Ανακοινώθηκε την περασμένη Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου 2026 ο κατάλογος των δικαιούχων στις επιδοτήσεις του προγράμματος Ερευνώ-Καινοτομώ στην Παρέμβαση ΙΙ που αφορά στις συμπράξεις ιδιωτικών επιχειρήσεων και ερευνητικών φορέων.
Στόχος της παρέμβασης που χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ με περίπου 270 εκατ. ευρώ, είναι αν μη τι άλλο, η σύνδεση της ερευνητικής δραστηριότητας των επιχειρήσεων με των ερευνητικών φορέων. Απώτερος στόχος είναι τα ερευνητικά προγράμματα να μην μένουν στα συρτάρια των ιδρυμάτων, αλλά να μετασχηματίζονται σε αγαθά και υπηρεσίες και κυρίως σε προστιθέμενη αξία και χρήματα. Έτσι η χώρα θα καταφέρει να αλλάξει το παραγωγικό της μοντέλο και ν’ αυξήσει την πολυπόθητη χαμένη παραγωγικότητα.
Ο κατάλογος που ανακοινώθηκε την περασμένη Τετάρτη είναι προσωρινός. Οι «κομμένοι» από τις ενισχύσεις του προγράμματος έχουν δικαίωμα ενστάσεων στις αποφάσεις των επιτροπών αξιολόγησης των προτάσεων. Μάλιστα έχουν 10 ημέρες περιθώριο όσοι απορρίφθηκαν οι προτάσεις τους, να υποβάλλουν τις ενστάσεις τους. Κι απ’ εδώ αρχίζουν οι «γκρίνιες» γιατί οι «κομμένοι», όπως συμβαίνει σε αυτές τις προσκλήσεις, είναι πολλοί. Σχεδόν οι 9 στους 10.
Συγκεκριμένα από τις 1.938 προτάσεις που κατατέθηκαν, εγκρίθηκαν οι 199. Οι πιο πολλές 1.297 προτάσεις απορρίφθηκαν, είτε επειδή έλαβαν χαμηλή βαθμολογία (617 προτάσεις), είτε επειδή είχαν παρεκκλίσεις από τους όρους της πρόσκλησης (680 προτάσεις).
Ωστόσο, υπήρξαν και 442 προτάσεις που, ενώ έλαβαν θετική αξιολόγηση, απορρίφθηκαν λόγω εξάντλησης του προϋπολογισμού της παρέμβασης. Για αυτό το λόγο πολλοί είναι εκείνοι που «γκρινιάζουν» για το ότι οι αναθέτουσες αρχές, υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και υπουργείο Ανάπτυξης δεν αύξησαν τον προϋπολογισμό της δράσης με τα αδιάθετα άλλων δράσεων που είναι πολλά.
Σημειώνεται ότι οι συνολικά 1.938 προτάσεις που κατατέθηκαν στο πλαίσιο της πρόσκλησης είχαν αιτούμενη χρηματοδότηση ύψους 2,5 δισ. ευρώ. Όπως και να έχει η κατάσταση, αυτοί είναι οι όροι του παιχνιδιού. Το ίδιο είχε συμβεί και στο ΕΣΠΑ 2014-2020, όπου επίσης είχαν υποβληθεί 1.938 προτάσεις. Τότε όμως έγινε μια μεγαλύτερη διασπορά των ενισχύσεων, εντάσσοντας στο πρόγραμμα περίπου 2 στις 10 προτάσεις, ή συνολικά 371 προτάσεις.
Οι ενστάσεις της αγοράς αυτή τη φορά επομένως εστιάζονται τόσο στη διαδικασία υποβολής ενστάσεων, όσο και στο χρόνο αξιολόγησης των προτάσεων. Αναφορικά με το δεύτερο, η σημερινή ηγεσία διαχείρισης του ΕΣΠΑ και του υπουργείου Ανάπτυξης, χρειάστηκε 24 μήνες για την αξιολόγηση τους. Από τον Σεπτέμβριο του 2024 έως τον μήνα που διανύουμε. Για λόγους σύγκρισης, στο προηγούμενο ΕΣΠΑ (2017), η αξιολόγηση διήρκησε μόλις 45 ημέρες.
Τότε υπήρχαν 19 επιτροπές αξιολόγησης και αυτή τη φορά 27 επιτροπές. Μάλιστα για την καλύτερη αξιολόγηση αυτή τη φορά προσελήφθη και εταιρεία συμβούλων που ασκούσε χρέη συντονισμού των 27 επιτροπών αξιολόγησης των προτάσεων της δράσης Ερευνώ-Καινοτομώ. Οι άνθρωποι όμως της αγοράς σημειώνουν ότι σε κάθε μια από τις 27 επιτροπές αντιστοιχούσε κατά μέσο όρο, ένα έργο αξιολόγησης 72 προτάσεων.
Με δεδομένο ότι η αξιολόγηση διήρκησε δύο χρόνια, σημαίνει ότι η αξιολόγηση κάθε πρότασης απαίτησε… 10 ημέρες! Στην πραγματικότητα πολλοί είναι εκείνοι που θεωρούν ότι η αξιολόγηση καθυστέρησε επειδή «μαγειρεύτηκε» προκειμένου να βγουν τα αποτελέσματα εκείνα που βόλευαν κάποιους. Το χειρότερο είναι ότι οι προτάσεις αυτές που θα χρηματοδοτηθούν θα είναι κατά δύο τουλάχιστον χρόνια ξεπερασμένες.
«Αυτά που έγραφε κανείς πριν 2 χρόνια, είναι 100% ξεπερασμένα. Και βέβαια αυτοί που αξιολόγησαν – όταν και όποτε αξιολόγησαν – με ποια κριτήρια καινοτομίας αξιολόγησαν;», αναρωτιέται παράγοντας της αγοράς. Και συνεχίζει: «Με αυτά (τα κριτήρια) που ίσχυαν όταν υποβλήθηκε η κάθε πρόταση ή με αυτά που ίσχυαν όταν την αξιολόγησαν;». Θεωρητικά υπάρχουν προτάσεις που αξιολογήθηκαν πριν 2 χρόνια και προτάσεις που αξιολογήθηκαν πολύ πρόσφατα.
Σημειώνεται ότι η συγγραφή των προτάσεων έγινε στην καλύτερη περίπτωση μέσα στο καλοκαίρι το 2024 αφού η υποβολή τους έγινε 20 Σεπτεμβρίου 2024. Δεν αποκλείεται ωστόσο, πολλές από τις προτάσεις να γράφτηκαν πολύ πιο νωρίς αφού όλοι ανέμεναν το Ερευνώ-Καινοτομώ από τις προδημοσιεύσεις του που έγιναν τον Φεβρουάριο του 2023. Έτσι προχωρά η έρευνα και η καινοτομία στην Ελλάδα του 2026-27, με το σχεδιασμό που έγινε το 2023-24.
Υπενθυμίζεται ότι ακόμη χειρότερη κατάληξη είχε το πρόγραμμα ενίσχυσης της ερευνητικής δραστηριότητας «Trust your Star» που όπως καταγγέλθηκε, αφενός σημείωσε μεγάλες καθυστερήσεις στην αξιολόγηση των προτάσεων (πάνω από ένα χρόνο), αφετέρου δε μόλις ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα το πρόγραμμα αποσύρθηκε (από το Ταμείο Ανάκαμψης) και φαίνεται ότι δεν θα συνεχιστεί με κάποιο άλλο χρηματοδοτικό εργαλείο.
Αναφερόμαστε σε έναν τομέα τον οποίο ολόκληρη η κυβέρνηση έχει στη προμετωπίδα της ως το κατεξοχήν εργαλείο αύξησης της παραγωγικότητας στη χώρα μας. Γι’ αυτό άλλωστε, είναι ο μόνος χώρος που οι δαπάνες του υπερ-αποσβένονται στο 315%.
Τέλος οι «κομμένοι» του προγράμματος Ερευνώ-Καινοτομώ εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους καθώς έχουν περιθώριο 10 ημερών να υποβάλλουν ενστάσεις κατά των αποφάσεων των επιτροπών που όρισε η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας. Οι ίδιοι εκφράζουν το παράπονο ότι -όχι μόνον καθυστέρησαν 2 χρόνια την αξιολόγηση- αλλά και ότι τους δίνουν μόλις λίγες ημέρες για την υποβολή ενστάσεων ενώ ακόμη δεν τους έχουν γνωστοποιηθεί τα πρακτικά απόρριψης της πρότασής των, γεγονός που καθιστά πιο δύσκολη την υποβολή της ένστασης.
