων μετεγκατάστασης
Ως ωφελούμενες μονάδες του προγράμματος ορίζονται οι ακόλουθες κατηγορίες:
-μονοπρόσωπο νοικοκυριό: κάθε ενήλικας Έλληνας πολίτης που είναι άγαμος ή χήρος ή διαζευγμένος ή σε διάσταση, που υποβάλλει ατομική φορολογική δήλωση και δεν εμπίπτει στην κατηγορία ενηλίκων έως 25 ετών που φοιτούν σε δομές εκπαίδευσης οποιασδήποτε βαθμίδας στους δήμους μετεγκατάστασης,
-πολυπρόσωπο νοικοκυριό: όλα τα φυσικά πρόσωπα που διαμένουν κάτω από την ίδια στέγη και απαρτίζεται είτε από ένα άτομο που υποβάλλει φορολογική δήλωση και ένα ή περισσότερα τέκνα είτε από έγγαμο ζευγάρι ή ζευγάρι το οποίο έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, με ή χωρίς τέκνα, που υποβάλλει φορολογική δήλωση.
Στην περίπτωση αυτήν, ο αιτών είναι μέλος του νοικοκυριού, ενήλικας Έλληνας πολίτης που υποβάλλει ατομική φορολογική δήλωση. Αν ο αιτών κατοικούσε πριν από την ημερομηνία μετεγκατάστασης σε άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για να οριστεί ως ωφελούμενη μονάδα πρέπει να αποδείξει την προ της ημερομηνίας μετεγκατάστασης κατοικία στα κράτη αυτά. Αν ο αιτών κατοικούσε πριν από την ημερομηνία μετεγκατάστασης στα κράτη αυτά και δεν ήταν υπόχρεος υποβολής φορολογικής δήλωσης στην Ελλάδα, για να οριστεί ως ωφελούμενη μονάδα πρέπει να αποδείξει την υποβολή φορολογικής δήλωσης και την προ της ημερομηνίας μετεγκατάστασης κατοικίας στα κράτη αυτά.
- Ως ωφελούμενη μονάδα δύναται να ορίζεται και όποιος αποφοίτησε μετά την 1η.1.2025 από τμήμα Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος που εδρεύει εντός της περιφερειακής ενότητας στην οποία βρίσκεται ο δήμος ή η δημοτική ενότητα μετεγκατάστασης, εφόσον αποδεικνύει κατά τα λοιπά τη μεταφορά στους δήμους.
- Το ύψος της οικονομικής ενίσχυσης για τις ωφελούμενες μονάδες ορίζεται σε 10.000 ευρώ. Η οικονομική ενίσχυση καταβάλλεται στις ωφελούμενες μονάδες σε 2 ισόποσες δόσεις, ύψους 5.000 ευρώ η καθεμία. Η πρώτη δόση καταβάλλεται με την έγκριση της αίτησης και η δεύτερη δόση μετά την παρέλευση του πρώτου έτους μόνιμης παραμονής στους δήμους μετεγκατάστασής της. Η πρώτη δόση της οικονομικής ενίσχυσης δύναται να καταβάλλεται στην ωφελούμενη μονάδα πριν από την έγκριση της αίτησης, εάν η ωφελούμενη μονάδα ζητήσει με την κατάθεση της αίτησης προκαταβολή της πρώτης δόσης οικονομικής ενίσχυσης για την κάλυψη των εξόδων μετακίνησης στην περιοχή μετεγκατάστασης. Η οικονομική ενίσχυση καταβάλλεται από τον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Ο.Π.Ε.Κ.Α.) με επιχορήγηση από το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, κατόπιν υποβολής ηλεκτρονικής αίτησης-υπεύθυνης δήλωσης από τους ενδιαφερομένους με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά στον Ο.Π.Ε.Κ.Α., και αυτοψίας επί της εγκατάστασης από τον δήμο μετεγκατάστασης στα όρια του οποίου βρίσκεται η κύρια κατοικία της νέας εγκατάστασης του αιτούντος.
- Κατά την υλοποίηση του προγράμματος διενεργούνται επιτόπιοι έλεγχοι και διασταύρωση στοιχείων τόσο από τη Διεύθυνση Επιθεώρησης του Ο.Π.Ε.Κ.Α. όσο και από τους αρμόδιους δήμους.
- Σε περίπτωση διαπίστωσης ψευδούς δήλωσης για τη μετεγκατάσταση της ωφελούμενης μονάδας, επιβάλλεται πρόστιμο διπλάσιο της χορηγηθείσας ενίσχυσης. Αν ο ωφελούμενος μετακινηθεί από την περιοχή της μετεγκατάστασης εντός του πρώτου έτους από τη μετεγκατάσταση, επιστρέφεται το ποσό της χορήγησης για το διάστημα που υπολείπεται του έτους, υπό την προϋπόθεση ότι έχει υποβληθεί προηγούμενη δήλωση αποχώρησης από τον ωφελούμενο. Εάν η μετακίνηση του δευτέρου εδαφίου δεν δηλωθεί από τον ωφελούμενο ή έχουν διαπιστωθεί ευρήματα από τις διαδικασίες ελέγχου της παρ. 6, στον ωφελούμενο επιβάλλεται το πρόστιμο του πρώτου εδαφίου. Σε περίπτωση διαπίστωσης εικονικής ή πολλαπλής μίσθωσης ή εικονικότητας πρόσληψης, επιβάλλονται πρόστιμα διπλάσια της χορηγηθείσας ενίσχυσης στους ιδιοκτήτες ακινήτων και τους εργοδότες αντιστοίχως.
- Η ενίσχυση δεν υπόκειται σε οποιονδήποτε φόρο, τέλος, εισφορά ή άλλη κράτηση υπέρ του Δημοσίου. Είναι ανεκχώρητη και ακατάσχετη στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε αντίθετης γενικής ή ειδικής διάταξης, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη στη Φορολογική Διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και τα νομικά πρόσωπά τους, τα ασφαλιστικά ταμεία και τα πιστωτικά ιδρύματα και δεν υπολογίζεται στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή οποιασδήποτε παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα. Οι ωφελούμενοι της ενίσχυσης του παρόντος απαλλάσσονται από την υποχρέωση προσκόμισης αποδεικτικού φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας για τη συμμετοχή τους στο Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης και την είσπραξη της ενίσχυσης.
- Με κοινή απόφαση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Ανάπτυξης, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ορίζονται:
-οι δήμοι και οι δημοτικές ενότητες της επικράτειας που μετέχουν ως δήμοι και δημοτικές ενότητες προέλευσης στο Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης,
-ο μέγιστος αριθμός των ωφελούμενων μονάδων,
-ο αριθμός των ωφελούμενων μονάδων ανά δήμο ή δημοτική ενότητα μετεγκατάστασης,
-οι προϋποθέσεις χορήγησης της οικονομικής ενίσχυσης,
-οι όροι συμμετοχής των κατοίκων των άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα δικαιολογητικά απόδειξης της κατοικίας και της υποβολής δήλωσης στα κράτη αυτά,
-οι όροι και οι προϋποθέσεις για να ορίζεται ως ωφελούμενη μονάδα απόφοιτος τμήματος ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος με έδρα εντός της περιφερειακής ενότητας στην οποία βρίσκεται ο δήμος ή η δημοτική ενότητα μετεγκατάστασης,
-οι όροι και οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση προκαταβολής της πρώτης δόσης της οικονομικής ενίσχυσης για την κάλυψη εξόδων μετακίνησης,
-η χρονική περίοδος του μέτρου, οι διαδικασίες διενέργειας αυτοψίας και έγκρισης αυτής από τους αρμόδιους δήμους, η διαδικασία ελέγχου της πλήρωσης και διατήρησης προϋποθέσεων χορήγησης της οικονομικής ενίσχυσης και η περαιτέρω εξειδίκευσή τους, οι αρμόδιες για τον έλεγχο υπηρεσίες και οι αρμοδιότητες των προσώπων που διενεργούν τους ελέγχους,
-η διαδικασία έγκρισης και καταβολής της οικονομικής ενίσχυσης και της προκαταβολής της πρώτης δόσης της οικονομικής ενίσχυσης για την κάλυψη των εξόδων μετακίνησης,
-οι προϋποθέσεις και η διαδικασία ανάκλησης εγκριτικών αποφάσεων και ανάκτησης αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, ρυθμίζεται η διαδικασία υποβολής της αίτησης – υπεύθυνης δήλωσης στον Ο.Π.Ε.Κ.Α. και καθορίζονται η χρήση ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής, ο χρόνος έναρξης παραγωγικής λειτουργίας της ηλεκτρονικής εφαρμογής
-ο τρόπος αυθεντικοποίησης των ωφελούμενων,
-τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για τη λειτουργία αυτής,
-οι απαραίτητες διαλειτουργικότητες, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.
Με την ίδια ή όμοια απόφαση δύναται να ορίζονται πρόσθετοι δήμοι και δημοτικές ενότητες της επικράτειας με βάση, μεταξύ άλλων, πληθυσμιακά και δημογραφικά κριτήρια της τελευταίας απογραφής του πληθυσμού που διενεργήθηκε από την Ελληνική Στατιστική Αρχή, καθώς και με αναπτυξιακά δεδομένα, οι οποίοι μετέχουν στο Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης ως δήμοι και δημοτικές ενότητες μετεγκατάστασης.
Σε δύο από τους τρεις Δήμους σημειώθηκε μείωση πληθυσμού
Καθώς ο νέος νόμος Μιχαηλίδου αφήνει ανοιχτό παράθυρο επέκτασης του Προγράμματος Μετεγκατάστασης ακόμα και σε όλους τους δήμους και τις δημοτικές ενότητες που σημειώθηκε μείωση του πληθυσμού τους, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή, αξίζει μία ματιά σε μελέτη της ΕΤΑΑ για τις δημογραφικές αλλαγές ανά την επικράτεια.
Σύμφωνα με αυτήν τη μελέτη, στους 2 από τους 3 δήμους της χώρας σημειώθηκε μείωση πληθυσμού. Συγκεκριμένα, 247 (επί συνόλου 332) είδαν τους μόνιμους κατοίκους τους να συρρικνώνονται αριθμητικά μεταξύ 2011-2021.
Δέκα εννέα δήμοι εξ αυτών παρουσιάζουν μείωση πάνω από 20%, εκ των οποίων τρεις δήμοι (Νέας Ζίχνης, Κάτω Νευροκοπίου και Θέρμου) είχαν μείωση πάνω από 30% .
Όλοι οι δήμοι της περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας είχαν μείωση πληθυσμού. Επίσης, στις Περιφέρειες Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Ηπείρου και Στερεάς Ελλάδας όλοι οι δήμοι είχαν μείωση, πλην ενός (1) σε κάθε περιφέρεια.
Ενδεικτική είναι η εικόνα ανά περιφερειακή ενότητα (τέως νομό):
- Γρεβενά: -16,1%
- Σέρρες: -14,3%
- Ιθάκη: -14,1%
- Ευρυτανία: -13,0%
- Φθιώτιδα: -12,9%
- Φλώρινα: -12,2%
- Κιλκίς: -12,2%
- Δράμα: -11,9%
- Αρκαδία: -10,5%
- Φωκίδα: -10,2%
- Βοιωτία: -10,0%
- Έβρος: -9,5%
- Πέλλα: -9,6%
- Μεσσηνία: -9,4%
- Αιτωλοακαρνανία: -9,0%
- Κοζάνη: -8,7%
- Καστοριά: -8,5%
- Πιερία: -7,5%
- Ημαθία: -7,5%
- Καβάλα: -7,2%
- Μαγνησία: -7,1%
- Τρίκαλα: -6,9%
- Ροδόπη: -6,8%
- Νήσων: -6,3%
- Θεσπρωτία: -6,3%
- Ηλεία: -6,2%
- Καρδίτσα: -6,0%
- Άρτα: -5,8%
- Σποράδες: -5,6%
- Λάρισα: -5,3%
- Θάσος: -5,2%
- Λακωνία: -5,2%
- Κορινθία: -4,8%
- Ιωάννινα: -4,7%
- Πρέβεζα: -4,7%
- Κέρκυρα: -4,3%
- Χαλκιδική: -4,3%
- Λευκάδα: -4,3%
- Λέσβος: -3,9%
- Αργολίδα: -3,9%
- Άνδρος: -3,7%
- Μύκονος: -3,3%
- Λήμνος: -3,2%
- Κεντρικός τομέας Αθηνών: -3,2%
- Δυτικός τομέας Αθηνών: -2,8%
- Ξάνθη: -2,7%
- Αχαΐα: -2,4%
- Ρέθυμνο: -2,4%
- Κεφαλονιά: -2,4%
- Θεσσαλονίκη: -1,7%
- Χίος: -1,6%
- Εύβοια: -1,5%
- Πειραιάς: -1,3%
- Ηράκλειο: -1,0%
- Σάμος: -1,0%
- Χανιά: -0,7%
- Ζάκυνθος: -0,6%
- Κέα-Κύθνος: -0,6%
- Νότιος Τομέας Αθηνών: -0,5%.
