Η δημιουργία ενός νέου μοντέλου αγροτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, περισσότερο συνδεδεμένου με το χωράφι, τις πραγματικές ανάγκες των παραγωγών και τις εξελίξεις στον πρωτογενή τομέα, αναδεικνύεται ως βασική ανάγκη για τα επόμενα χρόνια.
Η ανάγκη ενίσχυσης της αγροτικής εκπαίδευσης έχει τεθεί και σε κυβερνητικό επίπεδο. Κατά την ομιλία του στην 90ή ΔΕΘ, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε συνδέσει την κατάρτιση των νέων αγροτών με την αύξηση της παραγωγικότητας του πρωτογενούς τομέα, κάνοντας ειδική αναφορά στην ανάγκη για «έμφαση στην εκπαίδευση», καθώς και σε Αγροτικά Λύκεια και νέα αγροτικά εκπαιδευτικά κέντρα.
Το ζήτημα της αγροτικής εκπαίδευσης βρέθηκε στο επίκεντρο σχετικής συνεδρίασης, στην οποία συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, εκπρόσωποι του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Κατά τη διάρκειά της, παρουσιάστηκε η σημερινή εικόνα της αγροτικής εκπαίδευσης, καθώς και ένα πλαίσιο προτάσεων από τους παραπάνω φορείς για τη μετάβαση από τις διάσπαρτες δράσεις κατάρτισης σε ένα πιο συνεκτικό σύστημα στο πλαίσιο του AKIS.
Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αντώνης Φιλιππής, υπογράμμισε σχετικά πως «στην Ελλάδα υπάρχει ένα πλούσιο οικοσύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης στον αγροτικό χώρο, το οποίο, ωστόσο, παραμένει κατακερματισμένο» όπου σύμφωνα με τον ίδιο «καταγράφονται αλληλεπικαλύψεις, απουσία εθνικού μηχανισμού συντονισμού και περιορισμένη σύνδεση με την αγορά εργασίας».
Όπως διαπιστώθηκε κατά τη συνεδρίαση, στις αδυναμίες του υφιστάμενου συστήματος περιλαμβάνονται ακόμη η απουσία συστηματικής διάγνωσης των αναγκών, η ανομοιογένεια στην πρακτική άσκηση, η άνιση πρόσβαση στη διά βίου μάθηση και η αποσπασματική μεταφορά τεχνογνωσίας. Αντίστοιχα κενά εντοπίζονται στην πιστοποίηση, καθώς απουσιάζουν ενιαίο πλαίσιο πιστοποίησης και εθνικό μητρώο δεξιοτήτων, ενώ τα κίνητρα συμμετοχής χαρακτηρίζονται ανεπαρκή.
Η κατεύθυνση που προκρίνεται, σύμφωνα με τις προτάσεις που κατατέθηκαν, είναι η μετάβαση από τις αποσπασματικές δράσεις σε ένα συνεκτικό εθνικό πλαίσιο αγροτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, με τη γνώση να μην περιορίζεται στη θεωρία, αλλά να φτάνει μέχρι την εφαρμογή της στην παραγωγή.
Σε αυτή τη λογική εντάσσεται η προτεινόμενη νέα αρχιτεκτονική του AKIS.
Σύμφωνα με τον γ.γ. του ΥΠΑΑΤ «κεντρική θέση έχουν οι ‘Κόμβοι Γνώσης’, περιφερειακές δομές όπου θα συνδυάζονται εκπαίδευση, συμβουλευτική και πρόσβαση σε εξοπλισμό. Παράλληλα, προτείνονται τα ‘Living Labs’, μέσω των οποίων νέες πρακτικές θα δοκιμάζονται σε πραγματικά αγροκτήματα μαζί με τους ίδιους τους παραγωγούς για μία καλλιεργητική περίοδο, καθώς και οι ‘Πρέσβεις Γνώσης’, εκπαιδευμένοι παραγωγοί και γεωπόνοι που θα μεταφέρουν τεκμηριωμένες πρακτικές σε τοπικό επίπεδο».
Το βάρος πέφτει, ουσιαστικά, στη σύνδεση της εκπαίδευσης με την ίδια την παραγωγική διαδικασία. Η πρόταση προβλέπει μικτή μάθηση, με σύντομες ενότητες εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και πρακτικές επιδείξεις σε πρότυπους αγρούς και πειραματικούς σταθμούς. Η κατάρτιση θα μπορεί να ακολουθεί το καλλιεργητικό ημερολόγιο, ώστε η γνώση να παρέχεται την περίοδο κατά την οποία ο παραγωγός καλείται να την εφαρμόσει.
Σημαντικό ρόλο σε αυτό το μοντέλο αποκτούν τα πιλοτικά και επιδεικτικά χωράφια. Εκεί προβλέπεται η συγκριτική εφαρμογή νέων και συμβατικών πρακτικών σε πραγματικές συνθήκες, με μέτρηση της απόδοσης, του κόστους εισροών, της ποιότητας της παραγωγής και του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Με αυτόν τον τρόπο, οι παραγωγοί θα έχουν στη διάθεσή τους τοπικά τεκμηριωμένα δεδομένα πριν αποφασίσουν την υιοθέτηση μιας νέας πρακτικής.
Ωστόσο, «η συμμετοχή των αγροτών σε ένα τέτοιο σύστημα συνδέεται και με την παροχή κινήτρων», σημείωσε ο κ. Φιλιππής. Στις προτάσεις περιλαμβάνονται η σύνδεση της εκπαίδευσης με τα Οικολογικά Σχήματα, τα Σχέδια Βελτίωσης, τα μέτρα για τους Νέους Γεωργούς και τις δράσεις καινοτομίας, αλλά και οικονομικά και φορολογικά κίνητρα. Προβλέπονται ακόμη, κάλυψη του χρόνου συμμετοχής, αποζημίωση για τη διάθεση πιλοτικού αγρού και συγχρηματοδότηση εξοπλισμού.
Μία ακόμη παράμετρος είναι η πιστοποίηση της γνώσης που αποκτά ο παραγωγός. Η πρόταση περιλαμβάνει τη διαμόρφωση Εθνικού Πλαισίου Προσόντων και πιστοποιήσεις σε επιμέρους αντικείμενα, από την εδαφολογία, τη θρέψη και τη φυτοπροστασία έως την άρδευση, τη γεωργία ακριβείας και τη μετασυλλεκτική διαχείριση.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η δημιουργία ενός ψηφιακού “Skills Passport”, στο οποίο θα συγκεντρώνονται πιστοποιήσεις, ανανεώσεις, πρακτική άσκηση, ψηφιακά διαπιστευτήρια και το ηλεκτρονικό χαρτοφυλάκιο προσόντων κάθε συμμετέχοντα. Η πιστοποίηση προτείνεται, τέλος, να αποκτήσει πρακτικό αντίκρισμα μέσω της σύνδεσής της με χρηματοδοτικά εργαλεία, μοριοδότηση στα Σχέδια Βελτίωσης, δράσεις καινοτομίας και κριτήρια επαγγελματικής επιλογής.
